I FƏSİL

Boş Soyuducu

Gədəbəyin dağları payızın sükutuna qərq olmuşdu. Səhərin dumanı hələ də yamacların ətəyindən çəkilməmişdi. Həmin dumanın içində, köhnə bir evin pəncərəsindən boylanan on beş yaşlı bir oğlan vardı — Cahan.

Cahanın bir anası vardı, bir də özü.

Evin divarları səliqəli idi. Tavandan asılan lampanın işığı sarımtıl kölgə salırdı. Bu evin təmiri atasının son böyük zəhməti olmuşdu. Cahan hər dəfə divarlara baxanda sanki atasının əllərini görürdü — suvağın altında, kərpiclərin arasında, mismarların səsində.

Atası usta idi. Əsl sənətkar.

Cahan da uşaq yaşlarından onun yanında olmuşdu. Çəkic tutmağı, mismar vurmağı, taxtanı ölçüb biçməyi ondan öyrənmişdi. Hələ o vaxtlar anlamırdı ki, öyrəndiyi təkcə peşə deyil, həm də həyat dərsidir.

Sonra həyat qəfil dəyişdi.

Atası bir neçə il əvvəl dünyasını dəyişdi. O gündən sonra evin içindəki səs azaldı, amma məsuliyyət çoxaldı.

Cahan on beş yaşında idi, lakin danışanda sanki qırx yaşlı adam danışırdı. Çünki o, uşaqlığını çoxdan torpağa tapşırmışdı.

Soyuducunu açdı.

Boş idi.

Bir neçə köhnə şüşə banka, bir az çörək qırıntısı… başqa heç nə.

Neçə aydır ət yemirdilər.

Anası bunu deməzdi. O, həmişə “toxam” deyərdi. Amma Cahan bilirdi — anası gecələr səssizcə ağlayır.

---

II FƏSİL

Borc Dəftəri

Evin yaxınlığında iki dükan vardı.

Cahan hər dəfə qapını açıb içəri girəndə özünü bir az kiçik hiss edirdi. Dükandakı borc dəftəri artıq qalınlaşmışdı. Adının qarşısında yazılan rəqəmlər böyüyürdü.

Bir dükan borca verməyəndə, o birinə gedirdi.

Borc insanın çiyninə görünməz yük kimi çökür.

Bir vaxtlar bir inəkləri vardı. Həyətdə səsi eşidiləndə ev sanki yaşayırdı. Südü, qatığı, az da olsa təsəlli idi.

Onu da satmalı oldular.

Cahan inək aparılanda arxasınca çox baxmışdı. Sanki evin son dayağı gedirdi.

---

III FƏSİL

And

Bir gün Cahan danışmağa qərar verdi.

Utanc hissini udaraq, qürurunu sıxaraq, dərdini dilə gətirdi.

— Kişi kimi düz danışıram. Danışdıqlarımın heç biri yalan deyil.

Onun səsində qəribə bir möhkəmlik vardı. O, and içəndə gözləri qaçmırdı. Baxışları düz idi. Çünki yalan danışmırdı.

İnsanlar onun şirin dilinə, səmimiyyətinə inandılar. Bəlkə də ən çox o səmimiyyət danışdı.

Toplanan məbləğ 1536 manat oldu.

Cahan pulu əlinə alanda gözləri doldu. Səsini titrətməməyə çalışdı.

— Əmi, yaxşı oldu… anamın dərmanlarını alaram.

O anda o, uşaq deyildi. O, ailənin başçısı idi.

IV FƏSİL

Təklif

Bir nəfər dedi:

— Min manata bir inək alarsan. Beş yüz manatı verərsən anana. Otuz altı manat da cib xərcliyin olar.

Cahan başını tərpətdi. Amma daxilində başqa bir fikir vardı: cib xərci onun üçün önəmli deyildi. Əsas olan anasının dərmanı idi.

— Sabah yox, biri gün bazardır. Bazara gedib şəkil, video göndərəcəm. Allaha and olsun, heç bir sözüm yalan deyil.

Onun üçün ən ağır olan yoxsulluq deyildi.

Ən ağır olan doğmaların uzaqlaşması idi.

— Atam olsaydı, mən heç kəsə ağız açmazdım… Atam rəhmətə gedib deyə, əmi də, dayı da yaxın gəlmir…

Bu sözlərdə inciklik yox idi.

Sadəcə, yorğunluq vardı.

---

V FƏSİL

Kişi

Gədəbəyin dağları yenə sükuta qərq idi.

Cahan səhər tezdən bazara yollandı. Addımları möhkəm idi. Həyat onu tez böyütmüşdü.

O artıq başa düşmüşdü: kişi olmaq yaşla ölçülmür.

Kişi olmaq —

anasının dərmanı üçün pul toplamaqdır.

Boş soyuducunun qarşısında ümidini itirməməkdir.

Qürurunu udub həqiqəti danışmaqdır.

Yetim qaldığı halda sınmamaqdır.

Cahan on beş yaşında idi.

Amma həyat onu çoxdan kişi etmişdi.