Əbülfət Mədətoğlunun "Mənim yuxularım ..." Şeirinin Bədii Təhlili

YAZARLAR 14:30 / 16.04.2026 Baxış sayı: 1153

 

Mənim yuxularım...

Bir fikir atının cilovu boşdu ,

Çapıram, qovuram...hələ ki xoşdu...

Bilmirəm, heç hardan yadıma düşdü ,

Mənim yuxularım niyə yozulmur?..

 

Hərdən yol ölçürəm, daş daşıyıram,

Quru doğrayıram, yaş daşıyıram...

Sənə qəlb, özümə baş daşıyıram ,

Mənim yuxularım niyə yozulmur?..

 

Üstümə it hürür, ilan da çalır,

Pul kisəm kiminsə cibində qalır...

Prezident adımı fərmana salır,

Mənim yuxularım niyə yozulmur?..

 

Ocaq qalayıram, divar hörürəm,

Hansısa səfərdən geri dönürəm...

Yuxuda özümü ölmüş görürəm,

Mənim yuxularım niyə yozulmur?..

 

Tuturam əlindən, ruhtək gəzirəm,

Suyu dizdən olan çayda üzürəm...

Sinəmin üstünə şəkil düzürəm,

Mənim yuxularım niyə yozulmur?..

 

Hər səhər belədir , bitmir ki, bu hal,

Sual təkrarlanır, bitmir ki, sual...

Oturub qalıram mat-məəttəl, lal,

Mənim yuxularım niyə yozulmur?..

 

Kişiniş ləkimdə kahı görürəm,

Sevinc dolabımda ahı görürəm...

Hər gecə yuxumda şahı görürəm ,

Mənim yuxularım niyə yozulmur?

 

Əbülfət Mədətoğlunun "Mənim yuxularım ..." şeiri insanın daxili təlatümlərini, həyatın xaotikliyini və bitmək bilməyən suallarını yuxu estetikası ilə təqdim edən lirik bir nümunədir.

Şeirdə real dünya ilə xəyal, yəni yuxu arasındakı sərhəd itir. Müəllif yuxuları vasitəsilə insanın taleyini anlamaq cəhdini, lakin bunun cavabsız qalmasını, yəni yozulmamasını ön plana çəkir. Əsas ideya həyatın qeyri-müəyyənliyi və insanın öz taleyi qarşısındakı acizliyidir.

Şeir ziddiyyətli obrazlarla zəngindir. "Quru doğrayıram, yaş daşıyıram", "Kişniş ləkimdə kahı görürəm" kimi ifadələr həyatın tərsliyini və məntiqsizliyini simvollarla ifadə edir. İt hürməsi, ilan çalması kimi ənənəvi yuxu obrazları qorxu və xəyanəti, "ölmüş görmək" isə daxili yenilənməni və ya ümidsizliyi tərənnüm edir.

Hər bəndin sonunda təkrarlanan "Mənim yuxularım niyə yozulmur?.." ritorik sualı şeirin emosional yükünü artırır, oxucuda bir növ çıxılmazlıq hissi yaradır. Bu təkrarlar əsərə güclü daxili ritm və musiqililik bəxş edir.

Şeir xalq dilinə yaxın, sadə və axıcı dildə yazılıb. Şair "prezident", "pul kisəsi" kimi real həyat elementlərini "ruh", "şah", "ocaq" kimi klassik-metafizik obrazlarla birləşdirərək maraqlı bir sintez yaradıb.

Nəticə olaraq, bu şeir insanın özünüdərk prosesindəki çırpıntılarını əks etdirən, fəlsəfi alt qatı olan lirik bir etirafdır.

 Sevil Azadqızı

16.04.2026