<p><strong>" sözlərdəki sən"dən</strong></p>

<p> </p>

<p>Yüzün içində birəm,</p>

<p>birin içində yüz.</p>

<p>Mən sahiləm,</p>

<p>sən çılğın dəniz.</p>

<p>Milyonların içində</p>

<p>tənha, kimsəsiz...</p>

<p>Xoşdurmu sənə,</p>

<p>dillənsənə!</p>

<p>Sağım, solum adam,</p>

<p>nəinki onlara,</p>

<p>özüm-özümə yadam.</p>

<p>Səhərə az qalır,</p>

<p>hələ oyağam.</p>

<p>Bir parça şüşədir</p>

<p>dünya əlimdə.</p>

<p>Sürüşüb düşməsindən,</p>

<p>parça-parça olmasından qorxuram.</p>

<p>Bu qorxu hissini</p>

<p>çilikləyən, sındıran gərək.</p>

<p>Unutmamısınsa,</p>

<p>tənhayam, dedim bir az öncə.</p>

<p>Sığınmışam,</p>

<p>dar dalanda bir küncə.</p>

<p>Bu müdhiş mənzərəyə</p>

<p>həm qorxuyla,</p>

<p>həm də gözü yumulu baxıram.</p>

<p>Haçansa,</p>

<p>qeybdən kimsə,</p>

<p>köməyimə çatınca...</p>

<p> </p>

<p> </p>

<p><strong>Bir az da təbəssüm</strong></p>

<p> </p>

<p>Göz sürməli,bax "oğlanın " aldırdığı qaşına,</p>

<p>Beləsinə qotur düşə,gecə-gündüz qaşına.</p>

<p>=</p>

<p>İki sini xəngəli bir araqla aşırdı,</p>

<p>Evinə qayıdanda lül-qənbərdi,aşırdı.</p>

<p>=</p>

<p>Canın əgər sağlamsa,olsan lap səksən yaşda,</p>

<p>Heç bir problem olmaz,hərdən "boğazı yaşda".</p>

<p>=</p>

<p>Bir sini aş aşırdı,tez girişdi dolmaya,</p>

<p>Dedi:" hələ bilmirəm ,qarnım dola-dolmaya".</p>

<p>=</p>

<p>Çox içdi,kefləndi...düzəldi "tini"</p>

<p>Evini yox,yataq seçdi o hini...</p>

<p>=</p>

<p>Söylədin ki,"arağınkı turşudu",</p>

<p>İçdin ,yedin... üzün niyə turşudu?.</p>

<p>=</p>

<p>Yaltağın olarsa bir pullu "dostu",</p>

<p>Əyilər önündə,kəsilməz "tostu".</p>

<p>=</p>

<p>Ağsaqqalı saymadı,keçib başa,tez girişdi bozbaşa,</p>

<p>Zərrə şübhəm qalmadı onda olan kasad ağla,boş başa.</p>

<p>=</p>

<p>Qanqal vaxtı qanqallıqda girişəsən qanqala,</p>

<p>Tikan bata barmağına,yerində də qan qala.</p>

<p>=</p>

<p>Təzə rəisin gördü,dərhal döndü yumağa,</p>

<p>Ailəsin ac saxlayıb,axşam getdi "yumağa".</p>

<p>=</p>

<p>Oxu,öyrən,işlə ,çalış,qur özünə karyera,</p>

<p>Oxumasan,işləməsən,cəza verib göndərərlər "karyerə"*.</p>

<p>P.S.Xatırlatma.Karyer"-daş karxanası.</p>

<p>=</p>

<p>Hirsləndi,coşdu: " rüşvətxor məmurlar bizdə bir sürüdü",</p>

<p>Yatdı...yuxuda onların hamısını yıxdı,"sürüdü" .</p>

<p> </p>

<p>Gülümsəyir dan yeriylə bərabər,</p>

<p>Elə bil ki, heç yatmayıb bu Xəzər...</p>

<p>Sahilinə gələnlərə qol açıb -</p>

<p>Gülə -gülə qarşılayır bu səhər!</p>

<p> </p>

<p>Ləpələrin pıçıltısı bir muğam,</p>

<p>Qağayılar qatır bir az hərarət...</p>

<p>Qəlb oxşayır, ruh ovudur, İlahi -</p>

<p>Xəzərdəki bu möcüzə məharət!..</p>

<p> </p>

<p>Gözlərimi mən sərirəm üstünə</p>

<p>Xəyalımı suya çəkir həvəslə...</p>

<p>Tuş gəlirəm bir xatirə dəstinə -</p>

<p>Bu sahildə aldığım hər nəfəslə!..</p>

<p> </p>

<p>Mən dənizə oxuduğum duanı</p>

<p>Sevdiyimə məktub kimi yazmışdım.</p>

<p>Yadımdadı, unutmuram o anı -</p>

<p>Suyuna da and içib, əl basmışdım!</p>

<p> </p>

<p>Bu gün yenə dua etdim , səsimin</p>

<p>Titrəyişi ləpələri kövrəltdi...</p>

<p>Danmıram ki," Xəzər - Bakı" sevgisi -</p>

<p>Mənə , eşqə sədaqəti öyrətdi!</p>

<p> </p>

<p><strong>Şeirin Bədii Təhlili</strong>:</p>

<p>Əbülfət Mədətoğlunun "Xəzər sədaqəti" şeiri dəniz obrazı vasitəsilə insan ruhunun, sevginin və vəfanın tərənnümünə həsr olunmuş lirik bir nümunədir.</p>

<p>Şeirin əsas mövzusu Xəzər dənizinin gözəlliyi və onun insan duyğuları ilə həmahəngliyidir. Müəllif dənizi sadəcə təbiət hadisəsi kimi deyil, sadiq bir dost, sirdaş və sevginin simvolu kimi təqdim edir. İdeya ondan ibarətdir ki, təbiət, yəni Xəzər insana mənəvi saflığı və eşqə sədaqəti öyrədən ən böyük müəllimdir.</p>

<p>"Möcüzə məharət", "kövrək ləpələr" kimi ifadələr dənizin emosional mənzərəsini yaradır.</p>

<p>"Xəyalımı suya çəkir", "Gözlərimi mən sərirəm üstünə" ifadələri lirik qəhrəmanın dənizlə olan dərin mənəvi bağlılığını bədii şəkildə ifadə edir. Xəzərin "yatmaması", "qol açması", "gülə-gülə qarşılaması" ona insani xüsusiyyətlər qazandırır, dənizi canlı bir varlıq kimi oxucuya sevdirir.</p>

<p>Ləpələrin pıçıltısının "muğama" bənzədilməsi şeirə milli ruh və musiqili bir hava qatır.</p>

<p>Şeir klassik heca vəznində və sadə, axıcı bir dildə yazılıb. Müəllif "Xəzər-Bakı" vəhdətini ön plana çəkərək, oxucuda doğma şəhərə və onun dənizinə qarşı nostalji hisslər oyadır. "Duanı məktub kimi yazmaq" detalı lirik qəhrəmanın daxili dünyasının təmizliyindən xəbər verir.</p>

<p>"Xəzər sədaqəti" şeiri insan və təbiət münasibətlərinin bədii inikasıdır. Şair Xəzəri vəfalı bir sevgiliyə bənzədərək, ondan sədaqət dərsi aldığını vurğulayır.</p>

<p> </p>

<p> Sevil Azadqızı</p>

<p>Ədəbi mühit insan düşüncəsinin, yaradıcılıq enerjisinin və estetik zövqün bir araya gəldiyi mürəkkəb və çoxqatlı bir sahədir. Bu mühitdə formalaşan münasibətlər isə təkcə fərdi yaradıcılığın deyil, həm də ümumi ədəbi prosesin inkişafına ciddi təsir göstərir. Xüsusilə dostluq və rəqabət münasibətləri ədəbi mühitin dinamikasını müəyyən edən əsas amillərdən biri kimi çıxış edir. Bu iki anlayış zahirən bir-birinə zidd görünsə də, əslində onların qarşılıqlı vəhdəti ədəbiyyatın inkişafı üçün zəruri olan yaradıcı gərginliyi təmin edir.</p>

<p>Ədəbi mühitdə dostluq münasibətləri ilk növbədə ortaq dəyərlər, estetik baxışlar və mənəvi yaxınlıq üzərində qurulur. Yazıçılar, şairlər və tənqidçilər arasında yaranan səmimi münasibətlər qarşılıqlı dəstək, fikir mübadiləsi və yaradıcı əməkdaşlıq üçün münbit şərait yaradır. Belə dostluq əlaqələri ədibin daxili dünyasını zənginləşdirir, onun özünə inamını artırır və yaradıcılıq prosesində ona stimul verir. Ədəbi dostluq yalnız şəxsi münasibət deyil, eyni zamanda ideya və düşüncə mübadiləsinin platformasıdır. Bu platformada müəlliflər bir-birinin əsərlərini müzakirə edir, tənqid edir, lakin bunu dağıdıcı yox, qurucu niyyətlə həyata keçirirlər.</p>

<p>Dostluq mühitində formalaşan sağlam tənqid xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sağlam tənqid müəllifin zəif tərəflərini göstərməklə yanaşı, onun inkişaf istiqamətlərini də müəyyən edir. Bu cür münasibətlərdə səmimiyyət əsas şərtdir. Səmimi dost heç vaxt yalan təriflə kifayətlənməz, əksinə, həqiqəti deməyi borc bilər. Belə yanaşma isə ədəbi səviyyənin yüksəlməsinə xidmət edir. Ədəbi tarixdə bir çox nümunələr göstərir ki, böyük sənətkarların arxasında onları anlayan, dəstəkləyən və düzgün istiqamətləndirən dost çevrəsi dayanmışdır.</p>

<p>Lakin ədəbi mühit yalnız dostluq münasibətləri ilə məhdudlaşmır. Burada rəqabət də mühüm yer tutur. Rəqabət yaradıcılığın təbii hərəkətverici qüvvəsidir. Müəlliflər daha yaxşı yazmaq, daha dərin fikirlər ifadə etmək və oxucu diqqətini qazanmaq üçün bir-biri ilə yarışırlar. Bu yarış isə öz növbəsində ədəbi məhsuldarlığı artırır və keyfiyyətin yüksəlməsinə səbəb olur. Sağlam rəqabət mühitində hər bir yaradıcı fərd öz potensialını maksimum səviyyədə ortaya qoymağa çalışır.</p>

<p>Ancaq rəqabətin xarakteri burada həlledici rol oynayır. Əgər rəqabət sağlam və ədalətli prinsiplər üzərində qurularsa, bu, ədəbiyyatın inkişafına müsbət təsir göstərir. Əks halda, yəni şəxsi ambisiyalar, qısqanclıq və qeyri-obyektiv yanaşmalar ön plana keçərsə, bu zaman rəqabət dağıdıcı xarakter alır. Belə hallarda ədəbi mühitdə intriqalar, qruplaşmalar və ədalətsiz münasibətlər formalaşır ki, bu da ümumi yaradıcılıq atmosferinə mənfi təsir edir.</p>

<p>Dostluq və rəqabət arasında balansın qorunması ədəbi mühit üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Bu balans pozulduqda ya həddindən artıq güzəştli və tənqidsiz dostluq mühiti yaranır, ya da düşmənçilik səviyyəsinə çatan sərt rəqabət mühiti formalaşır. Hər iki hal ədəbiyyat üçün arzuolunmazdır. Sağlam ədəbi mühit üçün həm dostluğun səmimiyyəti, həm də rəqabətin ədaləti qorunmalıdır.</p>

<p>Müasir dövrdə ədəbi mühitin transformasiyası bu münasibətlərə də təsirsiz ötüşmür. Sosial şəbəkələrin və rəqəmsal platformaların yayılması ilə yazıçılar arasında əlaqələr daha sürətli və geniş miqyaslı xarakter almışdır. Bu, bir tərəfdən yeni dostluqların yaranmasına imkan yaradır, digər tərəfdən isə rəqabəti daha açıq və bəzən daha sərt edir. Artıq müəlliflər yalnız yerli deyil, qlobal ədəbi mühitdə də özlərini təsdiq etməyə çalışırlar. Bu isə rəqabətin miqyasını genişləndirir və onun intensivliyini artırır.</p>

<p>Ədəbi mühitdə dostluq və rəqabət münasibətləri həm də etik məsuliyyət məsələsini gündəmə gətirir. Hər bir yaradıcı insan yalnız öz əsərinə deyil, ümumi ədəbi mühitə qarşı da məsuliyyət daşıyır. Bu məsuliyyət çərçivəsində o, həm dostluq münasibətlərində səmimi və dürüst olmalı, həm də rəqabətdə ədalətli prinsiplərə riayət etməlidir. Ədəbi etikaya uyğun davranış mühitin sağlamlığını qoruyan əsas amillərdən biridir.</p>

<p>Bütün bunları nəzərə alaraq demək olar ki, ədəbi mühitdə dostluq və rəqabət bir-birini tamamlayan iki mühüm ünsürdür. Onların qarşılıqlı təsiri nəticəsində ədəbiyyat inkişaf edir, yeni ideyalar yaranır və yaradıcı fərdlər özlərini daha dolğun şəkildə ifadə etmək imkanı əldə edirlər. Əsas məsələ bu münasibətlərin sağlam çərçivədə saxlanılmasıdır.</p>

<p>Nəticə olaraq,</p>

<p>ədəbi mühitdə dostluq və rəqabət münasibətləri ədəbiyyatın inkişafını təmin edən əsas sosial və mənəvi mexanizmlərdən biridir. Səmimi dostluq yaradıcılığa dayaq olur, sağlam rəqabət isə onu hərəkətə gətirir. Bu iki amilin harmoniyası ədəbi mühitin keyfiyyətini müəyyən edir. Ona görə də hər bir ədib bu münasibətlərdə balansı qorumağa çalışmalı, həm insani, həm də yaradıcı dəyərlərə sadiq qalmalıdır. Yalnız bu halda ədəbiyyat öz həqiqi missiyasını yerinə yetirə bilər.</p>

<p> Sevil Azadqızı</p>

<p>Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi. Filoloq. Ədəbi təhlil-tənqidçi. AJB-nin üzvü. Yazar-publisist</p>

<p>18.04.2026</p>

<p>Bir gün bəbir, bir gün quzu kimiydi..</p>

<p>Mən balaca çırağıydım, o isə,</p>

<p>Qaymaq tutmuş dan ulduzu kimiydi..</p>

<p> </p>

<p>Evlərinə elçi düşən çox idi,</p>

<p>Gözü-könlü hər mənada tox idi,</p>

<p>Nağılda da elə gözəl yox idi,</p>

<p>Kimi deyim, kimin qızı kimiydi.?! .</p>

<p> </p>

<p>Mənzil uzaq,yol handaydı, at, handa..</p>

<p>Atdı məni, onyeddimə çatanda,</p>

<p>Xəyalına baş qoyurdum yatanda,</p>

<p>Ayılmırdım, yaz yuxusu kimiydi..</p>

<p> </p>

<p>Ürəyimdə lalələnir hələ də,</p>

<p>Sətir-sətir namələnir hələ də,</p>

<p>Qulağımda nəğmələnir hələ də,</p>

<p>Gülüşləri bir ovuc su kimiydi..</p>

<p> </p>

<p>Haqqa yetməz dua kimi batiləm,</p>

<p>Vurdu məni can evimdən qatiləm..</p>

<p>Unutmayıb mürgüləyən xatirəm,</p>

<p>Gülləsi də gül qoxusu kimiydi..</p>

<p>Dünyada baş verən ciddi təlatümlər, iqlim dəyişiklikləri, müharibələr və qarşıdurmalar, eləcə də iqtisadi və siyasi böhranlar bir çox ölkələrdə yoxsulluq və qeyri-sabitlik yaradır. Bu hallar beynəlxalq ictimaiyyəti ciddi şəkildə düşündürür və müvafiq sahələrdə təsirli tədbirlərin görülməsini zəruri edir. Rusiya-Ukrayna müharibəsi, ABŞ, İsrail və İran arasında gərginliklər və digər bölgələrdə baş verən qarşıdurmalar təkcə həmin ölkələrin iqtisadiyyatına və mədəniyyətinə deyil, həm də insanların mənəviyyatına ciddi ziyan vurur.</p>

<p>Yenises.az   bildirir  ki, bu sözləri <a href="https://azertag.az/" target="_blank">AZƏRTAC</a>-a açıqlamasında Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsinin sədri Tahir Rzayev deyib.</p>

<p>O bildirib ki, dünyada cərəyan edən son proseslər, eyni zamanda, qonşu dövlətləri də çətin vəziyyət qarşısında qoyur və onları qabaqlayıcı addımlar atmağa vadar edir. Sözsüz ki, bu cür vəziyyətlər ölkələr arasında münasibətlərin kəskinləşməsi, əməkdaşlığın zəifləməsi, fikir ayrılıqları və mövcud reallıqların düzgün qiymətləndirilməməsi ilə bağlıdır. Çünki Prezident İlham Əliyevin də qeyd etdiyi kimi, yeni dövr yeni reallıqlar yaradır. Bu reallıqları qiymətləndirilməyi tələb edir. Bu nöqteyi-nəzərdən hər bir dövlət rəhbəri dünyada baş verən hadisələrə açıq baxışla yanaşmalı və insanların taleyi barədə ciddi düşünməlidir.</p>

<p>Deputatın sözlərinə görə, Azərbaycanın iqtisadi inkişafı, mühüm layihələrin həyata keçirilməsi, düşmən üzərində qazanılan Qələbə və beynəlxalq nüfuzunun artması məhz balanslaşdırılmış siyasətin nəticəsidir. Bu siyasət sayəsində ölkəmiz bir çox dövlətlərin dəstəyini qazanıb və beynəlxalq arenada mövqeyini möhkəmləndirib. Prezident İlham Əliyev dünyada sülhün və əmin-amanlığın təmin olunmasına dəstək verən və bu sahədə əlindən gələni əsirgəməyən siyasətçidir. Onun tutduğu yol həm xarici ölkə rəhbərləri tərəfindən eləcə də Azərbaycan xalqı tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. Dövlətimizin başçısı daim qarşılıqlı əməkdaşlığa, münasibətlərin yaxşılaşdırılmasına, sülhün, təhlükəsizliyin təmin olunmasına xüsusi önəm verir. Bu siyasət bu gün də uğurla davam etdirilir. Qonşu ölkələrə dəstək, ehtiyacı olan dövlətlərə humanitar yardımın edilməsi və müharibədən əziyyət çəkən xalqlara kömək göstərilməsi Azərbaycan diplomatiyasının əsas istiqamətlərindən biridir. Bu fəaliyyət ölkəmizin humanist mövqeyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.</p>

<p>“Azərbaycanın müharibə şəraitində olan ölkələrə humanitar yardım göstərməsi ölkəmizin münaqişələrin deyil, sülhün tərəfdarı olduğunu bir daha sübut edir. Çətin vəziyyətdə olanlara yardım etmək həm bəşəri, həm də mənəvi borcdur. Tarixi qələbə Azərbaycanın gələcəyə doğru atdığı mühüm addım olmaqla yanaşı, sülhə aparan yolun əsasını təşkil edir. Bu gün regionda sülhün bərqərar olunması və qonşu dövlətlərlə münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində atılan addımlar göstərir ki, Azərbaycan uzun illər müharibə şəraitində yaşamasına baxmayaraq, sülhə sadiqdir”, - deyə Tahir Rzayev əlavə edib</p>

<p>Həqiqət bir incə teldir,</p>

<p>Yalan isə coşqun dəniz.</p>

<p>Zaman əsən qara yeldir,</p>

<p>Sovurur hər nə var təmiz.</p>

<p>​İtdi insaf bir iz kimi,</p>

<p>Ruhumuzda var min əzab.</p>

<p>Ömür donan bir buz kimi,</p>

<p>Suallara yoxdur cavab.</p>

<p>​Bağban yatdı, bağça qaldı,</p>

<p>Tikan boğdu gülün səsin.</p>

<p>Ağıl azdı, yol qaraldı,</p>

<p>Dərd də olub çoxdan dərin.</p>

<p>​Məna itdi söz içində,</p>

<p>Kərəm yanmır daha odda.</p>

<p>İnsan azıb öz içində,</p>

<p>Mərdlik qalıb köhnə adda.</p>

<p>​İnsaf gəzir uzaqları,</p>

<p>Dünya dönüb bir bazara.</p>

<p>Qurduq qəliz duzaqları,</p>

<p>Vicdan gedir ağ məzara.</p>

<p>​Xeyir qaçıb hər ötəndən,</p>

<p>Zirvə qalıb çən içində.</p>

<p>İnsaf umma hər yetəndən,</p>

<p>Haqq boğulur mən içində.</p>

<p>​Susur dəniz, yatır dalğa,</p>

<p>Sahil artıq yada qalıb.</p>

<p>Gülü satdıq bir budağa,</p>

<p>İnsaf sönən oda qalıb.</p>

<p> </p>

<p><strong>Şeirin Bədii Təhlil</strong>i:</p>

<p> </p>

<p>Dəyərli yazarımız Burhan Agayevin bu şeiri mənəvi aşınma, vicdanın itməsi və cəmiyyətdəki dəyərlər sisteminin alt-üst olması mövzusunda yazılmış kədərli bir haraydır. Müəllif müasir dünyada haqqın və ədalətin arxa plana keçməsini, insanların maddiyyata, yəni bazara meyil etməsini və daxili mənliyini itirməsini qələmə alıb. Əsas ideya vicdanın və mərdliyin qorunub saxlanılmasının çətinliyidir. Şeir güclü təzadlar üzərində qurulub. Həqiqət "incə tel" kimi zərif, yalan isə "coşqun dəniz" kimi qüdrətli təsvir olunur. "Xeyir" və "Şər", "Gül" və "Tikan", "Vicdan" və "Bazar" qarşılaşdırılaraq mənəvi təzad qabardılır. "Bağbanın yatması" – rəhbərliyin, himayənin və ya böyüklərin öz məsuliyyətini itirməsi; "Gülün boğulması" – məsumluğun və gözəlliyin zülm qarşısında aciz qalması; "Haqqın mən içində boğulması" – insanın eqosunun, yəni nəfsinin ədalətdən üstün gəlməsi deməkdir. Şeir axıcı, klassik heca vəzninə yaxın bir ritmlə yazılıb. Müəllif "Kərəm" obrazına müraciət edərək milli-mənəvi köklərə toxunur, lakin bugünkü reallığın bu dəyərlərdən nə qədər uzaq olduğunu vurğulayır. Əsərdə dərin bir pessimizm və təəssüf hissi hakimdir. "Vicdanın ağ məzara getməsi" ifadəsi mənəviyyatın ölümünə işarə edən ən sarsıdıcı bədii təsvirdir. Şeir oxucunu "öz içində azmamağa" və itirilmiş vicdanı axtarmağa səssiz bir çağırışdır. Sizə cansağlığı və yaradıcılıq uğurları arzulayıram, əziz qardaşım Burhan müəllim! Yazın, yaradın, yazan qələminiz susmasın!</p>

<p>Sevil Azadqızı</p>

<p>17.04.2026</p>

<p>Damsız ev kımıdir şairin ömrü ,</p>

<p>Əzəldən yaxındır ruhu göylərə .</p>

<p>"Sirri - İlahidir ", nəfəsdir ömür ,</p>

<p>Yeyir ömrümüzü vaxt zərə - zərrə .</p>

<p> </p>

<p>Ruhum dərviş kimi havalanıbdır ,</p>

<p>Elə bil qürbətdir mənə Yer üzü .</p>

<p>Payız suları tək qırışır alnım ,</p>

<p>Demək , başlanıbdır ömrün payızı .</p>

<p> </p>

<p>Dumanlı dağlara bənzəyir şair ,</p>

<p>Dərdlər də qar kimi başdan tökülür .</p>

<p>Quruyur suları dəniz ömrümün ,</p>

<p>Dalğa tək ötüşən günlərim ölür .</p>

<p> </p>

<p>Günlər yaş odun tək közərmir daha ,</p>

<p>Ömrün payızına yol açıb ayaz .</p>

<p>Bu dünyadan vaxtsız köçən dostlarım ,</p>

<p>Hər dəfə sizinlə ölürəm bir az .</p>

<p> </p>

<p>Hər şeir Allaha edilən dua ,</p>

<p>Hər şeir şairin arzu , diləyi .</p>

<p>Damsız ev kimidir şairin ömrü ,</p>

<p>Allaha bağlıdır şair ürəyi .</p>

<p>17 . 04 . 2026</p>

<p>Əllərim elə bil qar havasıdır,</p>

<p>Əllərim üşüyür sənsizliyimə...</p>

<p>bəlkə də dünyanın sonudur elə,</p>

<p>Quruyub qalmışam səssizliyinə...</p>

<p> </p>

<p>Sən belə deyildin, sevgi doluydun,</p>

<p>Yoxluğun gör necə yeyir içimi.</p>

<p>Bəlkə də bilmirsən ömrün payızı,</p>

<p>Mənə xatırladır durna köçünü...</p>

<p> </p>

<p>Elə çıxıb getdin səssiz- səmirsiz,</p>

<p>Arxanca bir ovuc su da atmadım...</p>

<p>Qayıt, gözüm nuru durnalar kimi,</p>

<p>Bəlkə gələn günə ömrüm çatmadı...</p>

<p> </p>

<p>Bu bahar da keçər, yay da ötüşər,</p>

<p>Bu eşqi özgəyə inan satmaram...</p>

<p>payız durnalara qoşulub getsəm...</p>

<p>Durnalar qayıdar, mən qayıtmaram...</p>

<p>17.4.2025.</p>

<p> </p>

<p><a attributionsrc="/privacy_sandbox/comet/register/source/?xt=AZZPat2uI-DCClm3j3LkZCSF7GJG6TejLf8NI-gmLNO7LiBgu65-mQW_lpG_ZC73rJuaQTnf7b8yS8gshqDtgmvf5iHmHgX-eI250tjzd06ab1LtSDCr0unuHBhZ1pj3tshWvHprTX-g-dnkJvc6p6ivwXjpq27EadhSehWIva4eZFRddpbC9O5_2-6D8lSKz_NaHadNgzNVUbdHDsCVHWDMYGPCPSjyMHVrI4TsaRo1arwrwkslDbLjcZ4owvJXuwbJUqXnS5u-gt5d7t0VVS2QAkcJilhyRMx03eVneelqBUkmZlB-KFrY3ikoi2GhUsGivsSfcK9-4TbvPjy3CaIfUU4ienyurIKHug5ZrpxaHmD8IsZw9-5Aus8zO-VahSTpF7u75o0ygxqTkLlE2IxR5ZsP3Vbm5FDsHDlHMtRcqUdrUxi0YftX_eh0dhkW5LGxnhm9OjlYWUNrsHb46jtS09yg_nNc5enao4D4BY1Mxgcf1qB59zhFJ_cRLglePcGr6XsrlFY5EdXy18bLlyZ8kFbUnAA4CM5BxZ_sBRD3aDMWJMDf7f3yoTkpFI-B1HqGZ3-r2ebUpiZHcRjT40oz0JcoO9TtaZeprrahckQ2mtnitu7CnDcfg-Y8Ej34GVD-x50UNRmgO7VgbNnAsHtJIq5n_NhnIGfklL6pEjuCXXvFaVANLMxntX764WfzhFu8cI26NaIyzxEBSV3zL8KUe6pLhn5-axhH5pTm6DF1KSpegI3de00CGBzIBkRVczymhVyy_gCt5XuDLOhJzVi39QXLw_2ycCMM_QNLPUdHpEKNsGI_NMHqKg111E4ydNSDz9-qQaN8-nm00FfHWa14WdrTwGVpjmZbiHa8mGcX32JraEeKUw4JzASc3OMNAK0m-vfbHlkQYBNtyWbOX8uUfl1cEe10gySj0qY30XMjeSalAXaAZyA60d7RBFZie1FJvlNDd6lfS-Obn5trkxhk5ZWa4gsyZMFQKeF5UQbOQrWBOW-URAgXx8inIF4hDnD4PJyZGGpq7ppXR0f4kHxaC7gVv4y2sGu4ycES0yFwrIzG-2c_hUUO5_nsytVS2FPDqanrabYD-LIW-pbQcAvsR4CEXzn5uCdCi2al5cOduOsDgM5pzC5pdAkr1iciA92qdE9zfC2cZS6hC8ERjMTKR6wUNYxbWo6BRQzKVmptRu8Muh-YfE4CNh-kfDtWmH000RdVyMp4nzJGHwC15r-nZi5wWtb1JNoTZRo_FuUoQXzhzTmEKQzwxz_1MaaE1IzoimqQz3uIDUWb9L25PtV17Ujc1wI2nLylRtqqc5EWcJ00Wf8wPb9htPiVpKX0bjYjMTPqPwmigqaTcgmiKafvQxD_YEk2dfv1sjVLAjNfTPd4XU-ZgJ6rs38oa_uAiKefpBlfzIbfcCGrtnZA0fzorpWVXABBDOi7oZlyGN0pWQ5M9H4JUc8j7N2PJds0YvWxJ64_D2jM0GldGshvMzKeqCXLFAaZsVejxC0eZ0aTXqTu5GBXEgA5HDCyv6KTHFy0dxEU0RlA8ykMxPBq5Ds0Ofa9k3aXCj7uB-86jJKoPaDmLlAItLAskNnhiIgwtfydZlleVKfWDOeuWgIDchmwZktf4kpZ7jv2wH9XWoifLFFaP_IkKIXyQ67wQhPXBc5TaMqMyjeU-j6tSbLViuj6wZ3M5Lf0hV3iiqVyNqFosJtrVAjF2Er7ut8skr2rbMmuyECS9cbQzYcvGClUJdOpsX791UU1C6GCG1k8fFbh96WZvSs9Ct16N3XkuJsHULHvQO0nx8okfB5Du2YloBgM9C-OTTp-Yeh987lqKf4o31BtDOBC2mxaoIBnMTQetREodFwjyF-_phzsHiyqswf9IgBef9odccRZa0VSJQ" href="https://www.facebook.com/Sona.Velieva?__cft__[0]=AZYmHVgeSh8wEshgSgHKv18r6G2pgYrh6Fe5o_ct0ZBWs31Gz94EQXjSz3B0wLynccfQGqrY5SUxD01anHrw9vS4hUGmAddyUAbwrLOHqypBlmLwVN8RBp9vb1dWupxzyCurnY9HvZC_VK6UAgFv4joYF-tk2__-wqJah_1cv0yT9tiLEmbG152fDVaJ6cU5yQvH7DX_dJ08xGCtzys1njM0&amp;__tn__=-]K-R" role="link" tabindex="0">Sona Vəliyeva</a> Müasir Azərbaycan poeziyasında artıq formalaşmış, öz dəst-xətti, özünəməxsus poetik nəfəsi və dərin fəlsəfi düşüncə sistemi ilə seçilən sənətkarlardandır. Onun yaradıcılığı təsadüfi duyğuların deyil zamanla cilalanmış, həyat təcrübəsi ilə zənginləşmiş və daxili mənəvi axtarışlardan keçmiş bir ruhun məhsuludur. Sona Vəliyeva ədəbiyyata sadəcə hisslərini ifadə etmək üçün yox, eyni zamanda insanın daxili aləmini, həyatın mürəkkəbliyini və zamanın dəyişkənliyini anlamaq və anlatmaq üçün gəlmişdir. Onun poeziyasında səmimiyyət əsas xətt olaraq qalır lakin bu səmimiyyət artıq ilkin sadəliyin deyil, dərin idrakın süzgəcindən keçmiş bir kamilliyin ifadəsidir. Şairənin misralarında həyatın müxtəlif qatları, sevinc və kədər, ümid və məyusluq, sevgi və ayrılıq, keçmiş və gələcək bir-biri ilə vəhdət təşkil edir və bu vəhdət onun poetik dünyasını zənginləşdirir. O, qadın ruhunun incəliklərini təsvir edərkən onu yalnız emosional çərçivədə saxlamır əksinə bu ruhu düşünən, dərk edən, mübarizə aparan və dəyişən bir varlıq kimi təqdim edir. Bu isə onun yaradıcılığını həm lirika, həm də fəlsəfi poeziya səviyyəsinə yüksəldir.</p>

<p>“Çəhrayı rəngli dünyam” kitabı Sona Vəliyevanın oxucularla ilk poetik görüşü kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu kitab müəllifin ilkin axtarışlarından fərqli olaraq daha yetkin, daha dərin və daha sistemli bir poetik düşüncənin məhsuludur. Burada şeirlər təsadüfi emosiyaların deyil, şüurlu şəkildə formalaşmış bədii konsepsiyanın nəticəsi kimi diqqəti cəlb edir. “Çəhrayı” rəng bu kitabda sadəcə romantik bir çalar kimi yox, çoxqatlı simvol kimi təqdim olunur. Bu rəng həm sevginin, həm ümidin, həm də incə bir kədərin daşıyıcısıdır və şairə bu rəngi müxtəlif poetik situasiyalarda fərqli mənalarla yükləyərək onun semantik imkanlarını genişləndirir. Kitab boyu hiss olunur ki müəllif rəng vasitəsilə bir dünya qurur. Bu dünya reallıqla xəyallar arasında yerləşən, həm real, həm də ideal xüsusiyyətlər daşıyan bir məkandır. Burada insanın daxili aləmi əsas predmetə çevrilir və bütün hadisələr bu daxili aləmin prizmasından təqdim olunur.</p>

<p>Kitabda sevgi mövzusu əvvəlki əsərlərlə müqayisədə daha dərin və çoxşaxəli şəkildə işlənmişdir. Burada sevgi artıq yalnız romantik hiss deyil o, həyat fəlsəfəsinə çevrilir. Sevgi insanın özünü dərk etməsi, başqasını anlaması və dünyaya münasibətini formalaşdırması üçün əsas vasitə kimi təqdim olunur. Müəllif sevginin müxtəlif halları, gözləmə, ayrılıq, qovuşma, itki və xatirə kimi aspektlərini incə poetik detallarla təsvir edir və bu təsvirlər oxucuda güclü emosional təsir yaradır. Eyni zamanda vətənə bağlılıq, milli dəyərlərə hörmət və mənəvi köklərə dönüş kimi motivlər də kitabın ideya yükünü artırır. Sona Vəliyeva burada fərdi hisslərlə ictimai düşüncəni ustalıqla birləşdirir və bu sintez onun poeziyasına daha geniş məna qazandırır.</p>

<p>“Çəhrayı rəngli dünyam” kitabında təbiət obrazları xüsusi poetik funksiya daşıyır. Təbiət artıq sadəcə təsvir obyekti deyil o, insan ruhunun paralel dünyası kimi çıxış edir. Yağışın yağması yalnız atmosfer hadisəsi kimi yox daxili təmizlənmənin simvolu kimi təqdim olunur. Külək dəyişikliklərin və zamanın axınının rəmzinə çevrilir. Çiçəklər isə həm həyatın gözəlliyini həm də onun keçiciliyini ifadə edir. Bu yanaşma klassik lirikanın müasir təfsiri kimi diqqəti cəlb edir və müəllifin poetik düşüncəsinin zənginliyini göstərir.</p>

<p>Dil və üslub baxımından kitabda sadəliklə dərinlik arasında mükəmməl balans qorunur. Sona Vəliyeva mürəkkəb fəlsəfi fikirləri belə sadə və axıcı dillə ifadə etməyi bacarır. Onun metaforaları süni deyil həyatın özündən doğan təbii obrazlardır. Bu isə şeirlərin həm anlaşıqlı həm də təsirli olmasını təmin edir. Müəllifin üslubunda musiqililik xüsusi yer tutur. Misraların ritmi və daxili ahəngi oxucuya estetik zövq verir və şeirlərin yadda qalmasını asanlaşdırır.</p>

<p>Kitabda qadın obrazı daha yetkin və çoxşaxəli şəkildə təqdim olunur. Burada qadın yalnız sevən və gözləyən deyil eyni zamanda düşünən qərar verən və həyatın çətinlikləri ilə üzləşən güclü bir şəxsiyyət kimi çıxış edir. Sona Vəliyeva qadın ruhunun həm incəliyini, həm də gücünü paralel şəkildə göstərərək onu stereotiplərdən uzaq, real və canlı bir obraz kimi təqdim edir. Bu isə kitabın həm ədəbi həm də sosial əhəmiyyətini artırır.</p>

<p>Zaman anlayışı da bu əsərdə xüsusi fəlsəfi məna kəsb edir. Keçmiş xatirələr yalnız nostalji hisslər doğurmur onlar eyni zamanda insanın kimliyini formalaşdıran əsas elementlər kimi təqdim olunur. Gələcək isə ümid və arzuların məkanı kimi təsvir edilir. İndiki an isə bütün bu zaman qatlarının kəsişdiyi nöqtəyə çevrilir. Bu yanaşma şeirlərə dərinlik və çoxqatlılıq qazandırır.</p>

<p>Nəticə olaraq demək olar ki “Çəhrayı rəngli dünyam” Sona Vəliyevanın oxucularla ilk poetik görüşüdür və bu görüş onun ədəbi dünyasının əsas konturlarını aydın şəkildə təqdim edir. Bu kitab onun yaradıcılığında yeni bir mərhələni təmsil edir və müəllifin bədii düşüncə imkanlarının genişliyini nümayiş etdirir. Burada təqdim olunan şeirlər yalnız emosional təsir gücü ilə deyil eyni zamanda fəlsəfi dərinliyi və bədii kamilliyi ilə seçilir. Bu baxımdan əsər Azərbaycan poeziyasında qadın lirikasının inkişafında mühüm yer tutur və Sona Vəliyevanın ədəbi irsində xüsusi bir mərhələ kimi dəyərləndirilir. Onun “çəhrayı” dünyası artıq sadəcə rəng deyil bu dünya bir baxış bucağı bir həyat fəlsəfəsi və oxucunu düşünməyə vadar edən mənəvi məkan kimi yadda qalır.</p>

<p>Sizə cansağlığı, bərəkətli ömür və bütün işlərinizdə uğurlar arzulayıram, dəyərli Sona xanım!</p>

<p>Sevil Azadqızı</p>

<p>Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi.</p>

<p>Filoloq. Ədəbi təhlil-tənqidçi.</p>

<p>AJB-nin üzvü. Yazar-publisist</p>

<p>17.04.2026</p>

<p>günbəgün artan bu çilələr nədir,</p>

<p>duyğular dəyişir, hisslər dəyişir</p>

<p>əsla dəyişməyən bir dəyişməzlik;</p>

<p>sifətlər dəyişir, üzlər dəyişir...</p>

<p> </p>

<p>bir tabutda gedir sanki yüz nəfər,</p>

<p>az zaman içində hamı dəyişir...</p>

<p>sanırsan havanın dəyişməyidi</p>

<p>bir anda beynində dəyişən fikir...</p>

<p> </p>

<p>ələnir üstünə yağışlar bir od,</p>

<p>hər kəsin tərəfi, yönü dəyişir;</p>

<p>daim addımını bir səmtə atan</p>

<p>görürsən elə tez yolu dəyişir!..</p>

<p> </p>

<p>əsla dəyişməyən dəyişməzlik var,</p>

<p>təzə axar seçir sular axmayıb...</p>

<p>ayaq tərpətməyib hey yol gedənlər</p>

<p>mənzilmi qısaldır, ya ömür? hayıf...</p>

<p> </p>

<h4> </h4>

<p>Sulardan</p>

<p>tərsinə axmağı</p>

<p>umduğumuz zamandır, dostum...</p>

<p>Oysa ki,</p>

<p>dibsiz dərələr ağzını açmış bulaqlara</p>

<p>və iliyini sümürür sızıntıların.</p>

<p>Bulaq çay olmaq istər,</p>

<p>damla şırnaq...</p>

<p>Ən sısqa axıntıların çağlamaq istəyi var,</p>

<p>Ən kiçik hövzələrin sunami qopartmaq...</p>

<p>Ən uca zirvələrin</p>

<p>möhtəşəmliyinin təsdiqidir ən sərt enişlər...</p>

<p>Gurlamaq üçün</p>

<p>enmək lazımdır,</p>

<p>hətta,</p>

<p>ən xırda təpələrin ayaqlarına.</p>

<p>İnsan da su kimidir,</p>

<p>axmağa meyllidir hər çuxura,</p>

<p>doldurmağa can atır hər boşluğu...</p>

<p>Var nohur adamlar,</p>

<p>var ümman adamlar.</p>

<p>Heç demirəm</p>

<p>yağış suyu kimi bəndi-bərəni basanları...</p>

<p>Dibi lilləmiş seloyuqlarla</p>

<p>ala bilməzsən qarşısını kükrəyən zaman...</p>

<p>Amma, suları tərsinə üzmək,</p>

<p>yanlamaq nəhrləri tərsinə?!</p>

<p>Bir başqa məsələ,</p>

<p>bir başqa söhbət...</p>

<p>Ummaqdan başqa</p>

<p>nəyə gücümüz çatar,- bəlli deyil.</p>

<p>Bəlli deyil!</p>

<p> </p>

<p>Yorur, bu adamlar məni çox yorur,</p>

<p>Adamlar tez tapır yumşaq üzümü.</p>

<p>Əyləncə adamlar məndən kef qurur,</p>

<p>Qərib yellər öpür uşaq üzümü.</p>

<p>Nə toya diksinir,</p>

<p>nə yasa,</p>

<p>damlar,</p>

<p>Tüstüsü başımdan ulayıb keçir.</p>

<p>Göyərir yolumda kol-kos adamlar</p>

<p>Adamlar kefimi dalayıb keçir...</p>

<p>Baxışlar bayağı,</p>

<p>yönlər yabanı,</p>

<p>İçindən uçulub dağılır adam.</p>

<p>Adam cəngəlliyi basıb hər yanı,</p>

<p>Adam bolluğunda boğulur adam.</p>

<p>Hər tində, dalanda adam dolağı,</p>

<p>Dolanıb yollara dolaq adamlar.</p>

<p>Işim adam işi,</p>

<p>adam alağı</p>

<p>Üst-üstə qalanıb alaq adamlar.</p>

<p>Dağları hasara alan adamlar,</p>

<p>Çayları qəfəsə salan adamlar,</p>

<p>Buludu zirvədən pozan adamlar,</p>

<p>Adamı adamdan asan adamlar,</p>

<p>Ah, bu adamlar...</p>

<p>İrad tutmasınlar ahıl çağımda-</p>

<p>qəlbim yuxa olub, yoxsa çaşmışam?</p>

<p>Özgələr nə bilsin uşaqlığımda</p>

<p>səhərlər gözümü saznan açmışam,</p>

<p> </p>

<p>Çox izlər itirib o qalın meşə,</p>

<p>o qədər kəkliklər çəkildi şişə,</p>

<p>dərədən-dərəyə, yamacdan</p>

<p>döşə</p>

<p>payıznan enmişəm, yaznan aşmışam,</p>

<p> </p>

<p>Dərdləri artırmış- can böyüyəndə,</p>

<p>çiçək qapıların elçi döyəndə,</p>

<p>arabir kahada gecələyəndə</p>

<p>elə düşünüblər- "Qıznan qaçmışam",</p>

<p> </p>

<p>Yazıq; bəd gözlərə canım ox oldun,</p>

<p>həsrət, yorulmadın?- yaman çox oldun!</p>

<p>Gülə irad etdim- " Nədən yox oldun?",</p>

<p>güldü- "Görmədinmi, naznan qaçmışam?".</p>

<p>Səhərlər gözümü uşaqlığımda,</p>

<p>bayatı eşidib, saznan açmışam...</p>

<p>qatildir vaxt</p>

<p>işini həmişə təmiz görür</p>

<p>əlində qan izi qalmır</p>

<p>eşidilmir qurbanının səsi</p>

<p>bir gün baxırıq ki</p>

<p>hamımızın axırına çıxıb.</p>

<p>₼ ₼ ₼ ₼</p>

<p>ömür axsaq at kimi</p>

<p>tövşüyür,</p>

<p>zamanın qırmancı</p>

<p>altında</p>

<p>biz hələ də düşünürük</p>

<p>gələcək qabaqdadır</p>

<p>halbuki</p>

<p>o artıq çoxdan keçmişdə qalıb</p>

<p>₼ ₼ ₼ ₼</p>

<p>hərəmiz bir hekayə uydurub</p>

<p>aldadırıq özümüzü</p>

<p>uydurma olsa da</p>

<p>çox xoşbəxtik o hekayədə</p>

<p>çünki həqiqət sərf eləmir</p>

<p>sevmək üçün, inanmaq üçün</p>

<p>biz o hekayədə ayrılmırıq</p>

<p>unutmuruq, aldatmırıq gecikmirik</p>

<p>hər şey vaxtında olur</p>

<p>hər gün bir az</p>

<p>daha yaxşı yalanlar uydururuq</p>

<p>hər gün bir az</p>

<p>daha inandırıcı oluruq</p>

<p>və bir gün</p>

<p>artıq ayırd edə bilmirik</p>

<p>hansı bizik,</p>

<p>hansı uydurduğumuz</p>

<p>₼ ₼ ₼ ₼</p>

<p>Sən də bilirsən ki</p>

<p>ayrı fəsillərdə yaşayırıq.</p>

<p>mən çiçək açanda üşüyürəm</p>

<p>sən qar yağanda</p>

<p>yaşamaq üçün</p>

<p>bir az yalan,</p>

<p>bir az xatirə,</p>

<p>bir az da ümid qatırıq ruhumuza</p>

<p>Söylədiyim fikirlər.</p>

<p>Təsbehin dənəsindən</p>

<p>Keçir xeyli zikirlər.</p>

<p> </p>

<p>Şəhadət verirəm ki,</p>

<p>İzim haqqa tərəfdir.</p>

<p>Müsəlmanam, İlahi,</p>

<p>Mənim üçün şərəfdir.</p>

<p> </p>

<p>Kimsəyə toxunmaram,</p>

<p>Sözüm olsa da qılınc.</p>

<p>Keçərəm əziyyətdən,</p>

<p>Dözüm olsa da qılınc.</p>

<p> </p>

<p>Eşq qapısı hər zaman</p>

<p>Bəndeyi aşkardadır.</p>

<p>Qəlbi ərp bağlayanın</p>

<p>Könlü ahu zardadır.</p>

<p> </p>

<p style="text-align:justify">         <span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Şə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rq </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ədəbiyyatının iki b</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">yük zirvəsi olan Nizami Gəncə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə Füzuli yaradıcılı</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qlar</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ı ilə eşq anlayışını bədii və fəlsəfi müstəviyə yüksəltmişlər. Onların əsərlərində sevgi yalnız iki insan arasında yaranan hiss kimi deyil, insanın mənəvi kamilliyə doğru inkişafını təmin edən ali bir qü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vv</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə kimi təqdim olunur. Bu baxımdan hər iki sənətkarın yaradıcılığında eşq konsepsiyası həm dünyə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi, h</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əm də ilahi məzmun daşıyır. Dünya ədəbiyyatının ə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">n z</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əngin və dərin qatlarından birini təşkil edən Şərq poeziyası əsrlər boyu insanın mənə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi al</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əmini, daxili axtarışlarını və varlı</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qla ba</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ğlı </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">suallar</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ını bədii şəkildə ifadə etmişdir. Bu b</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">yük ədəbi ənənə i</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">çə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">risində eşq anlayışı xüsusi yer tutur. Şə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rq </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ədəbiyyatında eş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">q t</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əkcə iki insan arasında yaranan hiss kimi deyil, həm də kainatın mahiyyətini dərk etməyə </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">aparan f</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əlsəfi və mənəvi bir yol kimi qəbul olunur. Bu baxımdan klassik ş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">airl</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ərin yaradıcılığı yalnız estetik z</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vq m</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ənbəyi deyil, həm də insanın </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">zünü və dünyanı anlama vasitəsidir. Azərbaycan və ümumilikdə Şə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rq </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ədəbiyyatının inkişafında mühüm rol oynamış Nizami Gəncə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə Füzuli bu ənənənin ə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">n parlaq n</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ümayəndələrindən hesab olunur. Onların yaradıcılığı əsrlər ke</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">sə də </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">aktuall</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ığını itirməmiş, müxtəlif d</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vrlərdə fə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rqli bax</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ış </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">bucaqlar</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ından tədqiq edilmişdir. Hər iki sənətkarın əsərlərində insan, həyat, sevgi və mənəviyyat kimi m</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vzular dərin bədii və fəlsəfi ümumiləşdirmələrlə təqdim olunur. Bu isə onların irsini yalnız milli deyil, ü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">mumb</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əşə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ri d</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əyərə çevirir. Nizami Gəncəvi yaradıcılığı epik genişliyi, zəngin sü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">jet qurulu</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">şu və ideal insan modeli ilə se</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ilir. Onun əsərlərində eşq insan həyatının ayrılmaz hissəsi kimi təqdim olunur və bu hiss vasitəsilə insanın mənəvi kamilliyə doğru inkişafı g</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">stərilir. Nizami eş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qi h</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əyatın i</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ində, </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">real</span></span> <span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">m</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">nasib</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ətlər fonunda təsvir edərək onu həm fə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rdi, h</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əm də ictimai dəyər kimi dəyərləndirir. Onun yaratdığı obrazlar və süjetlər eşqin insan xarakterini formalaşdıran gücünü aydın şəkildə nümayiş etdirir. Digər tərə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">fd</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ən, Füzuli yaradıcılığı lirik dərinliyi, emosional gücü və fəlsəfi məzmunu ilə fə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rql</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ənir. O, eşqi yalnız dünyəvi hiss kimi deyil, insanın mənəvi yüksəlişinin və ilahi hə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qiq</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ətə </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qovu</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">şmasının ə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">sas vasit</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əsi kimi təqdim edir. Füzuli poeziyasında sevgi insanı</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">n daxili al</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əmini sarsıdan, onu iztirablar vasitəsilə saflaşdıran və kamilləşdirən mü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">q</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əddəs bir qü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vv</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə kimi çıxış edir. Bu isə onun yaradıcılığında eşq anlayışına daha dərin və mistik mə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">na qazand</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ırır. Hər iki şairin yaradıcılığında eş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">q m</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vzusu mərkəzi yer tutsa da, onların bu anlayışa yanaşmaları fə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rqli istiqam</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ətlərdə inkişaf edir. Nizami Gəncə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi e</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">şqi daha </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ox d</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ünyə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə ictimai kontekstdə təqdim edərək onun həyatla bağlı tərəflərini </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">n plana çı</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">xar</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ır. Füzuli isə bu anlayışı daha da dərinləşdirərək onu ilahi və fəlsəfi müstəviyə yüksəldir. Bu fərqli yanaşmalar isə əslində bir-birini inkar etmir, əksinə, tamamlayaraq eş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qin b</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">üt</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">v və ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ox</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">şaxəli mahiyyətini üzə çı</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">xar</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ır. Məhz bu baxımdan Nizami Gəncə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə Füzuli yaradıcılığının müqayisəli şəkildə tə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">dqiqi x</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">üsusi əhəmiyyət kəsb edir. Onların əsərlərində eşq anlayışını</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">n d</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ünyəvi hissdən ilahi məhəbbətə doğru inkişafını izləmək, bu anlayışın müxtəlif bədii və fəlsəfi </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">alarlarını araşdırmaq Şə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rq </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ədəbiyyatını</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">n d</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ərinliklərini daha yaxşı anlamağa imkan verir. Bu mə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qal</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ənin mə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qs</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">di d</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə məhz Nizami Gəncə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə Füzuli yaradıcılığında eşq konsepsiyasını müqayisəli şəkildə təhlil etmək, onun dünyəvi hissdən ilahi məhəbbətə doğru ke</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">idini araşdırmaq və bu iki b</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">yük sənətkarın ədəbiyyat tarixində </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">tutdu</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ğu m</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vqeyi bir daha aydın şəkildə ortaya qoymaqdır. Bu yanaş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ma h</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əm ədəbi, həm də fəlsəfi baxımdan eşq anlayışının mahiyyətini daha dolğun şəkildə dərk etməyə xidmət edir. Nizami Gəncəvi yaradıcılığında eşq daha </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ox h</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əyati və ictimai </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">alarlarla təqdim olunur. Onun əsərlərində sevgi insanı saflaşdıran, onu daha müdrik və ə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">dal</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ətli edən bir qü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vv</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ədir. Nizami üçün eşq yalnız fərdi hiss deyil, həm də cəmiyyətin mənə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əsaslarından biridir. Leyli və Məcnun əsərində sevgi real həyat hadisələri fonunda inkişaf edir. Burada aş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">iq v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə məş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">uqun qar</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">şılaşdığı maneələr ictimai mühitlə bağlıdır və bu, eş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qin d</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ünyəvi xarakterini daha aydın g</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">stərir. Nizami eşqi insanın kamilləşməsi üçün vacib bir mərhələ kimi təqdim edir. Füzuli yaradıcılığında isə eşq daha dərin və fəlsəfi məna kəsb edir. O, eşqi yalnız dünyəvi hiss kimi deyil, ilahi hə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qiq</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ətə çatmağın əsas yolu kimi dəyərləndirir. Füzuli poeziyasında sevgi insanı yandı</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ran, iztirablarla safla</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">şdıran və onu mənəvi zirvəyə yüksəldən bir qü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vv</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ədir. Leyli və Məcnun əsərində Məcnunun sevgisi artıq sadə məhəbbət </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">çə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">r</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ivə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">sind</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ən çıxaraq ilahi eş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">q s</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əviyyəsinə yüksəlir. O, Leyliyə olan sevgisi vasitəsilə maddi dünyadan uzaqlaşır və mənəvi kamilliyə çatır. Bu isə Füzuli yaradıcılığında eşqin mistik və sufi mahiyyətini açı</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">q </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">şəkildə nümayiş etdirir. Nizami Gəncə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə Füzuli yaradıcılı</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qlar</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ını müqayisə etdikdə aydın olur ki, hər iki sənətkar eyni m</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vzunu fə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rqli aspektl</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ərdən işləmişdir. Nizamidə eşq daha </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ox real h</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əyatla bağlıdır və insanın ictimai mü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">hitd</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə kamilləşməsinə xidmət edir. Fü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">zulid</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə isə bu anlayış daha da dərinləşərək ilahi məhəbbət səviyyəsinə yüksəlir. Bu baxımdan demək olar ki, Nizami eşqin başlanğıc mərhələsini – dünyəvi hiss kimi tə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">zah</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ürünü g</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">stərirsə, Füzuli onun son mərhələsini – ilahi hə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qiq</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ətə çevrilməsini təsvir edir. Bu iki b</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">yük şairin yaradıcılığı bir-birini tamamlayaraq eş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qin b</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">üt</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">v fəlsəfi mə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">nz</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ərəsini yaradır. Nizami Gəncə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə Füzuli yaradıcılığında dil və bədii ifadə vasitələri onların eşq konsepsiyasını təqdim etmə üsulunun əsasını təşkil edir. Hər iki sənətkar yüksək poetik ustalığa malik olsa da, onların dilə və üsluba yanaşması fə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rqli b</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ədii-estetik istiqamətləri əks etdirir. Nizami Gəncəvi yaradıcılığı epik genişlik, təsvir zənginliyi və ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">oxqatl</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ı sü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">jet qurulu</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">şu ilə se</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ilir. Onun dili obrazlı və axıcı olmaqla yanaşı</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">, h</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əm də </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">didaktik m</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əzmun daşıyır. Nizami hadisələri geniş təsvir edir, təbiət mə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">nz</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ərələri, saray həyatı, insan mü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">nasib</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ətlə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ri inc</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə detallarla işlənir. Bu isə onun əsərlərində eşqin daha </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ox konkret, h</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əyati və </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">real </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">alarlarla təqdim olunmasına şərait yaradır. Şair tez-tez təşbeh (bə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">nz</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ətmə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">), metafora v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə simvolik obrazlardan istifadə edərək fikirlərini daha təsirli və yadda qalan edir. Onun poetik dili həm estetik z</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vq verir, həm də oxucunu düşündürən fəlsəfi qat yaradır. Digər tərə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">fd</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ən, Füzuli yaradıcılığında dil daha </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ox lirik, emosional v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">daxili al</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əmə y</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">nəlmişdir. Onun poeziyasında s</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">zlər sadəcə təsvir vasitəsi deyil, həm də </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">hissl</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ərin və mənə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi iztirablar</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ın birbaşa ifadəsidir. Füzuli az s</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">zlə dərin məna yaratmaq bacarığı ilə se</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ilir. Onun qəzəllərində hər bir s</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">z, hər bir ifadə ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">oxqatl</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ı semantik yük daşıyır. Bu baxımdan onun dili daha yığcam, lakin daha intensiv və təsirli g</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rünür. Füzuli bədii ifadə vasitələrindən </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">— </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">xü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">susil</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">metafora, r</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əmz, təzad (antitez) və təkrirdən ustalıqla istifadə edir. Onun poeziyasında “od”, “yanmaq”, “kül olmaq” kimi obrazlar eşqin iztirablı və saflaşdırıcı mahiyyə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">tini simvoliz</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə edir. Bu rəmzlər vasitəsilə ş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">air e</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">şqin insanı necə dəyişdirdiyini və mənə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi c</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əhətdən yüksəltdiyini g</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">stərir. Onun dili musiqililiyi və </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ah</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əngdarlığı ilə də se</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ilir ki, bu da oxucuya güclü </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">emosional t</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əsir bağışlayır. Nizami Gəncə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi il</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə Füzuli arasında mühüm fə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rql</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ərdən biri də ifadə tərzində özünü g</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">stərir. Nizami daha </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ox hadis</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əni danışır, obrazları inkişaf etdirir və ideyanı süjet xə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">tti </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">üzərindən təqdim edir. Füzuli isə hadisədən </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ox hiss</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə, süjetdən </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ox daxili v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əziyyətə üstünlük verir. Bu səbəbdən Nizaminin dili daha </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ox epik t</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əsvirlərə əsaslanırsa, Füzulinin dili psixoloji və </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">emosional d</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ərinliklə zəngindir. Hər iki şairin dilində </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">klassik </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Şərq poetikasına xas olan yüksək bədii-estetik normalar qorunur. Onlar s</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">zün g</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">zəlliyinə, ifadənin dəqiqliyinə və məna zənginliyinə xü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">susi diqq</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ət yetirmişlər. Lakin Nizami Gəncəvi bu g</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">zəlliyi daha </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ox zahiri və təsviri müstəvidə təqdim edirsə, Füzuli onu daxili aləmin ifadəsinə çevirir. Hər iki sənətkarın dil və bədii ifadə xüsusiyyətləri onların eşq anlayışına yanaşmalarını aydın şəkildə əks etdirir. Nizaminin dili eş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qin h</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əyati və ictimai mahiyyə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">tini, F</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">üzulinin dili isə onun ilahi və fəlsəfi dərinliyini daha qabarı</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">q </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">şəkildə ifadə edir. Bu fərqlilik onların yaradıcılığını daha zəngin və ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ox</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">şaxəli edir, eyni zamanda Şə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rq </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ədəbiyyatında bə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">nz</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ərsiz bir poetik harmoniyanın formalaşmasına səbəb olur. Nizami Gəncəvi epik üslubu, geniş təsvirləri və hadisələ</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rin z</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ənginliyi ilə se</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ilir. Onun dili daha </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ox hekay</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ilik üzərində qurulmuşdur. Füzuli isə lirik üslubu, emosional ifadə vasitələri və dərin fəlsəfi məzmunu ilə fə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rql</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ənir. Onun qəzəllərində hər bir s</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">z daxili hisslərin və mənəvi axtarışların ifadəsinə çevrilir. Nizami Gəncə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə Füzuli yaradıcılığında eşq konsepsiyası dünyəvi hissdən başlayaraq ilahi məhəbbətə doğru inkişaf edən bir proses kimi təqdim olunur. Hər iki sənətkar eşqi insanın mənəvi kamilləşməsinin ə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">sas vasit</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əsi kimi dəyərləndirmiş və bu anlayışı ədəbiyyatın ən yüksək zirvəsinə </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qald</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ırmışdır. Onların əsərləri bu gü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">n d</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">z aktuall</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ığını qoruyur və oxucunu həm duyğusal, həm də fəlsəfi düşüncəyə s</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vq edir. Nizami və Füzuli yaradıcılığı Şə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rq </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ədəbiyyatında eş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">q f</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əlsəfəsinin ən mükəmməl ifadəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Nizami Gəncə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə Füzuli yaradıcılığında eşq konsepsiyası təkcə ədəbi motiv deyil, həm də dərin fəlsəfi sistem kimi formalaşmışdır. Bu iki b</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">yük sənətkarın əsərlərində sevgi insan varlığının mahiyyətini a</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">an, onu kamilliyə </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">aparan v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə həyatın mənasını dərk etməyə k</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">mək edən ə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">sas q</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vv</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə kimi təqdim olunur. Onların yanaşmaları fərqli olsa da, nəticə etibarilə eyni hə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qiq</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ət</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə — </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">insanın mənəvi yüksəlişinə xidmət edir. Nizami Gəncə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi e</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">şqi daha </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ox d</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ünyə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi h</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əyatın ayrılmaz hissəsi kimi təqdim edərək onu ictimai mü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">nasib</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ətlər, ə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">xlaq v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə ideal insan modeli ilə ə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">laq</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ələndirir. Onun əsərlərində sevgi insanı formalaşdıran, onu cəmiyyət üçün faydalı və kamil şəxsiyyətə çevirən bir vasitədir. Nizami eş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qi h</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əyatın i</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ç</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ində</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">, real hadis</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ələr fonunda g</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">stərərək onun praktik və tərbiyə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əhəmiyyətini </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">n plana </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">çə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">kir. Füzuli isə bu konsepsiyanı daha da dərinləşdirərək eşqi ilahi səviyyəyə yüksəldir. Onun poeziyasında sevgi artıq maddi dünyadan qoparaq ruhani bir mə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">na qazan</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ır və insanı</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">n Tanr</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ıya yaxınlaşmasının əsas yolu kimi təqdim olunur. Fü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">zuli </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">üçün eşq iztirab, yanğı və daxili sarsıntılar vasitəsilə insanı saflaşdıran, onu mənəvi zirvəyə çatdı</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ran m</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">q</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əddəs bir qü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vv</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ədir. Bu yanaş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ma e</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">şqin sadəcə hiss deyil, həm də bir idrak və </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">varolu</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ş forması olduğunu g</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">stərir. Nizami Gəncə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi il</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə Füzuli yaradıcılığı arasında ideya baxımından ardıcıllı</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">q v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə inkiş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">af x</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">tti m</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">üşahidə olunur. Nizami eş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qin d</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ünyə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əsaslarını qoyur, Füzuli isə bu ə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">sas </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">üzərində onun ilahi və fəlsəfi zirvəsini yaradır. Bu mənada onların yaradıcılığı bir-birini tamamlayaraq Şə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">rq </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ədəbiyyatında eş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">q f</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əlsəfəsinin büt</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">v və mükəmməl modelini formalaşdırır. Bu iki dahinin irsi bu gü</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">n d</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">z aktuall</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ığını qoruyur. Müasir d</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vrdə belə insanın daxili boş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">luq, m</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ənəvi axtarış və sevgi anlayışına ehtiyacı davam edir. Məhz bu baxımdan Nizami Gəncə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vi v</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə Füzuli yaradıcılığı yalnız tarixi ədəbi irs deyil, həm də bu günün insanı üçün mənəvi yol g</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">stəricisi kimi dəyərləndirilə bilər. Onların əsərləri oxucunu yalnız estetik z</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vql</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ə təmin etmir, eyni zamanda onu düşünməyə, hiss etməyə və ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">z daxili al</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">əmini kəşf etməyə s</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">vq edir. Nizami və Füzuli yaradıcılığı g</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ö</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">stərir ki, eşq insan həyatının ən ali və ən mürəkkəb anlayışlarından biridir. Bu eş</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">q d</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ünyəvi hissdən başlayaraq ilahi hə</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">qiq</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ətə </span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">q</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ədər yüksələn bir yol kimi təqdim olunur və insanın kamilləşmə prosesinin əsasını təşkil edir. Bu baxımdan onların əsərləri yalnız ədəbiyyat nümunəsi deyil, həm də dərin fəlsəfi və mənəvi məktəb kimi qiymətləndirilməlidir.</span></span></p>

<p><strong>DAĞLARI</strong></p>

<p>Solur dolu vurmuş çiçək dənizi,</p>

<p>Gəl ömrüm, gəl gülüm, bəzə dağları!</p>

<p>Demişəm qoynuna gələcək o qız ,</p>

<p>Aldadıb gəlmişəm təzə dağları!</p>

<p> </p>

<p>Bulaqlar buzunu qıranda gəlmə,</p>

<p>İldırım palıdı yaranda gəlmə,</p>

<p>Lalələr donunu cıranda gəlmə,</p>

<p>Bədnəzər gətirər gözə dağları!</p>

<p> </p>

<p>Nə qədər sən varsan, nə qədər dağ var,</p>

<p>İlhamım çağlardı, dodaqlarım tar!</p>

<p>Dağların vurğunu a sevdiyim yar,</p>

<p>Gəl bizə, köçürüm bizə dağları!</p>

<p><strong>GÖRÜRƏM</strong></p>

<p>Bu düzlər ruhumun yamaclarıdır!</p>

<p>Özüməm,harda ki,dağ-daş görürəm...</p>

<p>Hər çopur daşa da qanım qaynayır,</p>

<p>Elə bil həsrətli qardaş görürəm.</p>

<p>Hanı ata yurdun,çıxıb gedəsən..</p>

<p>.</p>

<p>Qanını gül kimi qoxub gedəsən.</p>

<p>Zirvə dərə deyil axıb gedəsən,</p>

<p>Ucalıq yolunda savaş görürəm.</p>

<p>Zirvə haqqın uca mülkü,binadı !</p>

<p> </p>

<p>Dəlidağdı,Himalaydı,Minadı.</p>

<p>Günəş bağışlayar,axı anadı...</p>

<p>Mən dağı Günəşdən obaş görürəm.</p>

<p>Dağ boğmur hirsini,doğur təpələr,</p>

<p> </p>

<p>Dağ əmir buludu,sağır təpələr...</p>

<p>Günüzlər gördüyüm fağır təpələr,</p>

<p>Gecələr yuxuda Qoçdaş görürəm !</p>

<p><strong>KÖNLÜMÜ</strong></p>

<p>Sanırsan ki, gözəllikdən küsübdü...</p>

<p>Gül ilə tutursan dilə könlümü.</p>

<p>Kərəm Ərzurumda borana saldı,</p>

<p>Sara Arpaçayda selə könlümü.</p>

<p> </p>

<p>Sərtlikdə zəriflik - fikrin yarğanı!</p>

<p>Bu yarğanda neçə arzu doğranır...</p>

<p>Bənövşə - yastığı,nərgiz - yorğanı,</p>

<p>Lalənin ovcunda bələ könlümü!</p>

<p> </p>

<p>Qismətim olmadı ağacdan çətir,</p>

<p>Şeiri yazıram, kül olur sətir.</p>

<p>Buzdan kar aşmadı, bir sal duz gətir!</p>

<p>Ərit göz yaşında, çilə könlümə!</p>

<p> </p>

<p>Hansı bənövşəni şoran gözləyir...</p>

<p>Sanma Xaqanini aran gözləyir!</p>

<p>Dəlidağda dəli boran gözləyir,</p>

<p>Gül balam, öyrətmə gülə könlümü</p>

<p>Xatirələr ağrıtmayanda</p>

<p>Yaddaşa dönür.</p>

<p>Sönür içimin alovu,</p>

<p>Dağılır fikirlərimin qaç-qovu.</p>

<p>Gözümdəki yaraşığın azalır,</p>

<p>Mən artıq unuduram,</p>

<p>Az qalır.</p>

<p>Yaxın gəlmə!</p>

<p>Eşitmək istəmədiyin</p>

<p>Ən qorxulu həqiqət budur:</p>

<p>Qadın ürəyindən sevir,</p>

<p>Bədənindən unudur.</p>

<p style="text-align:justify"><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Özəl olan duyğular</span></span></strong></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Hərdən fikirləşirəm ki, arxada qalan illər, aylar, günlər görəsən məndən nə aldı? Və ümumiyyətlə, məndə nə var idi ki? Sonra da bu iki sualın arasında var-gəl edirəm. Yəni alınanla olanın arasında özümə yer tapmaq istəyirəm. Əgər o yer varsa... Amma o yeri tapmaq da çətin olur. Ona görə ki, yaşadığım həyatın dolanbacları o qədər olub ki, bir düzəngah, bir seyrangah, lap sadə şəkildə ifadə etsəm əl içi boyda yer tapa bilməmişəm ki, orda doyunca dayanıb, dincəlib bu dünyadan ləzzət aldığımı ifadə edim. </span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Siz elə fikirləşməyin ki, mən naşükür bəndəyəm. Əsla! Ümumiyyətlə, naşükürlük mənim əxlaqıma yaddır. Allahın verdiyi hər şeyə qane olan bəndəyəm. Lakin bir bəndə olaraq özümə hərdən suallar ünvanlayıram. Görəsən, daha yaxşı, daha maraqlı nə isə yaşaya bilərdimmi, görə bilərdimmi? Təəssüf ki, görünənlər, yəni olmuşlar sualıma müsbət ipucu vermir. Çünki yaşadığım həyat iki, daha doğrusu, üç zaman kəsiyinə bölünür. Uşaqlıq, gənclik illərim Sovet dönəmində arzuların qanadında keçib. Oxumaq, ali təhsil almaq, müəyyən mərhələlərə çatmaq istəyim hakim olub ürəyimdə. Amma bu istəklər reallaşmaq istəyəndə dünyada bir sağalmaz xəstəlik olan erməni faşizmi hər şeyi alt-üst edib. Vətəndə vətənsizliyim başlayıb. Yenicə isitdiyim ocaq, yenicə tikməyə başladığım yuva yağmalanıb, talan olub. Qaçqınlıq, köçkünlük başlayıb. Neçə dəfə təzə ünvana sığınmalı olmuşam. Və 30 ildə vətəndə vətənsizliyin hər üzünü görmüşəm. Bu da bir talanan ömür, bu da bir ağrılı, nisgilli həyat hekayəsi. Həmin 30 il gəncliyimi də, yaşamalı olduğum gözəllikləri də, arzuları da əridib öz içində.  </span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">İndi isə ömrün günbatanıdı. Günəş qüruba tərəf əyildiyi kimi yaş da üçüncü mərhələdən, yəni üzü enişə istiqamət götürüb. Bu dövrün də qayğıları başdan aşır. Çünki arxada qalan iki mərhələ sözün yaxşı mənasında güvəniləsi heç nə saxlamayıb özündə. Bircə ümiddən, inamdan başqa. Çünki yurda dönüşə olan daxili inamım 30 il yaşamağıma stimul olub...</span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Bax bu üç mərhələ bir insan ömrünün mənim düşüncəmə görə fəsilləridi. Təbii ki, təbiətdə dörd fəsil var. Amma mənim insan ömrümdə, taleyimdə yaz fəsli yoxdur. O, əvvəlki iki dövrün dəyirmanında üyünüb. Və mən də barışmışam o dəyirmanla. Barışdığıma görə də düşünmüşəm ki, bu talehlə oynamağa dəyməz. Hətta onu şeirə də çevirmişəm:</span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Gecəsi də, gündüzü də əzabdı,</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Yaşatdığı baş ağrısı, əsəbdi...</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">İçindəki kükrəməyən qəzəbdi -</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bu talehlə oynamağa dəyməz heç!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Əl ürəyi sıxıb tutan bir masa, </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Həmlələri hiss edirsən birbaşa!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Yük olanda bir ürəyə, bir başa-</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bu talehlə oynamağa dəyməz heç!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Ləpələrin qırışını saymıram,</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Çəkdiyimin tüstüsün də yaymıram...</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bilirəm ki, mən nə qədər hay vuram -</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bu talehlə oynamağa dəyməz heç!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Uzaqlara göz zilləyib ha baxım, </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Gülümsəmir əvvəlki tək sabahım...</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Razılaşar mənimlə ta Allahım -</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bu talehlə oynamağa dəyməz heç!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Zamanın ələyi də, xəlbiri də həmişə öz işində olub. Kimi istəyirsə ələyib, kimi istəyirsə xəlbirindən keçirib. Bu istəyin iki yozumu olub. Biri yararlı olmaq, biri də kəpək olmaq. Doğrudur, indi kəpəyi də una qatırlar. Necə deyərlər, insaf deyilən anlayış o qədər aşılanıb ki, düzəlməyən dünyada bəzən un ilə kəpəyin də fərqi olmur, ya da onu bir-birinə elə qatırlar ki, adam məəttəl qalır. Sonra düşünməyə məcbur olursan, bir halda ki, kəpəyi una qatacaqdıq onda niyə ələyirdik. Bir az məntiqi sual olsa da cavabı da məntiqlidi. Ələyirdik ki, görsünlər, bilsinlər biz iş görürük, işlə məşğuluq, onun faydalılığı isə sonuncu yerdə dayanır. Dərəcəsini müəyyənləşdirmək hər adama müəssər ola bilməz. Nə isə…</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bir az dərinə getmişdim. Fikirlərin bir-birinə calanması məni çözülməz duruma tərəf aparırdı. Yaxşı ki, nəfəs dərdim. Lazım olmayan, düzgün başa düşülməyəcəyi fikirlərdən geri qayıtdım. Həmin o dönüş anında ilk ağlımdan keçən “lənət şeytana” oldu. Deməyin ki, burda şeytanlıq nə var ki… Yazan da, yozan da özünsən. Təbii ki, siz haqlısız. Mən də hardasa haqlıyam. Axı, ağlı başında olan adam heç vaxt görə bilməyəcəyi, qaldırmağa gücü birmənalı şəkildə çatmayacağı yükün altına çiyin verməz. Bu, müdriklik deyil, bu, reallığı görməkdir. Mən isə hisslərə qapılanda özümü burulğana salıram…</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bu gün öz-özümə verdiyim sualların hamısının əvvəli də, sonu da ömür yolumla bağlıdır. O yol ki, ordan keçib gələndə udduğum da, uduzduğum da, aldığım da, verdiyim də, sevib-sevmədiyim də mənimlə yanaşı olub. Necə deyərlər, çiyin-çiyinə addımlamışıq. Və…</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Anlaşaraq bərəsiylə, bəndiylə </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Mən bu yolu xəyalımda çox keçdim...</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Yararlanıb zəmanənin fəndiylə - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bir qarın ac, bir qarın da tox keçdim...</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Qaçılmazdı büdrəmək, ya yıxılmaq - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bildiyimdən dayanmadım, durmadım.... </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Haqlı-haqsız, açıq-aşkar sıxılmaq - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Olayların heç vaxt üzə vurmadım!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Ümidlərin tumurcuğun, çiçəyin </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Mən bir köynək yaxınımda gördükcə...</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Ağrıları unudurdum ürəyin - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Səhərləri bir-birinə hördükcə!..</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Görünsəm də bir az fərqli, havalı -</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Demə gözüm yeri-göyü seçmirdi!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Kimlərinsə dil əzbəri - bu halı -</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Heç ağlımın ucundan da keçmirdi!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">...Mən bu yolu ilk addımdan bu günə </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Alın tərim və sevgimlə göyərtdim! </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Ümidlərim düşəndə də düyünə - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Mən bu yola SEVGİ nədir? - öyrətdim...</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Bəzən xatirələr məni öz toruna elə salır ki, çabalaya-çabalaya qalıram. Çıxa bilmirəm o xatirələrin girdabından. Açığını deyim ki, elə hallar olur heç çıxmaq da istəmirəm. Çünki o xatirələr dostlarımla, doğmalarımla, çevrəmlə, sevgimlə bağlıdır. Onlardan ayrılmaq və təkrar onların, təbii ki, itirdiklərimin acısını yaşamaq heç də asan deyil. Bunu ona görə xüsusi vurğulayıram ki, əksər adamlar kimi məni də itirdiklərim, xüsusilə, itirəndən sonra təkrar kəşf etdiklərim yaman ağrıdır. Ona görə də o xatirələr həm də mənə həmin ağrıları yaşadır. Deməli, yaşadıqlarım filmə də bənzəyir, nağıla da oxşayır, bəzən də ilğımı xatırladır. Sonuncu heç cür gerçəkləşdirə bilmədiyim, yəni xəyalımda yaratdığım xatirələrdir. Onların bu dünyada bircə şahidi var. O da ürəyimdəkidir. Və təbii ki, ən böyük şahid də Allahdır. Həmin şahidlərin qarşısında nağıl danışmaq bir az özünü aşağılamaq kimi gəlir mənə. Çünki dili yüyrək olan nağıllar dinləyəni düşündürməlidir, inandırmalıdır. Mənim xəyali xatirələrimin nağılları isə ilğım olduğundan ona yaxınlaşdıqca o da uzaqlaşır. Və...</span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Və görürəm ki, uzaqlaşan xatirələrim özü ilə xoşbəxtliyimi də aparır. O xoşbəxtliyi ki, ömür yolumda təkcə çarpışmaqla, mübarizə aparmaqla, inad göstərməklə qazanmağa çalışmışam. Amma saxlaya bilməmişəm. Çünki xoşbəxtliyin bütöv formasını heç yuxuda da görməmişəm. Hər itirdiyim doğmamla, hər itirdiyim gözəlliklə, hər daşa dəyən ümidimlə müxtəlif formalara düşüb xoşbəxtliyim. Və sonda da...</span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Günəş gözümdəydi, Ay ürəyimdə, </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Tanrımın verdiyi pay ürəyimdə! </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bahar təravətli yay ürəyimdə - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bəs necə qaçırtdım xoşbəxtliyimi?!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bağım barlı idi, baxçam da güllü, </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Nəğməli, şeirli boxçam da güllü... </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Günlər çinləmişdim taxçamda - güllü - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bəs, necə qaçırtdım xoşbəxtliyimi?!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Yüyənsiz buraxdım zaman atını, </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Səssiz dərinləşən fikir çatını... </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Oxuya bilmədim tam həyatını? - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bəs necə qaçırtdım xoşbəxtliyimi?!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Hər dəfə axırı irəli çəkdim, </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bir əli yandırdım, bir əli çəkdim... </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Axı mən əlimi şirəli çəkdim - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bəs necə qaçırtdım xoşbəxtliyimi?!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Külüm sovrulubdu, közüm tapılmır, </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Deməyə bir kəlmə sözüm tapılmır... </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Vallah, ha çözürəm, çözüm tapılmır - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Mən necə qaçırtdım xoşbəxtliyimi?!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">P.S. Dəyərli oxucu, bu yazıya görə sənin iradlarını qəbul etməyə hazıram. Çünki sənin də, onun da, onların da öz xoşbəxtliyi, öz xoşbəxtlik formulları var. Mənimki isə...</span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">MƏN NECƏ İTİRDİM XOŞBƏXTLİYİMİ?!</span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Özəl olan duyğular</span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Hərdən fikirləşirəm ki, arxada qalan illər, aylar, günlər görəsən məndən nə aldı? Və ümumiyyətlə, məndə nə var idi ki? Sonra da bu iki sualın arasında var-gəl edirəm. Yəni alınanla olanın arasında özümə yer tapmaq istəyirəm. Əgər o yer varsa... Amma o yeri tapmaq da çətin olur. Ona görə ki, yaşadığım həyatın dolanbacları o qədər olub ki, bir düzəngah, bir seyrangah, lap sadə şəkildə ifadə etsəm əl içi boyda yer tapa bilməmişəm ki, orda doyunca dayanıb, dincəlib bu dünyadan ləzzət aldığımı ifadə edim. </span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Siz elə fikirləşməyin ki, mən naşükür bəndəyəm. Əsla! Ümumiyyətlə, naşükürlük mənim əxlaqıma yaddır. Allahın verdiyi hər şeyə qane olan bəndəyəm. Lakin bir bəndə olaraq özümə hərdən suallar ünvanlayıram. Görəsən, daha yaxşı, daha maraqlı nə isə yaşaya bilərdimmi, görə bilərdimmi? Təəssüf ki, görünənlər, yəni olmuşlar sualıma müsbət ipucu vermir. Çünki yaşadığım həyat iki, daha doğrusu, üç zaman kəsiyinə bölünür. Uşaqlıq, gənclik illərim Sovet dönəmində arzuların qanadında keçib. Oxumaq, ali təhsil almaq, müəyyən mərhələlərə çatmaq istəyim hakim olub ürəyimdə. Amma bu istəklər reallaşmaq istəyəndə dünyada bir sağalmaz xəstəlik olan erməni faşizmi hər şeyi alt-üst edib. Vətəndə vətənsizliyim başlayıb. Yenicə isitdiyim ocaq, yenicə tikməyə başladığım yuva yağmalanıb, talan olub. Qaçqınlıq, köçkünlük başlayıb. Neçə dəfə təzə ünvana sığınmalı olmuşam. Və 30 ildə vətəndə vətənsizliyin hər üzünü görmüşəm. Bu da bir talanan ömür, bu da bir ağrılı, nisgilli həyat hekayəsi. Həmin 30 il gəncliyimi də, yaşamalı olduğum gözəllikləri də, arzuları da əridib öz içində.  </span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">İndi isə ömrün günbatanıdı. Günəş qüruba tərəf əyildiyi kimi yaş da üçüncü mərhələdən, yəni üzü enişə istiqamət götürüb. Bu dövrün də qayğıları başdan aşır. Çünki arxada qalan iki mərhələ sözün yaxşı mənasında güvəniləsi heç nə saxlamayıb özündə. Bircə ümiddən, inamdan başqa. Çünki yurda dönüşə olan daxili inamım 30 il yaşamağıma stimul olub...</span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Bax bu üç mərhələ bir insan ömrünün mənim düşüncəmə görə fəsilləridi. Təbii ki, təbiətdə dörd fəsil var. Amma mənim insan ömrümdə, taleyimdə yaz fəsli yoxdur. O, əvvəlki iki dövrün dəyirmanında üyünüb. Və mən də barışmışam o dəyirmanla. Barışdığıma görə də düşünmüşəm ki, bu talehlə oynamağa dəyməz. Hətta onu şeirə də çevirmişəm:</span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Gecəsi də, gündüzü də əzabdı,</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Yaşatdığı baş ağrısı, əsəbdi...</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">İçindəki kükrəməyən qəzəbdi -</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bu talehlə oynamağa dəyməz heç!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Əl ürəyi sıxıb tutan bir masa, </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Həmlələri hiss edirsən birbaşa!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Yük olanda bir ürəyə, bir başa-</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bu talehlə oynamağa dəyməz heç!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Ləpələrin qırışını saymıram,</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Çəkdiyimin tüstüsün də yaymıram...</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bilirəm ki, mən nə qədər hay vuram -</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bu talehlə oynamağa dəyməz heç!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Uzaqlara göz zilləyib ha baxım, </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Gülümsəmir əvvəlki tək sabahım...</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Razılaşar mənimlə ta Allahım -</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bu talehlə oynamağa dəyməz heç!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Zamanın ələyi də, xəlbiri də həmişə öz işində olub. Kimi istəyirsə ələyib, kimi istəyirsə xəlbirindən keçirib. Bu istəyin iki yozumu olub. Biri yararlı olmaq, biri də kəpək olmaq. Doğrudur, indi kəpəyi də una qatırlar. Necə deyərlər, insaf deyilən anlayış o qədər aşılanıb ki, düzəlməyən dünyada bəzən un ilə kəpəyin də fərqi olmur, ya da onu bir-birinə elə qatırlar ki, adam məəttəl qalır. Sonra düşünməyə məcbur olursan, bir halda ki, kəpəyi una qatacaqdıq onda niyə ələyirdik. Bir az məntiqi sual olsa da cavabı da məntiqlidi. Ələyirdik ki, görsünlər, bilsinlər biz iş görürük, işlə məşğuluq, onun faydalılığı isə sonuncu yerdə dayanır. Dərəcəsini müəyyənləşdirmək hər adama müəssər ola bilməz. Nə isə…</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bir az dərinə getmişdim. Fikirlərin bir-birinə calanması məni çözülməz duruma tərəf aparırdı. Yaxşı ki, nəfəs dərdim. Lazım olmayan, düzgün başa düşülməyəcəyi fikirlərdən geri qayıtdım. Həmin o dönüş anında ilk ağlımdan keçən “lənət şeytana” oldu. Deməyin ki, burda şeytanlıq nə var ki… Yazan da, yozan da özünsən. Təbii ki, siz haqlısız. Mən də hardasa haqlıyam. Axı, ağlı başında olan adam heç vaxt görə bilməyəcəyi, qaldırmağa gücü birmənalı şəkildə çatmayacağı yükün altına çiyin verməz. Bu, müdriklik deyil, bu, reallığı görməkdir. Mən isə hisslərə qapılanda özümü burulğana salıram…</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bu gün öz-özümə verdiyim sualların hamısının əvvəli də, sonu da ömür yolumla bağlıdır. O yol ki, ordan keçib gələndə udduğum da, uduzduğum da, aldığım da, verdiyim də, sevib-sevmədiyim də mənimlə yanaşı olub. Necə deyərlər, çiyin-çiyinə addımlamışıq. Və…</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Anlaşaraq bərəsiylə, bəndiylə </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Mən bu yolu xəyalımda çox keçdim...</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Yararlanıb zəmanənin fəndiylə - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bir qarın ac, bir qarın da tox keçdim...</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Qaçılmazdı büdrəmək, ya yıxılmaq - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bildiyimdən dayanmadım, durmadım.... </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Haqlı-haqsız, açıq-aşkar sıxılmaq - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Olayların heç vaxt üzə vurmadım!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Ümidlərin tumurcuğun, çiçəyin </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Mən bir köynək yaxınımda gördükcə...</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Ağrıları unudurdum ürəyin - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Səhərləri bir-birinə hördükcə!..</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Görünsəm də bir az fərqli, havalı -</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Demə gözüm yeri-göyü seçmirdi!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Kimlərinsə dil əzbəri - bu halı -</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Heç ağlımın ucundan da keçmirdi!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">...Mən bu yolu ilk addımdan bu günə </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Alın tərim və sevgimlə göyərtdim! </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Ümidlərim düşəndə də düyünə - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Mən bu yola SEVGİ nədir? - öyrətdim...</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Bəzən xatirələr məni öz toruna elə salır ki, çabalaya-çabalaya qalıram. Çıxa bilmirəm o xatirələrin girdabından. Açığını deyim ki, elə hallar olur heç çıxmaq da istəmirəm. Çünki o xatirələr dostlarımla, doğmalarımla, çevrəmlə, sevgimlə bağlıdır. Onlardan ayrılmaq və təkrar onların, təbii ki, itirdiklərimin acısını yaşamaq heç də asan deyil. Bunu ona görə xüsusi vurğulayıram ki, əksər adamlar kimi məni də itirdiklərim, xüsusilə, itirəndən sonra təkrar kəşf etdiklərim yaman ağrıdır. Ona görə də o xatirələr həm də mənə həmin ağrıları yaşadır. Deməli, yaşadıqlarım filmə də bənzəyir, nağıla da oxşayır, bəzən də ilğımı xatırladır. Sonuncu heç cür gerçəkləşdirə bilmədiyim, yəni xəyalımda yaratdığım xatirələrdir. Onların bu dünyada bircə şahidi var. O da ürəyimdəkidir. Və təbii ki, ən böyük şahid də Allahdır. Həmin şahidlərin qarşısında nağıl danışmaq bir az özünü aşağılamaq kimi gəlir mənə. Çünki dili yüyrək olan nağıllar dinləyəni düşündürməlidir, inandırmalıdır. Mənim xəyali xatirələrimin nağılları isə ilğım olduğundan ona yaxınlaşdıqca o da uzaqlaşır. Və...</span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Və görürəm ki, uzaqlaşan xatirələrim özü ilə xoşbəxtliyimi də aparır. O xoşbəxtliyi ki, ömür yolumda təkcə çarpışmaqla, mübarizə aparmaqla, inad göstərməklə qazanmağa çalışmışam. Amma saxlaya bilməmişəm. Çünki xoşbəxtliyin bütöv formasını heç yuxuda da görməmişəm. Hər itirdiyim doğmamla, hər itirdiyim gözəlliklə, hər daşa dəyən ümidimlə müxtəlif formalara düşüb xoşbəxtliyim. Və sonda da...</span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Günəş gözümdəydi, Ay ürəyimdə, </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Tanrımın verdiyi pay ürəyimdə! </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bahar təravətli yay ürəyimdə - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bəs necə qaçırtdım xoşbəxtliyimi?!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bağım barlı idi, baxçam da güllü, </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Nəğməli, şeirli boxçam da güllü... </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Günlər çinləmişdim taxçamda - güllü - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bəs, necə qaçırtdım xoşbəxtliyimi?!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Yüyənsiz buraxdım zaman atını, </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Səssiz dərinləşən fikir çatını... </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Oxuya bilmədim tam həyatını? - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bəs necə qaçırtdım xoşbəxtliyimi?!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Hər dəfə axırı irəli çəkdim, </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bir əli yandırdım, bir əli çəkdim... </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Axı mən əlimi şirəli çəkdim - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Bəs necə qaçırtdım xoşbəxtliyimi?!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Külüm sovrulubdu, közüm tapılmır, </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Deməyə bir kəlmə sözüm tapılmır... </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Vallah, ha çözürəm, çözüm tapılmır - </span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><span style="color:#080809">Mən necə qaçırtdım xoşbəxtliyimi?!</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><strong><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">P.S. Dəyərli oxucu, bu yazıya görə sənin iradlarını qəbul etməyə hazıram. Çünki sənin də, onun da, onların da öz xoşbəxtliyi, öz xoşbəxtlik formulları var. Mənimki isə...</span></span></strong></p>

<p>Nəticə olaraq demək olar ki, müasir şeirdə sadəlik və dərinlik bir-birinə qarşı qoyulan anlayışlar deyil, əksinə, eyni estetik bütövlüyün iki ayrılmaz tərəfidir. Həqiqi poeziya oxucuya həm dərhal təsir etməli, həm də zaman keçdikcə yeni mənalar açmalıdır. Sadəlik şeiri oxunaqlı və yaxın edir, dərinlik isə onu düşündürücü və yadda qalan edir. Bu iki xüsusiyyətin harmoniyası olmadan nə sənətkarlıq, nə də ədəbi dəyər tam formalaşa bilər. Müasir şairin əsas vəzifəsi sözün zahiri sadəliyi ilə daxili məna zənginliyini uzlaşdırmaq, oxucunu yormadan düşündürmək, yükləmədən təsirləndirməkdir. Məhz bu zaman şeir həm dövrün ruhunu ifadə edir, həm də zamanın sınağından çıxaraq uzunömürlü sənət nümunəsinə çevrilir.</p>

<p> </p>

<p>17.04.2026</p>

<p>(Hekayə)</p>

<p>Fələyin acı yelləri Sona xanımdan da yan keçmədi. Halbuki hər şey nə qədər gözəl başlamışdı: Yenicə isti bir yuva qurmuşdular, şirin bir ailə...</p>

<p>Sona xanım hər səhər bir aşıq mahnısından bu kəlmələri zümzümə etməyi çox sevərdi:</p>

<p>"Bağbanın bağında barı olmasa,</p>

<p>Bağça nəyə lazım, gül nəyə lazım..."</p>

<p>Çox keçmədi ki, bu evdən körpə səsi gəldi. Dünyaya gələn oğlan uşağına Mənsur adını qoydular. Sap-sağlam, gözəl-göyçək bir körpə idi. Valideynləri Aqil və Sonanın sevinci yerə-göyə sığmırdı. Tanrıya nə qədər şükür etsələr də, sanki bu böyük bəxtəvərliyin qarşısında duaları yetmirdi. Amma atalar demiş: "Sən saydığını say, gör fələk nə sayır".</p>

<p>Mənsur böyüyürdü. Artıq yeriyir, evdə qaçıb-dolaşırdı. Atası işdən gələndə sevincindən işqıra-işqıra qabağına qaçar, qucağına atılardı. Aqil onu öpüb oxşayar, atamın yadigarı deyərdi:</p>

<p>– Elə bil baban Mənsursan, mənim Mənsur balam...</p>

<p>Sona xanım isə kənardan bu mənzərəni izləyib:</p>

<p>– Allah sizi bir-birinizə, məni də sizə çox görməsin, – deyərdi.</p>

<p>Bazar günü idi. Aqil üzünü Sona xanıma tutub:</p>

<p>– Sonacan, bilirsən də ən çox hansı xörəkləri sevirəm?!</p>

<p>– Bıy, başıma xeyir, niyə bilmirəm? Plov, bir də xəngəl.</p>

<p>– Ay sağ ol! Həə, bax orda dayan, xəngəldə dayan.</p>

<p>– Elə hərlənib-fırlanıb məqsədin xəngəl bişirtməkdi, onu da bu saat bişirim.</p>

<p>– Amma bir şərtlə – anam bişirdiyi kimi olsun.</p>

<p>– Məni imtahana çəkirsən? – Sona gülümsədi.</p>

<p>– Yox, Vallah! Sadəcə deyirəm görüm rəhmətlik anam bişirdiyi kimimi bişirirsən, yoxsa...</p>

<p>– Yaxşı, onda deyim qulaq as. Soğanı yağda bişirirəm, qızartmıram ey, bişirirəm. Üstünə xırda doğranmış kartof, şabalıd, qara gavalı qurusu və kişmiş əlavə edirəm...</p>

<p>– Halaldı, Sonam, halaldı. Anam da elə bişirərdi. İndi sən xəngəl bişirməyin tədarükünü gör, mən də gedim dükanlara baş çəkim. Həm Mənsuru sevindirim, həm də səni...</p>

<p>Aqil qayıdanda əli dolu idi. Mənsura təzə paltarlar, sharlar, pultla idarə olunan oyuncaq maşın almışdı. Evdə bayram ab-havası vardı. Mənsurun sevinci yerə-göyə sığmırdı, özünü atasının üstünə atıb, o üzündən, bu üzündən öpdü. Sona xanım süfrəni hazırlayarkən Aqil oğluna aldığı paltarları geyindirir, onun sevincini izləyib xoşbəxtlikdən uçurdu.</p>

<p>Sona xanım masaya yaxınlaşıb: "Allah bu günümüzə şükür, təki həmişə belə olaq," – demək istəyirdi ki, Aqil qəfildən "off" edib yerə yıxıldı. Sona hər şeyi yerə atıb özünü onun üstünə saldı:</p>

<p>– Aqil, nə oldu sənə, Aqil? – deyərək özünü onun üstünə atıb başını qucağına aldı. – Qurban olum sənə Aqil, nə oldu birdən-birə...</p>

<p>Aqil güclə, qırıq-qırıq səslə:</p>

<p>– Sona məni vurdular...</p>

<p>– Kim vurdu, nə deyirsən özünü ələ al, Aqilim.</p>

<p>– Arxadan, kürəyimdən vurdular, Sona!</p>

<p>Mənsur atasının boynunu qucaqlayıb "Ata, qalx!" deyə hönkürürdü. Sona saçını yola-yola 103-ə zəng etdi:</p>

<p>– Həkim lazımdır, həkim! – deyərək hay-həşir qopardı.</p>

<p>Aqil isə son nəfəsində onu deyə bildi: "Mənsuru sənə əmanət edirəm, Sona..." Aqilin gözləri yumuldu, başı Sonanın qolları arasına düşdü.</p>

<p>O gecə bu evin işığı söndü. Aqil əbədiyyətə qovuşdu. Sona onun məzarı başında fəryad edirdi:</p>

<p>– Rahat yat, Aqilim. Mənsuru dediyin kimi böyüdəcəm. Yeməyəcəm yedizdirəcəm, geyməyəcəm geyindirəcəm. Təki sənin ruhun şad olsun Aqilim!!!</p>

<p>Sona qəbrin üstünü örtmüş torpağı öpdü-öpdü. Göz yaşları ilə islatdı o torpağı.</p>

<p>...Vidadan xeyli vaxt keçsə də Sona xanım özünü ələ ala bilmirdi. Elə hey göz yaşı tökürdü. Balaca Mənsur anasına yaxınlaşar, onun göz yaşlarını silər:</p>

<p>– Ağlama, ana, yalvarıram ana! – deyə ona təsəlli verərdi.</p>

<p>– Yaxşı mənim balam, ağlamaram. Sadəcə necə dolanmamızı fikirləşib kövrəlirəm.</p>

<p>– Yox ana, kövrəlmə. Tezliklə böyüyəcəm, işləyəcəm, o maşının yekəsindən alıb səni də hər yerdə gəzdirəcəm. Görərsən ana, görərsən heç fikir eləmə.</p>

<p>– Allah qoysa mənim balam, Allah qoysa...</p>

<p>Qonşu arvad da hər axşam gələr, söhbətləşərdi. Bir axşam qayıda ki:</p>

<p>– Biçarə Sona, necə dolanacaqsınız, bu uşağı necə saxlayacaqsan. Bax, eləcə sənin dərdini çəkirəm, ay bacı. İndi hər şey baha, dolanmaq olmur Vallah.</p>

<p>Sona dedi:</p>

<p>– Bizim fikrimizi çəkmə, qonşu, taxıl əkən özü bilir onu necə biçmək lazımdır...</p>

<p>– Niyə acığın tutur, ay Sona, məsəlüçün deyirəm dəə...</p>

<p>– Mən atasına söz vermişəm əllərimin zəhmətiylə, alın tərimlə, namusla, qeyrətlə Mənsuru böyüdəcəm, oxudub atasına layiq övlad olmasına nail olacam.</p>

<p>– Allah arzuna çatdırsın, qonşu...</p>

<p>İllər keçdi. Sona xanım sözünün üstündə durdu. Gündüzlər süpürgəçi işlədi, gecələr corab, jilet toxuyub satdı. Mənsur həm təhsildə, həm idmanda fərqlənən qürurlu bir gənc oldu. Sağlam bədənli, sağlam ruhlu bir gənc idi Mənsur. Anası boyunu əzizləyər, mənim baş tacım deyərdi. Nəhayət, universitet həyatı başladı, anasının arzuladığı həyat... Sevdi də, sevildi də...</p>

<p>Nərgiz adlı bir həmkəndlisi ilə əhdi-peyman da eləmişdilər. Ancaq anasının razılığı və xeyir-duası ilə. El adəti ilə elçi gedildi, nişan üzükləri də taxıldı... Toy hazırlığı görəndə Sonanın ürəyindən qəribə nigaranlıqlar keçirdi: "Görəsən, gəlin bizlə dolana biləcək? Axı biz ana-bala bir-birimizə çox bağlıyıq... Əgər bu da başqa gəlinlər kimi olsa... Bilmirəm, bilmirəm!!!"</p>

<p>Digər tərəfdən, Nərgizin anası Telli xala da qızına tapşırırdı:</p>

<p>– Ay qız, haa, getdiyin evdə səbrli ol, böyüyə, kiçiyə hörmət, diqqət göstər... Amma bir şeyi də unutma, hər deyilənə "baş üstə" deməklə bərabər öz ağlını da işlət... Qızım, qaynanan böyük əziyyətlər çəkib Mənsuru böyütmək üçün, oxutmaq üçün. Elə edərsən ki, o, çəkdiyi əziyyətləri qismən də olsa unutsun... onu öz anan bil, hər zaman hörmətini saxla.</p>

<p>– Yaxşı ana... elə edəcəm ki, o elə şeyləri heç ağlına gətirməsin, – deyərək Nərgiz anasına söz verdi.</p>

<p>...-Mənsur söhbətlərinin birində üzünü Nərgizə tutub:-Deyirəm ayrıca bir ev alım, toydan sonra köçək ora anamdan ayrı yaşayaq. Axı, qaynanalar gəlinlə, gəlinlər də qaynanalarla yola getmir...Nə?, Nə dedin Mənsur?...-Mən bilsəydim sən belə oğulsan səni sevməzdim, sənə hə deməzdim. Mənsur de görüm o Ananın bizə nə ziyanı həə?-Səni boya- başa çatdırıb ki, bu gün onu atasan?-Mənsur onu bil ki, mən bayquş olmaq istəmirəm. Tək yaşayan "bayquşlardı"...Mənsur gülərək Nərgizin alnından öpüb deyir:- Mənim ağıllı Nərgizim səni yoxlamaq üçün deyirdim, əzizim!</p>

<p>...</p>

<p>Budur, "Vağzalı" sədaları... Evə gəlin gəlir, hamı sevinir, şənlənir. Amma şənliyin şirin yerində Sona xanım bir müddət gözə dəymədi. Sən demə, o, tələsik Aqilin qəbrini ziyarət etməyə gedibmiş; ruhundan halallıq istəyib, sevincini onunla bölüşmək üçün...</p>

<p>Sona xanım qayıdıb gələndə dəsmalına büküb saxladığı "toy xərcliyini" — illərlə yığıb saxladığı pulları xanəndələrə, maşın sahibinə payladı. Hamı bir ağızdan: “Allah mübarək eləsin, xoşbəxt olsunlar!” - deyə dua edirdi.</p>

<p>Bu evdə bayram ab-havası sürməyə başladı. Sona xanım Nərgizə öz doğma qızı kimi yanaşır, hər işdə ona kömək edirdi. Nərgiz də öz hörmətini əsirgəmir, sakit və təmkinli davranırdı. Bir gün Nərgiz Mənsurdan soruşdu:</p>

<p>– Səni min bir əziyyətlə boya-başa çatdıran bu xanıma necə müraciət edim? Ana,mama,xala, yoxsa bibi?</p>

<p>Mənsur bir anlıq duruxdu. Bu sual sadə görünsə də, mənası çox dərin idi. Sakitcə cavab verdi:</p>

<p>– Necə ürəyin istəyir... Amma bil ki, o, "ana" sözünü eşitməkdən çox xoşbəxt olur.</p>

<p>Nərgiz başını yüngülcə tərpətdi, gülümsədi...</p>

<p>Ertəsi gün səhər süfrə başında Sona xanım çay süzmək istəyirdi ki, Nərgiz asta səslə ona mane oldu:</p>

<p>– Ana, icazə versəniz, mən süzərdim...</p>

<p>Sona xanımın əli havada qaldı. Üzündə qəribə bir ifadə yarandı: həm sevinc, həm kövrəklik, həm də illərin yorğunluğu...</p>

<p>– Ay qızım... – dedi, səsi titrəyərək. – Allah səni xoşbəxt eləsin.</p>

<p>O gündən sonra evdə sanki istilik, nur bir az da artdı. Bir gün Nərgiz plov bişirmək istədiyini deyəndə, Sona xanımın köhnə xatirələri oyandı:</p>

<p>– Gətir bişirək, qızım. Rəhmətlik qaynatan həm aşı, həm xəngəli çox xoşlayardı. Zalım fələk imkan vermədi ki, sonuncu dəfə bişirdiyim xəngəlin dadına baxsın...</p>

<p>Qazan ocaqda qaynayarkən Sona gəlininə yaxınlaşdı:</p>

<p>– Qızım, sənə kiçik bir sirr deyim. Yemək də insan kimidir, ona səbir və təmkin lazımdır.</p>

<p>Nərgiz gülümsəyərək:</p>

<p>– Ana, sizin hər sirriniz mənim üçün həyat dərsidir, – dedi.</p>

<p>Mənsur süfrəyə gələndə ilk qismətdəcə plovun dadından vəcdə gəldi: "Bu gün aşın dadı bambaşqadır!" Sona ilə Nərgiz bir-birinə baxıb gülümsədilər. O plovda təkcə düyü, başqa çərəzlər yox, sevgi və qarşılıqlı anlayış vardı. Və ən əsası, orada "gəlin" və " qaynana" yox, bir-birini ürəkdən anlayan iki doğma insan vardı.</p>

<p>...Aradan bir müddət keçmişdi. Nərgizin anası Telli xala qızına zəng edib soruşdu:</p>

<p>– Necəsiniz, qızım? Qaynanan necədir?</p>

<p>Nərgiz zarafatla:</p>

<p>– Ana, dediklərinin hamısını etmişəm, indi o elə haldadır ki, deyir kaş keçmiş günlərim geri qayıdaydı, – dedi.</p>

<p>Telli xala qorxuya düşdü, qızının nə demək istədiyini anlamadı. Ürəyi tab gətirməyib qudasıgilə qaçdı. Sona xanım qapını bir az "qaşlı-qabaqlı" açaraq:</p>

<p>– Xoş gəlmisən, buyur əyləş, – dedi.</p>

<p>Bu da gəlinlə qaynanasının qurduğu kiçik bir oyun idi. Telli xala həyəcanla soruşdu:</p>

<p>– Necəsiniz, Nərgiz hardadı? Düzünü de, Sona bacı, qızım sənə necə gəlinlik edir? – Vallah, nə deyim... hələ təzədir, cavandır...</p>

<p>Elə bu vaxt Nərgiz içəridən səsləndi:</p>

<p>– Ana, çay hazırdır! Şəkərini də çox qoymuşam ki, qudalar daha şirin olsunlar!</p>

<p>Anası başını bulayır:</p>

<p>– Ay qız... mən sənə nə demişdim, nə tapşırmışdım?! – deyərək xəcalət çəkə-çəkə qapıdan çıxıb getmək istəyərkən gəlinlə qaynana Telli xalanı qucaqlayıb öpdülər.</p>

<p>Sona xanım qudasına təşəkkür etdi: "Telli bacı, sağ ol ki, belə övlad böyütmüsən. Nərgiz mənim həm gəlinim, həm qızım, həm də gözümün nurudur". Telli xanım üzünü Sona qudasına tutaraq:</p>

<p>– Əgər Nərgiz mənim dediklərimi etməsəydi, sənə mən anasından artıq baxmasaydı südümü ona halal eləməzdim. Mən özüm də gəlin olmuşam, əzazil qaynana görmüşəm.</p>

<p>– Çox sağ ol, Telli quda! Allah sənə heç vaxt acılar qismət eləməsin, şirin günlər nəsibiniz olsun...</p>

<p>– Di məni yola salın gedim... Ağız ey, Nərgiz, bir də şıltaqlıq edib məni qorxutma haaa!</p>

<p>...Nərgiz bir gün özünü halsız hiss edir. Sona xanım onun üzünə diqqətlə baxıb soruşur:</p>

<p>– Qızım, ağrımırsan ki?</p>

<p>Nərgiz bir az tərəddüdlə gülümsədi:</p>

<p>– Bilmirəm ana... son günlər tez yoruluram, ürəyim də bulanır.</p>

<p>Sona xanımın baxışları dəyişir. O baxışlarda illərin təcrübəsi, qadın hissiyatı var idi. Yavaşca dedi:</p>

<p>– Qızım, sabah həkimə gedək...</p>

<p>Bir-neçə gün sonra hər şey məlum oldu... Nərgiz ana olacaqdı. Sona xanımın gözləri doldu. İllər öncəki gəncliyi, Mənsuru ilk dəfə qucağına aldığı günlər göz önündən keçdi. Nərgizi bağrına basıb dedi:</p>

<p>– Qızım, sən mənə ikinci dəfə analıq sevincini yaşadırsan...</p>

<p>O gündən sonra Sona daha diqqətli olur, Nərgizin çox çalışmasını, yorulmamasını qoruyurdu.</p>

<p>– Sən otur, mən edərəm, – deyirdi.</p>

<p>Nərgiz isə:</p>

<p>– Ana, birlikdə edək. Siz tək öyrəşmisiniz, amma mən sizinlə bölüşmək istəyirəm, – deyirdi.</p>

<p>Qış gecəsinin birində Nərgiz sancı ilə oyandı. Mənsur həyəcan içində idi. Nə edəcəyini bilmirdi. Sona isə sakit və qətiyyətli idi:</p>

<p>– Qorxma, oğlum, hər şey yaxşı olacaq!</p>

<p>Gecədir... xəstəxanada iki nəfər var-gəl edir. Həkimdən, tibb işçisindən xoş bir xəbər gözləyir bu ana və oğul... Axır ki, qapı açılır. Hər ikisi qapıya yaxınlaşır... ağ xalatlı gənc bir tibb bacısı üzündə sevinc:</p>

<p>– Mənim muştuluğumu kim verəcək, kim?</p>

<p>– Mən qızım, mən verəcəm, – deyərək Sona bir iyrimilik basdı qızın cibinə.</p>

<p>– Di bu da sənin muştuluğun.</p>

<p>– Xala, sap-sağlam, gözəl-göyçək bir qız nəvən oldu. Gözünüz aydın.</p>

<p>– Çox sağ ol qızım. Allah səni də xoşbəxt eləsin.</p>

<p>Mənsur üzünü anasına:</p>

<p>– Ana, bilirsən necə sevinirəm? – Sona adlı sən anam vardın, indi də Sona adlı qızım da oldu.Evdən üç nəfərlə çıxmışdılar, çox şükür ki, dörd nəfərlə qayıtdılar</p>

<p>Körpənin ilk ağlama səsi evə elə bir həyat gətirdi ki, sanki divarlar da canlanırdı... Sona nənəsi körpəni qucağına alıb pıçıldadı:</p>

<p>– Xoş gəldin, balamın balası!</p>

<p>Nərgiz yorğun, amma xoşbəxt halda onlara baxırdı. O an artıq aralarında heç bir məsafə qalmamışdı, – ana-bala məsafəsi. Günlər keçdikcə Sona Nərgizə analığın sirrlərini, incəliklərini öyrədirdi:</p>

<p>– Uşaq təkcə süd yox, ana qəlbi ilə böyüyür qızım.</p>

<p>Nərgiz sakitcə dedi:</p>

<p>– Ana, yaxşı ki, siz varsınız.</p>

<p>Sona onun əlini sıxaraq:</p>

<p>– Yaxşı ki sən gəldin bu evə, qızım, – dedi.</p>

<p>Mənsur kənardan onları izləyirdi. O, başa düşürdü ki, bu evin xoşbəxtliyinin sirri böyük şeylərdə deyil. Kiçik anlayışlarda, səssiz qayğıdan və səmimi "ana" sözündədir.</p>

<p>...Bir axşam Nərgiz qaynanasını divanda əyləşdirib dedi:</p>

<p>– Ana, mənə icazə ver... Corablarını çıxarım... ayaqlarını isti suya qoyaq, bir az dincəlsinlər.</p>

<p>Sona xanım utansa da, Nərgiz inad etdi: "Bəs mən sizin qızınız deyiləmmi?" Mənsur işdən gec gəlib pəncərədən içəri baxanda gördüyü mənzərədən qəlbi fərəhlə doldu. Nərgiz anasının ayaqlarını yuyur, qayğısını çəkirdi. İçəri girib sevincini gizlətmədi.</p>

<p>Nərgiz ona səsləndi:</p>

<p>– Mənsur, yaxşı gəldin, təmiz su gətir, ananın ayaqlarını durulayaq. Bir də siyirmədə ayaq kremi var onu da gətir.</p>

<p>Sona xanım divanda əyləşib gəlininin süzdüyü çaydan içərkən, dili ilə deyə bilmədiklərini ürəyində Tanrıya pıçıldayırdı. Allahından necə də razıydı bu ərsiz, fədakar qadın!!!</p>

<p>Göyün ulduzları köksünə axar,</p>

<p>Yanıb qızaranda yaşayardı o.</p>

<p>Söndümü,- döyüşdən təzəcə çıxan</p>

<p>Bir top lüləsinə oxşayardı o.</p>

<p> </p>

<p>Elə ki közünə anam su çilər</p>

<p>Odun dövrəsində əli gəzinər,</p>

<p>Üstü yumurtalı çörəkləriylə</p>

<p>Dönərdi kəhrəba xəzinəsinə.</p>

<p> </p>

<p>Bayram eyləyərdik o yanan günü,</p>

<p>Aclıq qorxuları odda bişərdi.</p>

<p>Hardasa yadına bir döyüşçünün</p>

<p>Qızıl zəmilərin ətri düşərdi.</p>

<p> </p>

<p>Təndir- gözdə işıq, qolda tutardı,</p>

<p>41- dən 45- ə az yanardı o.</p>

<p>Çox zaman bizimlə birgə yatardı,</p>

<p>Anam oyadanda oyanardı o.</p>

<p> </p>

<p>Yaxın həmdəm idi, dost idi bizə,</p>

<p>Bir az da işsizlik yormuşdu onu.</p>

<p>Torpağa— yaşayış vərəqəmizə</p>

<p>Anam möhür kimi vurmuşdu onu.</p>

<p> </p>

<p>Döyər qapımızı tez- tez ehtiyac,</p>

<p>Aclıq dönə -dönə yoxlardı bizi.</p>

<p>Təndir bir qarnı tox, bir qarnı da ac,</p>

<p>Qızara- qızara saxlardı bizi.</p>

<p> </p>

<p>Odda ütə- ütə kirpiklərini,</p>

<p>Dünyanın qeydinə qalardı anam.</p>

<p>Elə bil Vətənin beş əsgərini</p>

<p>Əjdəha ağzından alardı anam.</p>

<p> </p>

<p>Xırda kişilərdik o zaman biz də,</p>

<p>Sevinci anlayar, dərdi duyardıq.</p>

<p>Qılçıq da görəndə yolda, ya rizdə</p>

<p>Öpüb gözümüzün üstə qoyardıq.</p>

<p> </p>

<p>O vaxt fikirliydi bu göy də, yer də,</p>

<p>O vaxt fikirliydi bu qaya, bu daş…</p>

<p>Zamanın qərdişi heç kəsi bir də</p>

<p>Çörəklə çəkməsin imtahana kaş!..</p>

<p>1982- ci il.</p>

<p><strong>Adalet.az</strong> xəbər verir ki, başsağlığı məktubunda deyilir:</p>

<p>Hörmətli cənab Prezident.</p>

<p>Əziz Qardaşım.</p>

<p>Kahramanmaraşda yerləşən məktəbə silahlı hücum nəticəsində əksəriyyəti uşaq olmaqla çox sayda insanın həlak olması və yaralanması xəbərini dərin sarsıntı və kədər hissi ilə qarşıladıq.</p>

<p>Biz bu dəhşətli hadisədən son dərəcə hiddətlənir, uşaqlara qarşı yönəlmiş bu qəddarlıq əməlini qətiyyətlə pisləyirik.</p>

<p>Bu ağır anlarda dərdinizi bölüşür, Sizə, həlak olanların ailələrinə və yaxınlarına, qardaş Türkiyə xalqına öz adımdan və Azərbaycan xalqı adından dərin hüznlə başsağlığı verir, səbir diləyir, yaralananların tezliklə sağalmasını arzulayıram.</p>

<p>Allah rəhmət eləsin!</p>

<p>Yenises.az xəbər verir ki, Antalya Beynəlxalq Hava Limanında Prezident İlham Əliyevi və birinci xanım Mehriban Əliyevanı Antalya şəhərinin valisi Hulusi Şahin və digər rəsmi şəxslər qarşıladılar.</p>

<p><a data-fancybox="gallery" data-src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/ADA95C9A-28BE-477F-B22A-C0E7B01A794Ejpeg-1776337065.jpeg"><img src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/ADA95C9A-28BE-477F-B22A-C0E7B01A794Ejpeg-1776337065.jpeg" /></a><a data-fancybox="gallery" data-src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/B8685631-5B03-4ED6-868F-5B1E38C50E72jpeg-1776337065.jpeg"><img src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/B8685631-5B03-4ED6-868F-5B1E38C50E72jpeg-1776337065.jpeg" /></a><a data-fancybox="gallery" data-src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/62B5BAE8-886D-4444-AA31-CE1D1BE83C51jpeg-1776337065.jpeg"><img src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/62B5BAE8-886D-4444-AA31-CE1D1BE83C51jpeg-1776337065.jpeg" /></a><a data-fancybox="gallery" data-src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/A210A8F5-FD03-4ECC-9CB2-7FB33F7D9F63jpeg-1776337065.jpeg"><img src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/A210A8F5-FD03-4ECC-9CB2-7FB33F7D9F63jpeg-1776337065.jpeg" /></a></p>

<p><a data-fancybox="gallery" data-src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/2EA2C806-C44D-44AB-B427-5447A56E3D8Ajpeg-1776337065.jpeg"><img src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/2EA2C806-C44D-44AB-B427-5447A56E3D8Ajpeg-1776337065.jpeg" /></a><a data-fancybox="gallery" data-src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/035C9F47-0C91-44BF-8443-ED43D7AFF248jpeg-1776337065.jpeg"><img src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/035C9F47-0C91-44BF-8443-ED43D7AFF248jpeg-1776337065.jpeg" /></a><a data-fancybox="gallery" data-src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/1CCFC6D5-3BC8-4503-AEB5-CC4D93ABFCCDjpeg-1776337065.jpeg"><img src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/1CCFC6D5-3BC8-4503-AEB5-CC4D93ABFCCDjpeg-1776337065.jpeg" /></a><a data-fancybox="gallery" data-src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/579713C8-B4E0-473C-84F5-3FB5AC7140DFjpeg-1776337065.jpeg"><img src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/579713C8-B4E0-473C-84F5-3FB5AC7140DFjpeg-1776337065.jpeg" /></a></p>

<p><a data-fancybox="gallery" data-src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/9FA7D08A-8A8D-4619-BC27-A212DEA9A4F1jpeg-1776337065.jpeg"><img src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/9FA7D08A-8A8D-4619-BC27-A212DEA9A4F1jpeg-1776337065.jpeg" /></a><a data-fancybox="gallery" data-src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/DAF3D99A-1D31-4318-AA21-8ACDD8BC9D55jpeg-1776337065.jpeg"><img src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2026/04/16/DAF3D99A-1D31-4318-AA21-8ACDD8BC9D55jpeg-1776337065.jpeg" /></a></p>

<p>Saxlamadı nə ay, nə gün, il səni.</p>

<p>Ayaqların yol götürüb apardı,</p>

<p>Qayıdıb gəl yaddaşımdan, sil səni,</p>

<p> </p>

<p>Bir vaxt gözlərindən baxan gözümə,</p>

<p>İndi susub şəkil baxır üzümə,</p>

<p>Güzgü tutub bir -birinin üzünə,</p>

<p>Yada salır dodaq səni, dil səni.</p>

<p> </p>

<p>Bilə-bilə mənə gendən baxırsan,</p>

<p>Baxışınla yandırırsan, yaxırsan,</p>

<p>Nə olsun ki, bir şəhərlik yaxınsan,</p>

<p>Çağırmağa gümanım yox, bil səni</p>

<p>o payız günü..</p>

<p>Saralan zəmilərin üstündəki sərçələr</p>

<p>toy-bayram içindəydi..</p>

<p>Çöllərin sükutunu pozurdu kərəntilər,</p>

<p>atamgil biçindəydi..</p>

<p>Əslində o çölləri oyadan biçinçilər</p>

<p>Fatihə oxuyurdu yayın cənazəsinə..</p>

<p>Solub getmiş çiçəklər</p>

<p>Çoxdan yadırğamışdı arıların səsinə..</p>

<p>Açılırdı astaca payız köhnə qapıtək..</p>

<p>gözətçi Əli kişi</p>

<p>düşmüşdü üzüquylu</p>

<p>ömrü yollarda bitmiş cırıq ayaqqabıtək.</p>

<p>Məqribdən-Məşriqəcən</p>

<p>dəli göy gurultusu</p>

<p>sayıqlayıb keçirdi.</p>

<p>Bütün xatirələri sovururdu küləklər,</p>

<p>Küçələr yarpaqları ayaqlayıb keçirdi.</p>

<p>Göylərin sinəsini şırımlayıb vəl kimi</p>

<p>Xiffətini çəkirdi durnalar uzaqların.</p>

<p>Eşidirdim arabir futbol həyəcanını,</p>

<p>bığ yeri təzə-təzə tərləyən uşaqların.</p>

<p>Kəndin baş tərəfindən gülümsünüb enirdi</p>

<p>Günəş qürub çağına.</p>

<p>Qapılar asta-asta örtülürdü payızın</p>

<p>yalançı sazağına..</p>

<p>Bir də bir it hürürdü hardasa lap uzaqda..</p>

<p>Lap elə adam kimi, acı taleyə-baxta..</p>

<p>Qəribə bir gün idi o gün,</p>

<p>Mənim yuxularım...</p>

<p>Bir fikir atının cilovu boşdu ,</p>

<p>Çapıram, qovuram...hələ ki xoşdu...</p>

<p>Bilmirəm, heç hardan yadıma düşdü ,</p>

<p>Mənim yuxularım niyə yozulmur?..</p>

<p> </p>

<p>Hərdən yol ölçürəm, daş daşıyıram,</p>

<p>Quru doğrayıram, yaş daşıyıram...</p>

<p>Sənə qəlb, özümə baş daşıyıram ,</p>

<p>Mənim yuxularım niyə yozulmur?..</p>

<p> </p>

<p>Üstümə it hürür, ilan da çalır,</p>

<p>Pul kisəm kiminsə cibində qalır...</p>

<p>Prezident adımı fərmana salır,</p>

<p>Mənim yuxularım niyə yozulmur?..</p>

<p> </p>

<p>Ocaq qalayıram, divar hörürəm,</p>

<p>Hansısa səfərdən geri dönürəm...</p>

<p>Yuxuda özümü ölmüş görürəm,</p>

<p>Mənim yuxularım niyə yozulmur?..</p>

<p> </p>

<p>Tuturam əlindən, ruhtək gəzirəm,</p>

<p>Suyu dizdən olan çayda üzürəm...</p>

<p>Sinəmin üstünə şəkil düzürəm,</p>

<p>Mənim yuxularım niyə yozulmur?..</p>

<p> </p>

<p>Hər səhər belədir , bitmir ki, bu hal,</p>

<p>Sual təkrarlanır, bitmir ki, sual...</p>

<p>Oturub qalıram mat-məəttəl, lal,</p>

<p>Mənim yuxularım niyə yozulmur?..</p>

<p> </p>

<p>Kişiniş ləkimdə kahı görürəm,</p>

<p>Sevinc dolabımda ahı görürəm...</p>

<p>Hər gecə yuxumda şahı görürəm ,</p>

<p>Mənim yuxularım niyə yozulmur?</p>

<p> </p>

<p>Əbülfət Mədətoğlunun "Mənim yuxularım ..." şeiri insanın daxili təlatümlərini, həyatın xaotikliyini və bitmək bilməyən suallarını yuxu estetikası ilə təqdim edən lirik bir nümunədir.</p>

<p>Şeirdə real dünya ilə xəyal, yəni yuxu arasındakı sərhəd itir. Müəllif yuxuları vasitəsilə insanın taleyini anlamaq cəhdini, lakin bunun cavabsız qalmasını, yəni yozulmamasını ön plana çəkir. Əsas ideya həyatın qeyri-müəyyənliyi və insanın öz taleyi qarşısındakı acizliyidir.</p>

<p>Şeir ziddiyyətli obrazlarla zəngindir. "Quru doğrayıram, yaş daşıyıram", "Kişniş ləkimdə kahı görürəm" kimi ifadələr həyatın tərsliyini və məntiqsizliyini simvollarla ifadə edir. İt hürməsi, ilan çalması kimi ənənəvi yuxu obrazları qorxu və xəyanəti, "ölmüş görmək" isə daxili yenilənməni və ya ümidsizliyi tərənnüm edir.</p>

<p>Hər bəndin sonunda təkrarlanan "Mənim yuxularım niyə yozulmur?.." ritorik sualı şeirin emosional yükünü artırır, oxucuda bir növ çıxılmazlıq hissi yaradır. Bu təkrarlar əsərə güclü daxili ritm və musiqililik bəxş edir.</p>

<p>Şeir xalq dilinə yaxın, sadə və axıcı dildə yazılıb. Şair "prezident", "pul kisəsi" kimi real həyat elementlərini "ruh", "şah", "ocaq" kimi klassik-metafizik obrazlarla birləşdirərək maraqlı bir sintez yaradıb.</p>

<p>Nəticə olaraq, bu şeir insanın özünüdərk prosesindəki çırpıntılarını əks etdirən, fəlsəfi alt qatı olan lirik bir etirafdır.</p>

<p> Sevil Azadqızı</p>

<p>16.04.2026</p>

<p>Getdim,salamat qal...yolum uzaqdı,</p>

<p>Qismətdi,nə vaxtsa dönəm,dönməyəm...</p>

<p>Bir sevda vermisən mənə,bəsimdi,</p>

<p>Alovu səngiyib,odu sönməyən.</p>

<p> </p>

<p>Bir də xatirən var,əzizdən əziz,</p>

<p>Gecə də,gündüz də varaqlayıram.</p>

<p>Çox da məndən ötrü narahat olma,</p>

<p>Darıxsam,şəklini qucaqlayıram.</p>

<p> </p>

<p>Məni yol aparır,gedirəm hələ,</p>

<p>Bilmirəm,nə zaman dönərəm geri.</p>

<p>Yollar qarışıbdı biri-birinə,</p>

<p>Bəlkə sənə tərəf qayıtdı biri...</p>

<p>20.04.2025.</p>

<p>Havalı ürəyin istisi, hanı…</p>

<p>Məni gözlədiyim bir muraz yıxır.</p>

<p>Özümüz yıxmışıq bu xanimanı,</p>

<p>Fələk dediyimiz vallah, az yıxır.</p>

<p> </p>

<p>Beləmi yaradır insanın ağlı,</p>

<p>Səltənəti uçuq, taxtı dağılı.</p>

<p>Olan ürəyimdir - qolları bağlı,</p>

<p>Olmayan küməmi nə taraz yıxır…</p>

<p> </p>

<p>Dili yox, "neyçün"süz, "niyə"siz qalıb,</p>

<p>Bəlkə Yaradana deyəsiz...qalıb.</p>

<p>Bir halal sevgidir, yiyəsiz qalıb,</p>

<p>Məni qürur yıxır, onu naz yıxır.</p>

<h4> </h4>

<p><strong>Bəs bu problemlərin əsas səbəb nədir və bir daha baş verməməsi üçün nə etmək lazımdır?</strong></p>

<p>Yenises.az  xəbər  verir  ki, mövzu ilə  bağlı   münasibət   açıqlayan millət  vəkili <strong> Tahir Rzayev</strong> bildirdi ki, intensiv yağan yağışlar bir çox ərazilərdə müəyyən problemlər yaratdı:</p>

<p>"Bu problemlərin aradan qaldırılması sahəsində bu gün əsaslı tədbirlər görülür. Eləcə də müəyyən ərazilərdə yol çökməsi hadisələri baş verdi. Buna təbii yanaşmaq lazımdır, çünki yağış suları, intensiv yağan yağışlar bir çox hallarda yerin səthində aşınmalar yaradır, sürüşmələr əmələ gətirir və belə hallarda sözsüz ki, yollar da müəyyən təsirlərə məruz qalır. Ancaq keyfiyyətsiz çəkilən yollar da var. Bu yollar adi bir təbiət hadisəsindən görürsən ki, sıradan çıxır. Bu, məsuliyyətsizlikdir, vəzifənin dəyərləndirilməməsidir və belə problemlərin yaranması ümumi işimizə, əlbəttə ki, ziyandır. Ona görə də əgər hər hansı bir yol az bir müddətdə çəkilibsə, təmir olunubsa və belə təsirlərə məruz qalırsa nəinki yağışın təsirindən, digər adi səbəblərdən sıradan çıxırsa, müvafiq orqanlar, həmin orqanların rəhbərləri, bu yolun çəkilişinə məsul olan insanlar cəzalandırılmalıdır. Faktlar araşdırılmalıdır və belə halların obyektiv qiyməti verilməlidir. Biz bu gün nəinki Azərbaycanda, intensiv yağışların yağdığı bir çox ölkələrdə belə halların şahidi oluruq: körpülər uçur, yollar sıradan çıxır, ağaclar məhv olur, yaşıllıqlar məhv olur. Bu, təbii bir fəlakətdir. Ancaq səhlənkarlıq, laqeydlik ucbatından əgər yollar, körpülər, müəyyən qurğular sıradan çıxırsa, bu sahəyə məsul olan insanlar mütləq öz cəzalarını almalıdır".</p>

<p>Oxucularım bilirlər ki, mən qələmimi üç dildə, ən çox isə ləzgi və azərbaycan dillərində işlədirəm. Bu kitab üçün ləzgi dilində yazdığım bir romanı, bir neçə povestimi və hekayələrimi özüm Azərbaycan dilinə çevirdim. Niyə? Çünki yazar öz ana dilində yazanda söz daha canlı olur, daha dərindən nəfəs alır. İstədim ki, oxucularım məni daha yaxından, daha dərindən duysunlar. İstədim ki, təkcə məni yox, mənim dünyamı, mənsub olduğum xalqın ruhunu, onun düşüncə tərzini, incə duyğularını da hiss etsinlər.</p>

<p>Bu, sadəcə tərcümə deyildi, bu, özümə qayıdış idi. Hər cümləni yenidən yaşamaq, hər obrazın taleyindən bir daha keçmək idi. Sözləri bir dildən digərinə yox, bir ürəkdən başqa bir ürəyə aparmaq idi. Mən çalışdım ki, əsərlərin ruhu dəyişməsin, milli koloriti itirilməsin. Çünki söz yalnız məna deyil, o, yaddaşdır, kökdür, tarixdir, nəfəsdir.</p>

<p>Sevinirəmmi?.. Yeni doğulan övladına sevinən ana kimi. Arzusunda olduğu oyuncağına çatan uşaq kimi. İtirdiyini tapan insan kimi. Qışdan sonra baharın nəfəsini duyan ağac kimi.</p>

<p>Bəlkə də daha çox… Çünki hər kitab yazıçının ürəyindən qopmuş zərrələrdir. Onun yaşadığı anların, çəkdiyi ağrıların, gizlətdiyi sükutların, yaşatdığı sevgilərin səsidir. Hər səhifədə bir ömrün, hər cümlədə bir taleyin izi qalır.</p>

<p>Mən yazarkən səmimi olmaya bilmirəm, çünki yazmaq mənim üçün yaşamaqdır. Bəlkə də elə buna görə Tanrı mənə ən böyük sərvətimi bəxş edib - sizləri, mənim daimi oxucularımı. Sizin varlığınız mənə güc verir, qəlbimə işıq salır.</p>

<p>Sizi sevirəm, əzizlərim! Çünki bu dünyada məni sizin qədər anlayan, sözümün arxasındakı mənaları duyan yoxdur.</p>

<p>PS. Kitabımın Bakıda keçiriləcək təqdimat mərasimində iştirak etmək istəyənlər mənimlə əlaqə saxlaya bilərlər. Məmnuniyyətlə onlara dəvətnamə göndərərəm.</p>

<p>Daşıyırsan, yaşadırsan soyunu...</p>

<p>Nəticəsi - sən  sadə  bir  adamın -</p>

<p>Qucaqlaya  bilmədi o, boyunu!</p>

<p> </p>

<p> </p>

<p>Pardaxlanır  içimdəki  ümidlər,</p>

<p>Artır sənə hər  gün  mənim inamım...</p>

<p>Sən  məktəbdə  qazandığın  biliklər -</p>

<p>Cöstərir ki, sabahına  inanım!</p>

<p> </p>

<p>Dəcəlliyin, istəklərin  təbii </p>

<p>Bu  yaşında  seçilirsən   hər  kəsdən!</p>

<p>Əzmikar  ol,  həmi də  saf  əməlli -</p>

<p>Öz  yolunda düşmə  heç  vaxt  həvəsdən!</p>

<p> </p>

<p>Adın  kimi, uğurun da  seçilsin</p>

<p> Öndə  ol sən, hər  bir  zaman Atilla!</p>

<p>Doğmaların  fərəhlənib  sevinsin -</p>

<p>Qürur  duysun,  yaşatdığın adınla!</p>

<p> </p>

<p> </p>

<p>(hekayə)</p>

<p>Kənddə yaşayırdılar.Arif orta məktəbin aşağı siniflərində babat oxuyurdu.Sonradan zəifləmişdi. O,orta məktəbi güc- bəla ilə başa vurdu.Atası dedi:</p>

<p>--Bala,get Sumqayıta,o " fezo"ların(" uçiliş"lərin,texniki peşə məktəblərinin ) birinə gir, bir babat sənət öyrən.</p>

<p>Arif Sumqayıta gəldi.Babat bir texniki - peşə məktəbinə getdi.Sənaye müəssisələrinin profilinə uyğun bir babat sənət seçdi.</p>

<p>Oxudu, öyrəndi,sonra babat işləyən müəssisələrin birinə təyinat aldı .Böyük aqreqat dəzgahlarında operator işlədi.Babat pul qazanırdı.Günləri,ayları,illəri babat keçirirdi...</p>

<p>Hərdən iş yoldaşları ilə babat yeyib - içdikləri vaxt da olurdu.Əyin- başı da babat idi .Babat geyinərdi.</p>

<p>Mənzil növbəsinə dayandı.</p>

<p>...Qonşu kənddən babat bir ailənin qızı ilə ailə həyatı qurdu...</p>

<p>Həyat yoldaşını şəhərə gətirdi.Ailəli yataqxanada bir babat otaq aldı.Orada yaşadılar.Babat dolanırdılar...Övladları da oldu...</p>

<p>Mənzil növbəsi çatdı.Beş mərtəbəli binanın beşinci mərtəbəsindən üç otaqlı bir babat mənzil aldı.2 oğlu vardı Arifin...</p>

<p>Beləcə ,bu ailə babat dolanırdı.Ata- anasına da babat köməyi dəyirdi Arifin...</p>

<p>...SSRİ dağıldı...Zavodları da yavaş- yavaş " məhv etməyə" başladılar...</p>

<p>Arif şəhərin ticarət mərkəzində bir balaca yer götürüb,alverlə məşğul olmağa başladı ."Şmotka"(pal- paltar) satırdı. Malları "Binə" dən gətirirdi.Malları da babat mallar olardı...Dolanışığı da babat idi...Uşaqları da babat oxudular.Kollec bitirdilər... İkisinin də babat işləri var.Böyüyü kollecdə onunla tələbə yoldaşı olmuş qızların biri ilə ailə qurub.İki övladları var...</p>

<p>Kiçik oğlu deyir:</p>

<p>--Bir babat pul yığım,ipoteka ilə ev alım, kəndçilərimizin birinin qızı ilə evlənərəm. Babat ailənın qızı olsun ...</p>

<p>...Arif artıq təqaüddədir,İşləmir...Babat da pensiya almır ki,uşaqlarına də əl tutsun...</p>

<p>Həyat yoldaşı ilə birlikdə nəvələrinə baxırlar...Hər şey babatdı...</p>

<p>Arifin oğlanları deyir:</p>

<p>--Ata,Sizin canınız sağ olsun.Nolub şükür Allaha ,babat dolanırıq da...</p>

<p>...Vallah elə babat dolanmaq yaxşıdır də.Allah qorusun!</p>

<p>Mən də Arif kişinin tərcümeyi- halını qısa şəkildə Sizə çatdırmaq istədim...</p>

<p>Babat alınıb bu yazım?</p>

<p>Mən özüm şükür Allaha babatam....</p>

<p>Siz də,Arif gil də babat yox,yaxşı olun ,əla olun!</p>

<p> </p>

<p>ağla məni, yağış eylə...</p>

<p>İlməsi qaçmış bəxtimi</p>

<p>toxu, naxış-naxış eylə.</p>

<p> </p>

<p>Al, günlərimi qarışdır,</p>

<p>Tənbəl bəxtimi çalışdır.</p>

<p>Məni özünlə barışdır,</p>

<p>yüz ildə bir barış eylə.</p>

<p> </p>

<p>Ac qalma doyduğun məndə,</p>

<p>Gec qalma qıydığın məndə,</p>

<p>Xaraba qoyduğun məndə.</p>

<p>təzədən yır-yığış eylə.</p>

<p> </p>

<p>Eh, hələ neçələr gəlib gedəcək,</p>

<p>Dünya fanı imiş, bilib gedəcək,</p>

<p>Hamı bu dünyadan ölüb gedəcək,</p>

<p>İnsanı yaşadan bilirsən nədi,</p>

<p> </p>

<p>Eşq adlı müqəddəs, İlahi vergi,</p>

<p>Bir yarpaq məhəbbət, bir ləçək sevgi.</p>

<p>Qara taleyini min rəngə boyar,</p>

<p>Səni pir eyləyib peyğəmbər sayar,</p>

<p>Ətri-qoxusunu ömrünə yayar,</p>

<p>Gülüstan eyləyər o çiçək sevgi,</p>

<p>Bir yarpaq məhəbbət, bir ləçək sevgi.</p>

<p>Sevgi işığına qərq olar həyat,</p>

<p>Başında yel oynar, çiynində qanad,</p>

<p>Sənin saatınla işlər kainat,</p>

<p>Göylərin qübbəsi, torpağın təki,</p>

<p>Bir yarpaq məhəbbət bir ləçək sevgi.</p>

<p>Mürgüləyən bəxtin oyanar nura,</p>

<p>Söykənər işığa, dayanar nura,</p>

<p>Dünya işığından boyanar nura,</p>

<p>Gözəllik paylayar bu göyçək sevgi,</p>

<p>Bir yarpaq məhəbbət, bir ləçək sevgi.</p>

<p>Qönçə pıçıltısı, buta səsidir,</p>

<p>Qeybdən səslənən ruh nəğməsidir,</p>

<p>Tanrının ən gözəl möcüzəsidir,</p>

<p>Hamını cüt edən, özü tək sevgi,</p>

<p>Bir yarpaq məhəbbət, bir ləçək sevgi.</p>

<p>Mehrini sal, Məmməd, məhəbbət olar,</p>

<p>İmana çevrilər təriqət olar,</p>

<p>Haqqa qovuşduran həqiqət olar,</p>

<p>Yalan dünyamızda bu gerçək sevgi,</p>

<p>Bir yarpaq məhəbbət, bir ləçək sevgi...</p>

<p><strong>(...həm də Cahangir Namazovun ruhuna sayğıyla...)</strong></p>

<p>I</p>

<p>Hər kəsin içində</p>

<p>bir intihar</p>

<p>istəyi var.</p>

<p>Və bətnində</p>

<p>bir intihar ağrısı var.</p>

<p>...Ölümə təslim olmaq</p>

<p>istəməyənlərin</p>

<p>qələbəsidi intihar;</p>

<p>öz qanına susayanların</p>

<p>son nidasıdı intihar;</p>

<p>bütün etirazların</p>

<p>haqq səsidi intihar;</p>

<p>dipdiri duyğuların</p>

<p>qəfil nəfəsinin</p>

<p>kəsilməsidi intihar.</p>

<p>Hə, bir də</p>

<p>canına qıyılan arzuların</p>

<p>şərəfinə qaldırılan</p>

<p>eşq badəsidi intihar:</p>

<p>ancaq içilməsi zor...</p>

<p>II</p>

<p>...Əcəlin intihar</p>

<p>edənlərə ölüm borcu qalır.</p>

<p>İnthar ölüm deyil,</p>

<p>intihar ölmək deyil,</p>

<p>sadəcə ayrılıqdı:</p>

<p>ancaq geri dönülməz...</p>

<p>Guya səni sevsəm xoşbəxt olacam?,</p>

<p>Keçəcək hər anım qəhər içində.</p>

<p>Guya barmaqlarım bala batacaq?,</p>

<p>Batıb boğulacam zəhər içində.</p>

<p>Qəsəbə içində, şəhər içində,</p>

<p>Düşəcəm kimsəsiz səfil gününə.</p>

<p>Biri danlayacaq, biri söyəcək,</p>

<p>Biri küçəmizdən rədd ol deyəcək.</p>

<p>Günüm olacaqdı mənim it günü,</p>

<p>Sıxdıqca sıxacaq küçələr məni.</p>

<p>Yuxum gözlərimdən ərşə çıxacaq,</p>

<p>Fikirlər yoracaq gecələr məni.</p>

<p>Axı hardan çıxdın qarşıma, qadın,</p>

<p>Bəlamı olmağa başıma, qadın?</p>

<p>Bilirəm, sən mənim olan deyilsən,</p>

<p>Bilirəm, yanımda qalan deyilsən.</p>

<p>Sənin öz yuvan var, mənim öz yuvam,</p>

<p>Sənin öz havan var, mənim öz havam.</p>

<p>Bağışla, mən səni sevə bilmərəm,</p>

<p>Əgər qalasam da yanmaz bu ocaq.</p>

<p>Bilirəm, bu eşqin əsiri olsam,</p>

<p>Çəkdiyim əzablar mənə qalacaq.</p>

<p>Qayıt, sevincin olaram.</p>

<p>Hamıdan qaçmağa yerin,</p>

<p>Çatmağa küncün olaram.</p>

<p> </p>

<p>Bu üç-beş günlük dünyada</p>

<p>Gör, nə yaşadıq, nə qaldı?</p>

<p>Harda, kimlə olur, olsun,</p>

<p>Sevgi həmişə halaldı.</p>

<p> </p>

<p>Məndən aslı deyil axı,</p>

<p>Səndən aslı olan şeylər.</p>

<p>Hələ varam, bacarmırsan,</p>

<p>Gör, tək olsan, sənə neylər?!</p>

<p> </p>

<p>Həyat onsuz da çətindi,</p>

<p>Qayıt, sevincin olaram.</p>

<p>Hamıdan qaçmağa yerin,</p>

<p>Çatmağa küncün olaram.</p>

<h4> </h4>

<p>Gölün sahilində, zamanın dayandığı o müqəddəs sükutdayam yenə. Yenə özümlə, yenə ruhumun ən dərin qatları ilə baş-başa... Qarşımda uzanan bu sonsuz su aynası sanki qəlbimin dibini mənə göstərir. Gölün durğunluğu ruhumun yorğunluğunu qucaqlayır, hər xırda ləpə keçmişin tozlu xatirələrini sahilə sığallayır. Günəşin bərqi suyun üzərində rəqs etdikcə, elə bil göydən qızılı mirvarilər tökülür, hər parıltı bir ümid, hər şüa bir xəyalın doğuluşudur. Mən bura qaçıram... Dünyanın səs-küyündən, saxta təbəssümlərdən uzaqlaşıb, suyun pıçıltısında öz həqiqətimi tapıram. Göyün rəngi ilə gölün rəngi elə bir harmoniya yaradır ki, insan harada bitdiyini, kainatın haradan başladığını unudur. Günəş sulara toxunanda yaranan o nur dənizi, sanki içimdəki qaranlıqları aydınlatmaq üçün yanan bir məşəldir. Ruhum bu sükutda dincəlir, xəyallarım isə gölün üfüqündə süzən o tənha quş kimi azaddır. Nə bir səs var, nə bir kədər, sadəcə mən, qəlbimin döyüntüsü və bu ilahi mənzərənin əbədi vəhdəti...</p>

<p>Çünki insan özü ilə qalanda əslində tənha deyil, öz həqiqəti ilə ən izdihamlı görüşdədir. Ey ruhum, bax bu sükut sənin ən uca fəryadındır, dünya kənarda qaldıqca, mən sənin dərinliyində yenidən doğuluram. Gölün suyu dibindəki daşları necə şəffaf göstərirsə, bu tənhalıq da mənim fikir qatlarımı eləcə soyundurur. Mən səndə, sən isə bu sonsuz üfüqdə itərkən anlayıram ki, insanın ən böyük səyahəti uzaqlara deyil, öz içinə etdiyi o sarsılmaz köçdür, səyahətdir ...</p>

<p> </p>

<p>15.04.2026</p>

<p>Birincisi ilə çoxları gedirdi. Addımları arxayın, baxışları iti, sözləri ölçülü. Hər kəslə ağıllı davranır, hər məqamda öz mənfəətini qoruyurdu. Onların düşüncəsində həyat bir hesab idi — kimə nə qədər yaxın olmaq, nə qədər uzaq durmaq, nə qədər qazanmaq... Onlar uduzmadıqlarını zənn edirdilər. Amma bilmirdilər ki, itirdikləri şey ölçüyə gəlməyən idi.</p>

<p>Digər yol isə sakit idi. Orada tələsən yox idi. Bu yolla gedənlər əvvəlcə özlərini itirmiş kimi görünürdülər. Çünki onlar hesabdan vaz keçmişdilər. Qəlbin tərəzisini seçmişdilər. Hər şeyi olduğu kimi qəbul etməyə başlayanda, yükdən azad oldular. Nə kiminsə eybi onları sarsıdırdı, nə də kiminsə üstünlüyü onları əyirdi.</p>

<p>Bir gün həmin yolçuların qəlbində bir pərdə aralandı. Onlar anladılar ki, görmək üçün göz yetərli deyil — görmək üçün hal lazımdır. O hal isə arifliyin nəfəsi idi.</p>

<p>Bu nəfəs onlara sakitlik verdi. Sakitlik isə ucalıq gətirdi.</p>

<p>Artıq onlar heç nə ilə mübarizə aparmırdılar. Çünki mübarizə aparan nəfs idi. Onlar isə nəfsi tanımış, amma ona tabe olmamışdılar. Hər kəsi olduğu kimi qəbul etmək, əslində, özünü tanımağın başqa adı imiş — bunu dərk etdilər.</p>

<p>Digər yolda gedənlər isə hələ də qazanmaqla məşğul idilər. Amma nə qazandıqlarını bilmirdilər. Hər gün bir az daha uzaqlaşır, amma yaxınlaşdıqlarını sanırdılar.</p>

<p>Və həyat səssizcə iki dəstəni ayırdı:</p>

<p>Biri görünən uğurun içində itənlər,</p>

<p>Digəri görünməyən həqiqətdə ucalanlar...</p>

<p>Arif olanlar zirvəyə qalxdı, amma zirvəni özlərinə aid etmədilər.</p>

<p>Çünki artıq bilirdilər:</p>

<p><strong>Zirvə insanın dayandığı yer deyil —Mənəviyyat anlayışının çatdığı yerdir.</strong></p>

<p> </p>

<p>Ölmək ölməkdisə, ta, niyə,adam,</p>

<p>Sir kimi görünüb, sir də öləsən.</p>

<p>Ya qismət bu boşa, faniyə, adam,</p>

<p>Bir də doğulasan, bir də öləsən.</p>

<p> </p>

<p>"Quran" deyilsən ki, nazil olasan,</p>

<p>Elə oxunmağa hazır olasan.</p>

<p>Ya niyaz olasan, nəzir olasan,</p>

<p>Gedəsən ocaqda, pirdə öləsən.</p>

<p> </p>

<p>Tutasan doğrunun, düzün əlindən,</p>

<p>Axıra ağ çıxa üzün əlindən.</p>

<p>Lap elə bir gözəl qızın əlindən,</p>

<p>Düşəsən bir qəfil dərdə, öləsən.</p>

<p> </p>

<p>Geriyə yolmu var gedən, qürbətdən,</p>

<p>Nədən bezəsən ki, nədən, qürbətdən?</p>

<p>Bir halda seçilmir Vətən qürbətdən,</p>

<p>Daha nə fərqi var harda öləsən?</p>

<p> </p>

<p>Səsini eşidib, duymasalar da,</p>

<p>Halalca haqqını qıymasalar da.</p>

<p>Nolar, yaşamağa qoymasalar da,</p>

<p>Qoyalar öldüyün yerdə öləsən.</p>

<p> </p>

<p>Ayağ basılan yerdə gül,</p>

<p>əl qoyulan yerdə hava var,</p>

<p>baxışlar-sonsuzluğ qədər imiş demə !</p>

<p>Dağlar düzənlərə-göz qoyan ,</p>

<p>çaylar düzənlərə-üz qoyan,</p>

<p>hərəsinin öz səddi varmış demə !</p>

<p>Bütün yolların məramı olmaqsa,</p>

<p>olmağ -olacağsa,</p>

<p>yol da,yeriyirmiş demə !</p>

<p>Bir qar dənəsinin rəsmini</p>

<p>göylər tək çəkə bilmədim,</p>

<p>Adam da,</p>

<p>qar kimi əriyirmiş demə !</p>

<p>Dünya-Sevgi yeridi,</p>

<p>gün,gölgə yeridi !</p>

<p>Şükür,öz ömrümü yeridim</p>

<p>Dünyam,bu qədərmiş demə !</p>

<p>1</p>

<p>KİMSƏN</p>

<p>üst-başını ara, kimsən,</p>

<p>özünü</p>

<p>çək sorğu-suala, kimsən...</p>

<p>yerindən yavaşca qalx,</p>

<p>yandır çıraq</p>

<p>və kimliyinə bax,</p>

<p>kimsən.</p>

<p>bir şeyləri sal yada,</p>

<p>ya bir səsi,</p>

<p>bir sözü xatırla,</p>

<p>kimsən.</p>

<p>alnın tez-tez</p>

<p>düyünlənib qırışmasın,</p>

<p>fikirlərin qarışmasın,</p>

<p>axı, kimsən?</p>

<p>2</p>

<p>***</p>

<p>ağaca bax,</p>

<p>yarpaqları coşur, dalğalanır,</p>

<p>kökləri coşquyla axır torpağa,</p>

<p>gör a...</p>

<p>bir coşğunluq hakim dağlarda;</p>

<p>dağlar daşlarıyla hər yanı basıb...</p>

<p>ayaqlar yollarda qaynaşır,</p>

<p>elə coşqulu ki, quş yuvaları...</p>

<p>quşlar qatarlanıb səmaya daşır,</p>

<p>elə tək-tək də...</p>

<p>evdə ocaq daşır,</p>

<p>daşır birdən buza dönərək.</p>

<p>quyular adamlarla dolub-daşır;</p>

<p>dördəlli yapışıb</p>

<p>kimsə dünyadan</p>

<p>bir əli ilə,</p>

<p>yad kimi davranır</p>

<p>bütün sevdikləri ilə...</p>

<p>Oyun bilməyə- bilməyə,</p>

<p>Dünyayla şahmat oynadım.</p>

<p>O piyada verdi önə,</p>

<p>Eh,mən səfeh at oynadım.</p>

<p> </p>

<p>Upuzun yol bir saniyə,</p>

<p>Özüm- özümə maneə.</p>

<p>Gəldim sonu bu faniyə,</p>

<p>Gəldim bir şah,at oynadım!</p>

<p> </p>

<p>Gəldim uduza- uduza,</p>

<p>O uddu,döndü quduza.</p>

<p>Sonu dirəndi sonsuza,</p>

<p>Çəkdim bir ah mat oynadım.</p>

<p>Bir köhlənin arxasınca köks ötürürəm,</p>

<p>Hələ əlim yetişməyib yüyənə kimi.</p>

<p>Kirpiyimlə ocaq çatıb od götürürəm,</p>

<p>Deyilməli bir kəlməni deyənə kimi.</p>

<p> </p>

<p>Qələmimdir ürəyimi anlayan, duyan,</p>

<p>Ürəyim də qələmimi səyridir, çapır.</p>

<p>Sözdür mənim gözlərimə süzülən ziya,</p>

<p>Sözdür mənim taleyimə açılan qapı.</p>

<p> </p>

<p>Bu yollarda gör nə qədər ağlayan, gülən,</p>

<p>Yol gedirəm dalğaları yara- yara mən.</p>

<p>Bircə sözün küləyindən yıxıla bilən</p>

<p> </p>

<p> </p>

<p>Görüşlərdə, məclislərdə düçmürəm yada,</p>

<p>Sözsevənlər arasında adım deyilmir,</p>

<p>Kəlmələrin ocağında qızınmasam da,</p>

<p>Tüstüsünə kor oluram, bəsim deyilmi?</p>

<p>Həqiqəti ört-basdıtda sir saxlayamlar</p>

<p>Bu dümyanı söz selində boğanlar olub.</p>

<p>Gecələri kirpik ilə cırmaqlayanlar</p>

<p>Dodağında söz günəşi doğanlar olub.</p>

<p> </p>

<p>Azmı olub kirpik ilə od götürənlər,</p>

<p>Duyğuları şirinləşib söz olmayınca.</p>

<p>Azmı olub öz ömrünü bada verənlər</p>

<p>Bir gözəlin dodağından söz almayınca.</p>

<p> </p>

<p>Söz də var ki, şirinlikdə şəkərdi, qənddi</p>

<p>Söz də var ki, onu sözlə söyləmək çətin.</p>

<p>Bəlkə elə neçə xalqın, neçə millətin</p>

<p>Taleyinə doğan günəş bir sözə bənddi…</p>

<p> </p>

<p>Bu yollarda gör nə qədər ağlayan, gülən,</p>

<p>Yol gedirəm tufanları yara- yara mən.</p>

<p>Bircə sözün küləyindən yıxıla bilən</p>

<p>Bir ürəyi tapşırmışam tufanlara mən.</p>

<p style="text-align:center"><strong><em>(Qafar Cəfərlinin “Bərzəx sakininin etirafları” kitabı haqqında bəzi qeydlər)</em></strong></p>

<p style="text-align:justify"><em> </em></p>

<p style="text-align:justify">Azərbaycan bədii nəsrində öz fərdi yaradıcılıq üslubu ilə seçilən Qafar Cəfərlini ciddi münasibət bəslədiyi sənətdə olduğu kimi həyatda da həmişə narahat görürəm. Bu narahatlıq yazıçı üçün təbiidir. Hiss edirsən ki, harada olmasından asılı olmayaraq yaradıcılıq aləmindədir, axtarışlarını davam etdirir, necə deyərlər, əsərlərinin, obrazlarının, ədəbi qəhrəmanlarının taleyi barədə düşünür. Düşünür ki,  yazmağa başladığı yeni əsərlərlə, silsilə obrazları ilə oxucusuna, üzvü olduğu cəmiyyətə, ən nəhayət beşiyi başında Mirzə Cəlilin, Əbdülrəhim bəy Haqverdiyevin, Nəcəf bəy Vəzirovun, Nəriman Nərimanovun, Məmməd Səid Ordubadinin... durduğu nəsrimizə təzə nə verəcək? Düşünür ki, yaratdığı əsərlərə bir müəllif kimi əbədi yaşamaq haqqı verə bilibmi? Təbii ki, bu tanınmış yazıçı-dramaturqun yaradıcılıq məsuliyyətindən, peşəkarlığından irəli gəlir. Yalnız həqiqi istedad sahibləri məhz bu cür düşünür, əsərləri ilə yaşayır və nəticə etibarı ilə geniş oxucu auditoriyası qazanırlar.</p>

<p style="text-align:justify">Qafar Cəfərliyə gəldikdə isə bir qələm dostu, yaradıcılığını maraqla izləyən bir oxucu kimi  belə qənaətə gəlirəm ki,onun ürəyində odu heç zaman sönməyən sənət yanğısı var, yazdığı və yazacağı hər bir əsəri də məhz bu yanğıdan qaynaqlanır. Başqa sözlə desək, bütün varlığına hakim kəsilən sənət onunçün həyat, həyat isə sənətdir. Axı, məhz yaratdığı nəsr əsərləriylə sevgi dolu ürəyini boşaldır, həyata, zamana sığmayan qlobal fikirlərini, duyğu və düşüncələrini oxucuları ilə bölüşür. Bu baxımdan artıq oxucuların mühakiməsinə verilən 13 kitabını oxumaq və deyilənlərin təsdiqi kimi yaradıcılıq məziyyətləri ilə tanış olmaq kifayətdir.</p>

<p style="text-align:justify">Bu günlərdə Qafar Cəfərlinin “Apostof-A” nəşriyyatında nəfis tərtibatla buraxılmış “Bərzəx sakininin etirafları” adlı yeni kitabı ilə tanış oldum.  Açığını deyim ki, öncə kitabın adı diqqətimi çəkdi, amma təəccüblənmədim. Bilirdim ki, müəllifin öz yaradıcılığı kimi kitablarına, ayrı-ayrı əsərlərinə seçdiyi adlar da oxucunu düşündürür. “Saatın 61-ci dəqiqəsi”, “Bir gecənin vahiməsi”, “İntihar”, “Altıncı barmaq”, “Bir udumluq hava”, “Qarğışlı dua”, “Qəribliyin dadı”, “Tanrının göz yaşları” və sair əsərləri buna  misal göstərmək olar. Elə götürək “Tanrının göz yaşları” romanını. İstər-istəməz düşünürsən: “Bir ol” sözüylə dünyanı yaradan, bəşəriyyəti xəlq edən, bir sözlə, hər şeyə qadir olan Ulu Tanrı da göz yaşlarını axıdarmı?”. Amma mövzusu II Qarabağ müharibəsindən götürülən romanı oxuyandan sonra nəinki bu suala cavab tapırsan, hətta müəllifin bədii məntiqinə inanmaqdan başqa çarən qalmır. Çünki yazıçı, bəzən şeytanın belə həsəd apardığı insanın elə ağlasığmaz hərəkətlərini təqdim edir ki, mərhəmətli və mehriban Allahın ürəyi də kövrəlir, gözlərindən yaş axır...</p>

<p style="text-align:justify">Bərzəx sakininin etirafları” kitabında əsasən yazıçının hekayələri və novellaları yer alıb. Kitabı oxuyub başa çatandan sonra belə qənaətə gəldim ki, Qafar Cəfərlinin əvvəlki əsərlərindən fərqli olaraq bu hekayələrdə hadisələri saf-çürük etmək, tipikləşdirmək, bəlkə də başqalarına adi görünən bir hadisəni bədii materiala çevirmək bacarığı daha qabarıq görünür, başqa sözlə desək, oxucuya təqdim edilən kiçik hekayələrdə belə böyük mətləblər, qlobal fikirlər təbliğ olunur. Təsadüfi deyil ki, Qafar Cəfərlinin yaradıcılığına tez-tez müraciət edən ədəbi tənqidçi, filologiya elmləri doktoru Vaqif Yusifli haqlı olaraq yazır:      “- Qafar Cəfərlinin hekayə və novellalarında çağdaş həyatımızın müxtəlif hadisə və olaylarından söz açılır. Cəmiyyətdə baş verən hadisələrin əks-sədası, həm müəyyən bir kollektivdə, həm ailədə, həm də insanların qarşılıqlı münasibətlərində nəzərə çarpan ayrı-ayrı neqativ hallar bu yazıların əsas məzmununu təşkil edir. Niyə məhz neqativ hallar? O səbəbdən ki, mənfiliyin ifşası müsbətin, işığın, xeyirxahlığın təsdiqi kimi səslənir. Yəni, müəllif demək istəyir ki, bizim həyatımız, yaşadığımız bu gerçəklik hələ ideal səviyyədə deyil...”</p>

<p style="text-align:justify">“Bərzəx sakininin etirafları” hekayəsi bu baxımdan daha səciyyəvidir. Hekayədə hadisələr Bərzəx sakininin dilindən nəql edilsə də, vaxtı ilə yaşadığı həyatda mövcud olan haqsızlıqlarla bağlı səslənən etiraflar əslində müəllifin öz fikir və düşüncələrindən irəli  gələn uğurlu yaradıcılıq axtarışlarına hesablanıb. Bu etiraflarda Bərzəx aləmi ilə yaşadığımız müasir dünya arasında kəskin fərqlər görürük. Bərzəx sakini vaxtilə ömür sürdüyü dünyada o qədər əzab-əziyyət görüb ki, özünü bu aləmdə xoşbəxt hesab edir. Niyə? Çünki burda insanlar bərabərdir, ayrı-seçkilik, məmur özbaşınalığı, rüşvət, çörək dərdi yoxdur, addımbaşı haqsızlığa rast gəlinmir...</p>

<p style="text-align:justify">Əsərdə Bərzəx sakininin şahidi olduğu iki ruhun söhbəti də maraq doğurur. Aralarındakı söhbətdən anlaşılır ki, onlardan biri vaxtilə yüksək vəzifədə çalışıb, digəri isə kasıbçılıqla yaşayıb. Kasıb biləndə ki, müsahibi vəzifəli şəxs olub, elə bil başına od tökürlər. Onun dedikləri əslində müəllifin narahat ürəyinin əks-sədası kimi səslənir: “Vəzifədə işləyənlər o cür gözəl dünyanı başımıza dar elədilər. Heç insaf olmadı onlarda, nə cibləri doldu, nə də ki, gözləri. Bu boyda pullar, qızıl, zinət əşyaları yığır, saysız-hesabsız evlər, villalar, obyektlər tikir, bahalı maşınlar alır, amma yenə sadə xalqın qəpik-quruşuna göz dikirlər. Axırı nə olur, lüt-ətcəbala bu aləmə gəlirlər. Gör bir fərqimiz var?...”</p>

<p style="text-align:justify">Lakin vəzifəli adam kasıbın dediklərinə haqq qazandırsa da, öz dərdlərini də ortaya qoyur. Məlum olur ki, borc-xərcə düşüb vəzifə sahibi olanda heç də səni rahat buraxmırlar. Gərək rayon rəhbərindən tutmuş nazirlikdə oturanların vaxtlı-vaxtında “hörmətini” edəsən, qonaqlarını, yoxlamaya gələnləri yaxşı yola salasan, keçirdikləri təm-təraqlı tədbirlərinin xərcini çəkəsən və s. Yoxsa səni bir gün belə vəzifədə saxlamazlar. İstər-istəməz düşünürsən, nə yaxşı ki, Bərzəx aləmində nə vəzifə var, nə də kreslo...</p>

<p style="text-align:justify">Əsərdə deyildiyi kimi, Bərzəx sakinlərinə ancaq cümə axşamı və müqəddəs bayramlarda vaxtilə yaşadıqları dünyaya gəlməyə icazə verilir. Yazıçının ədəbi qəhrəmanı da bu fürsətdən yararlanaraq öncə doğma ocağa, ailəsinə baş çəkir. Lakin evindəki ab-hava heç də onu razı salmır. Niyə? Çünki yaxşılığa doğru burda heç bir dəyişiklik görmür. Üç ailənin bir evə sığdığını, tibb bacısı olan həyat yoldaşının qanunsuz işdən çıxarıldığını və iş yerinin başqasına satıldığını, əlində ali təhsil diplomu olan böyük oğlu Cəfərin və ortancıl oğlu Səfərin hələ də işsiz olduğunu, üstəlik yüksək faizlə bankın borcları ilə yükləndiyini ... görəndə tamam hövsələdən çıxır.Başılovlu evdən çıxaraq kiçik oğlu Cəfərin dalınca döyüş zonasına gəlir. Burda əsəbləri tamam pozulur. Görür ki, Vətən savaşına  qatılanların hamısı kasıb balalarıdır.</p>

<p style="text-align:justify">Bir sözlə Bərzəx sakini gün ərzində çox yerə gedir və hər yerdə də haqsızlıqla qarşılaşır. Hətta o qədər dərdlə yüklənir ki, Bərzəx aləminə qayıdanda dünyaya gəldiyinə peşiman olur, öz təəssürratlarını yoldaşlarına danışmaqdan belə çəkinir. Düşünür ki,  digər ölkələrdən gələnlər eyblərimizdən, neqativ hallarımızdan xəbər tutmasalar yaxşıdır. Təbii ki, bu da onun milli təəssübkeşlik hissindən, vətənpərvərlik duyğusundan qaynaqlanır.</p>

<p style="text-align:justify">Hekayədə çağdaş həyatımızın acı həqiqətləri real hadisələr fonunda əks etdirilsə də, oxucuya daha çox həyat sevgisi, həyat eşqi aşılanır. Göstərilir ki, bütün əzablarına baxmayaraq həyat şirindir, insan işıqlı dünyadan ayrılmaq istəmir.</p>

<p style="text-align:justify">“Saatın 61-ci dəqiqəsi” hekayəsinin mövzusu isə 1-ci Qarabağ savaşından götürülüb.</p>

<p style="text-align:justify">Əsərdə təqdim olunan hadisə bəlkə də Qafar Cəfərlinin bədii təxəyyülünün məhsulu deyil, şahidi olduğu gerçək hadisədir. Axı uzun illər hüquq-mühafizə orqanlarında məsul vəzifələrdə çalışmasına baxmayaraq onun həyat yolu həm də Qarabağın döyüş səngərlərindən keçib. Təbii ki, şəxsən gördüyü, şahidi olduğu hadisələr qələmə aldığı əsərlərdə nəinki yer alıb, həmçinin bu əsərlərin əsas süjet, ana xəttini təşkil edib. Təsadüfi deyil ki, bu mövzuda yazılan hekayə və povestlərdə təsvir olunan döyüş səhnələrini həyəcansız oxumaq mümkün deyil.          “Saatın 61-ci dəqiqəsi” hekayəsinə gəldikdə isə əvvəlki yazılardan fərqli olaraq burda döyüş zamanı düşmənçiliyin yox, insanlığın, xeyirxahlığın möhtəşəm abidəsi yaradılıb. Belə ki, Rusiyada yaşasa da Qarabağdakı işğala dözməyən Hünər dostu, peşəkar hərbçi Teymurla Vətənə qayıdaraq müdafiə batalyonuna yazılırlar. Düşmənlə üz-üzə  olan döyüş mövqeyində durarkən gözlənilməz hadisə baş verir. Həkəri çayının üzərindəki körpüdən keçən erməni qadını qarın üsrtündən sürüşərək azyaşlı uşağı əlindən buraxır. Uşaq birbaşa çaya düşür. Təbii ki, ermənilər bu hadisənin şahidi olsalar da, öz millətindən olan uşağın həyatını xilas etmək üçün heç kəs yaxına gəlmir. Hətta ananın fəryadı da onlara təsir etmir. Hünər düşmənə nifrət etsə də uşağın boğulmasını heç cür vicdanına sığışdıra bilmir. Cəld hərəkətlə yoldaşlarından ayrılaraq qaçaraq özünü çaya atır və buz kimi soyuq sudan uşağı sahilə çıxardır. Gözləmək olardı ki, uşaq xilaskarına düşmən gülləsi açılmasın, lakin Hünər snayperlə vurulur. Yoldaşları Hünəri öz mövqelərinə gətirmək üçün həmin istiqamətə aramsız atəş açırlar. Xəstəxanada onun güllə yarası alan ayağı kəsilir. Hətta yoldaşları bu hərəkətinə görə Hünəri qınasalar da o, qətiyyən peşimançılıq hissi keçirmir. Halbuki ilanın balası da ilan olur, böyüyəndən sonra sancmağından qalmır. Kim inana bilərdi ki, Hünərin xilas etdiyi həmin erməni uşağı II Qarabağ savaşında ordumuza güllə atmayıb... Bir sözlə, biz bu hekayədə xeyirxahlıqla bədxahlığın, mərhəmətlə qəddarlığın, insanlıqla vəhşiliyin...qarşı qarşıya gəldiyini görürük. Görürük ki, milli damarımızda təmiz qan axır, erməninin qanı isə şovinist hisslərlə çoxdan zəhərlənib.</p>

<p style="text-align:justify">Qeyd edək ki, Qafar Cəfərli ədəbiyyata dedektiv janrla gəlib. Fikrimizcə, Lənkəran ədəbi mühitində bu janra müraciət edən ilk yazıçı kimi diqqəti cəlb edən sanballı əsərlərin müəllifidir. “Əməliyyatçı”, “Günahsız mələk”, “Kimsə...sizlər” və s. dedektiv povestlərdən ibarət kitabları artıq çoxdan oxucuların mühakiməsinə verilib və rəğbətlə qarşılanıb. “Bərzəx sakininin etirafları” kitabında da “Qisas gecəsi”, “Sonuncu hesablaşma”, “Altıncı barmaq”, “Malış” və s. kimi detektiv hekayələri yer alıb.  Bu hekayələrdə maraqla izlənilən hadisələrin mərkəzində Əli Zaminli durur. Oxucular yəqin ki, bu obrazı yuxarıda adlarını çəkdiyimiz dedektiv povestlərdən yaxşı tanıyırlar. Müqəddəs  qanunlarımızın aliliyinin qorunmasında, bağlı qalan bir çox ağır cinayətlərin açılmasında və ən çətin, mühüm əməliyyat-axtarış tədbirlərinin həyata keçirilməsində yüksək peşəkarlıq, ədalətli mövqeyindən qaynaqlanan qətiyyət və cəsarət göstərən Əli Zaminli həmişə olduğu kimi yenə də öz vəzifə borcunu sədaqətlə, vicdanla yerinə yetirir. Bu baxımdan fikirlərimizi əsaslandırmaq üçün “Qisas gecəsi” hekayəsini nəzərdən keçirmək və təəssüratlarımızı bölüşmək kifayət edər. Öncə qeyd edək ki, əsərin ana xəttini bir gecədə baş verən cinayət hadisəsi təşkil edir. Atasının var-dövləti ilə özünü son dərəcə sərbəst aparan, qızları aldadıb yoldan çıxaran, içkiyə meyilli Şəfizadə Aşiq Pişan oğlunun  gecə vaxtı bıçaqlanıb kolluğa atılması rayonda böyük qalmaqala səbəb olur. Məsələnin çətinliyi bundadır ki,  cınayəti törədən şəxs bir iz belə saxlamayıb. Aylarla aparılan əməliyyat-axtarış tədbirləri hələlik heç bir nəticə vermir. Lakin Əli Zaminli üçün açılmamış cinayət yoxdur. Zəngin əməliyyat-axtarış təcrübəsi, yüksək peşəkarlığı yenə onun köməyinə  gəlir, necə deyərlər, kələfin ucunu tapır. Belə qənaətə gəlir ki, cinayətin törədilməsi ancaq namus məsələsi ilə bağlı ola bilər. Çünki bıçaqlanan şəxs çox qızların həyatı ilə oynayıb. Aparılan əməliyyat-axtarış tədbirlərinin nəticəsində məlum olur ki, cinayəti məhz Aşiq Şəfizadə tərəfindən aldadılan qadınlardan biri olan Mətanət Səfər qızı törədib. Cinayəti qardaşı öz boynuna götürsə də  Mətanət buna razı olmur, özü gedib ədalətə təslim olur.</p>

<p style="text-align:justify">Bütün çətinliklərinə baxmayaraq haqqın, ədalətin qələbəsi Qafar Cəfərli yaradıcılığının əsas leytmotividir. Başqa detektiv əsərlərində olduğu kimi “Qisas gecəsi”ndə də Əli Zaminli obrazı haqq-ədalət uğrunda yorulmaz mübarizin, mənəvi saflığın, təmizliyin simvolu kimi təqdim olunur və yaddaşlarda dərin iz buraxır...</p>

<p style="text-align:justify">Detektiv əsərlər müəllifi kimi tanınan Qafar Cəfərli son illərdə öz mövzu dairəsini daha da genişləndirib. Bu, “Bərzəx sakininin etirafları”nda daha qabarıq nəzərə çarpır. Kitabda toplanmış  hekayə və novellaların hər birində çağdaş həyatımızın bir parçası məhz fərqli düşüncəyə, əqidə və məsləkə malik obrazlarla öz yüksək bədii ifadəsini tapır. Əgər müəllif “Bir ömür sevgi”də bizi atalı-analı illərə qaytarırsa və bu həsrəti yenidən yaşadırsa, “Övlad borcu”nda ömrü boyu balalarının üstündə yarpaq kimi əsən və hər cür  əzab-əziyyti özlərinə rəva bilən valideynlərin qarşısında övlad borcunun nədən ibarət olduğunu diqqətimizə çatdırır. Və yaxud “Sehirli gecə”də yetim bir kişinin əvvəl yüngül həyat tərzi keçirib sonralar peşimançılığı və çəkdiyi vicdan əzabı qabardılırsa, “İbrət dərsi”ndə yol verilən nöqsanlara, ehtiyatsızlıq üzündən buraxılan səhvlərə görə ibrət dərsi almağın vacibliyi örnək kimi qarşımıza qoyulur. “Qumru”, “Qısqanclığın yaşı olmaz” hekayələrində məhəbbətin böyük qüdrəti, başqa sözlə desək “həyat məhəbbətdir, məhəbbət həyatdır” fəlsəfəsi önə çəkilir.</p>

<p style="text-align:justify">Ümumiyyətlə, kitabdakı hekayələri oxuyanda istər-istəməz maraqla izlənən hadisələrin axarına düşür, intizarla sonluğu gözləyirik. Hadisələrin təmsilçiləri olan obrazlar da adama yaxın və doğma görünür. Elə bil ki, ailədə, kollektivdə, ictimai yerlərdə hər gün onlarla görüşür, hal-əhval tutur, fikirlərimizi bölüşürük. Bu onu göstərir ki, yazıçının qəhrəmanlarının əksəriyyəti müasirimizdir, real həyatdan götürülüb. “Divar saatı”, “Fateh”, “Gülgəzi”, “Tost”, “Pənco-pənco”, “Bumeranq”, “Çayxanada”, “Nemesskiy şot” və s hekayələr məhz gündəlik həyat müşahidələri əsasında yazılıb. Müəllif öz müşahidələrinin təkcə foto şəklini deyil, onları bədii təfəkkür süzgəcindən keçirərək təqdim edir.</p>

<p style="text-align:justify">“Bərzəx sakininin etirafları” kitabının bir bölməsində müəllifin son illərdə yazdığı novellalar yer alır.</p>

<p style="text-align:justify">Əslində novella da hekayədir, lakin hekayədən fərqli olaraq gözlənilməz sonluqla bitir.Bu baxımdan  kitabda yer alan “Alıcı”, Hədiyyə”,  “İtin dəftəri”, “Möcüzə”, “Ziyarət”         və s. novellalarda yüksək bədii ümumiləşdirmə, yaddaşda dərin iz buraxan düşündürücü nəticə ilə vəhdət təşkil edərək bir-birini tamamlayır.</p>

<p style="text-align:justify">“Alıcı” novellasındakı mövzu çağdaş həyatdan alınsa da  təqdim olunan hadisəyə müəllif elə gözəl, məntiqi sonluq əlavə edir ki, hamının ürəyindən xəbər verir. Novellanın sərlövhəsi ilk baxışdan bazarlıq edən alıcı kimi təsəvvür yaradır. Amma əslində bu, əsərdəki obrazın adıdır. Reyestr idarəsinin rəisi işləyən Alıcı dövlət müəssisəsini şəxsi gəlir mənbəyinə çevirib. Nişanlı qızına cehiz almaq üçün torpağını satmağa məcbur olan Elqəm müəllim də burada şıdırğı alverin  şahidi olur. Alıcı əməkdaşı tərəfindən qəbuluna gətirilən müəllimi ehtiramla qarşılasa da, bu ehtiramın arxasında öz şəxsi marağı gizlənir.Elə buna görə də müəllimdən pul qoparmaq üçün deyir:- “Ay ağsaqqal işləri korlamısan ki ? Ölçü zamanı satacağın həyətdə iki  sot artıq torpaq çıxıb və həmin torpaq da çəpərə alınıb. Bu da ki, qanunsuz torpaq zəbti kimi cinayət məsuliyyəti yaradır. Ən azından min manat cərimə səni gözləyir...” Naəlac qalan Elqəm müəllim 400 manat tərləməklə lazımi sənədini  alıb idarəni tərk edir. Azca idarədən aralanan kimi yenidən dönüb binaya baxanda düşüncələrini dilə gətirib öz-özünə deyir ki, “Ad qoyanda da gərək elə ad qoyasan- Alıcı, yoxsa mənə də ad qoyublar,Elqəm. Alıcı daşdan pul çıxardır, mənə isə elin dərd-qəmini çəkmək qalıb...” Cehiz probleminin həlli müəllimin ürəyinə  bir az toxtaqlıq verir...</p>

<p style="text-align:justify">Sənədli novella kimi təqdim edilən “Ziyarət”in qəhrəmanı müəllifin özüdür. Təsadüfi, amma oxşar səbəblər üzündən hüzr yerini səhf salaraq tanımadığı başqa birisinin məclisinə düşür, hətta burada yas payı kimi pul da yazdırır. Həqiqi ziyarət yerini tapanda isə artıq gec olur...</p>

<p style="text-align:justify">Göründüyü kimi, bu və ya digər novellalarda da müəllifin mövzu dairəsinin genişliyi, özünəməxsus  dəsti-xətti diqqət çəkir, təbliğ edəcəyi məqsəd, ideya isə sonda ustalıqla açılır...</p>

<p style="text-align:justify">“Bərzəx sakinin etirafları” kitabını maraqlı, oxunaqlı edən bir  xarakterik cəhəti də qeyd etməmək mümkün deyil.  Məlumdur ki, yazıçıların, şairlərin qələmə aldığı bütün əsərlər oxuculara yönəlməklə onların dünyagörüşünün formalaşmasına,  mənəvi dünyalarının zənginləşməsinə xidmət edir. Yəni, əsərlər oxucular üçün yazılır və əlbəttə ki, oxucular da yalnız bəyənib sevdikləri əsərləri  həvəslə oxuyur və təbliğ edirlər.  Sovet dönəmindən fərqli olaraq  son illərdə sosial şəbəkələrin  həyatımıza sürətlə daxil olması  söz adamlarının da əsərlərini  bu şəbəkələrdə yaymalarına və bilavasitə oxucu rəyləri ilə  yerində və vaxtında tanış olmaqlarına şərait yaradır.  Qafar Cəfərli də  kitabda yer alan əksər əsərlərini məhz sosial  şəbəkənin facebook  seqmentində yayımlamaqla bu imkanlardan istifadə etməyə çalışıb və çalışır. Kitabın son bölməsi “Facebookdakı paylaşımlara  olan oxucu rəylərindən seçmələr” adlanır. Bu bölmədə kitabda yer alan bir çox əsərlərin facebookda paylaşılarkən yazılan oxucu rəylərindən çoxsaylı nümunələr verilib ki, fikrimcə, kitab nəşrində bu bir ilk olaraq əhəmiyyətli faktdır.</p>

<p style="text-align:justify">Kitabda Qafar Cəfərli yaradıcılığının bədii məziyyətləri, sənətkarlıq xüsusiyyətləri barədə ədəbi ictimaiyyətin tanınmış  nümayəndələrinin, ədəbiyyatşünas alimlərin elmi rəyləri, düşüncələri maraq doğurur. Xüsusilə AMEA-nın  Ədəbiyyat İnstitutunun Ədəbi tənqid şöbəsinin müdiri Vaqif Yusiflinin, ədəbiyyatşünas-tənqidçi, yazıçı-publisist Allahverdi Eminovun, filologiya elmləri doktoru, professor Mahmud Allahmanlının, “Vektor” Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının prezidenti, professor Elçin İsgəndərzadənin, filologiya elmləri doktoru, əməkdar müəllim Yədulla Ağazadənin, tanınmış şair-publisist Ağacəfər Həsənlinin və başqalarının rəyləri istedadlı yazıçı-dramaturqun Azərbaycan bədii nəsrində mövqeyini, özünəməxsus yaradıcılıq üslubunu müəyyənləşdirməkdə, ədəbiyyata gətirdiyi yeni dəsti-xətti dərk edib dəyərləndirməkdə, bir sözlə, oxucuları düzgün istiqamətləndirməkdə mühüm əhəmiyyət kəsb edir.</p>

<p style="text-align:justify">Qafar  Cəfərli “Bərzəx sakininin etirafları” kitabı ilə ürəklərə nüfuz etməklə bərabər nəsrimizdə bir yazıçı kimi öz mövqeyini, yerini müəyyənləşdirmək yolunda daha bir uğurlu addım atıb. Şübhəsiz ki, bu uğur təkcə hadisələri saf-çürük etməklə deyil, həm də onun bədii nəsrinin poetikası və şeriyyəti ilə bağlıdır. Təbii ki, nəsrin poetikası da zəngin dil imkanlarından qaynaqlanır. Yazıçı bütün əsərlərində olduğu kimi sözü gedən kitabda toplanan lakonik, yığcam hekayələrində də müdrik xalq deyimlərindən, dahilərin hikmətli sözlərindən məqamında və bacarıqla istifadə edir. Elə buna görə də onun nəsr dili səlist, ifadəli və emosionaldır.</p>

<p style="text-align:justify">Bütün qeyd etdiklərimdən belə qənaətə gəlirəm ki, yaratmaq eşqi Qafar Cəfərlinin varlığına hakim kəsiləndə o, əlinə qələm alıb yazmağa başlayır. Təkcə masa arxasında deyil, hər yerdə yaradıcılıq məsuliyyəti ilə yaşayır, əsərlərinin taleyi üçün təbii narahatçılıq hissi keçirir. “Bərzəx sakininin etirafları” kitabı da məhz bu məsuliyyətin və narahatlığın gerçək bədii əks-sədasıdır.</p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p style="text-align:justify"><strong>                                                                   XUDAVERDİ CAVAD</strong></p>

<p style="text-align:justify"><strong>                                             “Respublika həyatı” qəzetinin baş redaktoru,</strong></p>

<p style="text-align:justify"><strong>                                                         şair publisist, AJB və AYB üzvü</strong></p>

<p style="text-align:justify">                                      </p>

<p style="text-align:justify">                                             </p>

<p style="text-align:justify"> </p>

<p>                                                   </p>