ƏBÜLFƏT Mədətoğlu FOTO sessiyalar

Sun, 18 Oct 2026 01:57:41 +0000

https://www.youtube.com/embed/ndxIowpftvo?autoplay=1" width="640">

Əlirza HƏSRƏT - BALABAN

Sun, 18 Oct 2026 02:01:11 +0000

Baş qoyub çiyninə "yetim segah"ın,

Gözləri yol çəkən yastı balaban.

Min illik dərdlərin məlhəmi kimi,-

Ahımı bağrına basdı balaban.

Bu necə şahdır ki taxtı,tacı yox,

Qoşundan,silahdan ehtiyacı yox.

Edam kötüyü yox,dar ağacı yox,

Hamıya vəfalı dostdu balaban.

Bir nakam sevgiyə qərib heykəldi,

Şöhrəti Günəşə,Aya yüksəldi.

Dərdindən ölməyim xoşuna gəldi,

Qəbrimin üstündə susdu balaban.

Şakir Xanhüseyinli - KİMDİ ƏSİL

Sun, 18 Oct 2026 01:59:07 +0000

Həyatımızda həmişə

yarımçıq qalan bir şey var.

kimsə ay verə, verməyə,

dilimizdə bir "ehey" var...

Mənə əvvəl sənə sondu,

necə baxdım gülə, soldu...

eh, nə sayaq güləsən, dur,

qulağımda bir az küy var;

O küydə ahla vah səsi,

birdən itmə vahiməsi...

kim bədəsil, kimdi əsil,

bir saf varsa, iki zay var...

Əliağa Kürçaylı- HƏSRƏTİN

Sun, 18 Oct 2026 01:56:11 +0000

Getdin,həsrətinə tapşırdın məni,

Tək qala bilməzdim qəmlə, kədərlə.

Həsrətin danışdı olub-keçəni,

Məni ovundurdu xatirələrlə.

Sənli günlərimi anıb danışdı,

Canlandı qarşımda sürətin sənin.

Mənim əvəzimə yanıb danışdı,

Səndən vəfalıymış həsrətin sənin.

Həsrətin sinəmdə illəndi qaldı,

Mən ondan alıram sənin ətrini,

Həsrətin gözümdə gölləndi qaldı,

Yaman istəyirmiş mənim xətrimi.

Onundur ya sənin sinəmdəki dağ?

Bəhsə giribsiniz dağ çəkməkdə siz.

Həsrətin yaxındır, sən özün uzaq...

Gərək yerinizi dəyişərdiniz..

Adil Şirin -Payız çiçəkləri hələ solmayıb

Sun, 18 Oct 2026 02:01:21 +0000

Payız çiçəkləri hələ solmayıb,

Yarpaqlar tökülüb xəzəl olmayıb.

Bu dağlar heç belə gözəl olmayıb,

Belə dalğın, belə gözəl, sevdalı.

Belə dalğın, belə gözəl, sevdalı,

Könlüm kimi dəli, başı havalı.

Xatirələr qızılı cökə balı,

Ürəyim titrəyir rüzgar əsincə.

Ürəyim titrəyir rüzgar əsincə,

Alsın dağ başını buludlar gecə.

Bir yağış yağsın incədən incə,

Bir uğur mələyi döysün qapımı.

Bir uğur mələyi döysün qapımı,

Şeirlərimin qaynasın qanı.

Girov qoyum burda bu şirin canı,

Uğur mələyiylə uçum göylərə...

Payız çiçəkləri hələ solmayıb,

Yarpaqlar tökülüb xəzəl olmayıb.

Bu dağlar heç belə gözəl olmayıb,

Belə dalğin, belə gözəl, sevdalı...

Adilə Nəzər - NƏ GƏRƏKDİR

Sun, 18 Oct 2026 02:01:21 +0000

Tanrı verən canı geri alırsa,

İnsandan insana bac nə gərəkdir.

Toxlar Yaradanı tanısaydılar,

Onda bu dünyaya ac nə gərəkdi.

Sevgi ürəyindən keçən oxdusa,

Ağlamaq sevincdən belə çoxdusa,

Əgər taleyində ağ gün yoxdusa,

Qaraya boyanan saç nə gərəkdi.

Baxma ki, arabir gülübdü üzün,

Fəxr elə hər zaman düz olub düzün.

Adilə, dəyərsən elə sən özün,

Bu qızıl başına tac nə gərəkdir.

Aləmzər Sadıqqızı - MÜBARƏK OLSUN

Sun, 18 Oct 2026 02:00:15 +0000

Bu gün beynəlxalq Kasıblar günüdur...

Zarafatyana...

Bu gün kasıblar günüdur.

Günüm mübarək olsun!

Min-min üzdən ağ olan,

Üzüm mübarək olsun!

Ürəyimdə yüz dərdim,

Güldən belə şeh dərdim,

Güldurməyə söz verdim,

Gözüm mübarək olsun!

Ağladım, güldüm, durdum ,

Daha azaddı yurdum...

Sözdən bir qala qurdum,

Sözüm mübarək olsun!

Aləm ozü bahardı,

Yaz könlümü apardı,

Bu da olsun söz ardı...

Yazım mübarək olsun!

Əlizadə Nuri - Sənə bir sirr açım, Allah

Sun, 18 Oct 2026 01:56:26 +0000

Olaq, şanə- şanə olaq,

Bir eşqdən nişanə olaq.

Gəl, iki pərvanə olaq-

Çıraq qalsın aramızda

Bir tarixin daşı olaq,

Bir səmanın quşu olaq.

Yarpaq kimi qonşu olaq

Budaq qalsın aramızda

...Dərddən toxdu acın,allah,

Bir yer göstər qaçım, allah.

Sənə bir sirr açım,allah

Ancaq qalsın aramızda...

Fərhad Tapdıqoğlu - MAL

Sun, 18 Oct 2026 01:55:59 +0000

(hekayə)

Artıq hava işıqlaşırdı.Ka-mal adəti üzrə yuxudan oyanıb,yatağından qalxdı.Çaydanın içində axşamdan qalan suyu əlüzyuyanın içinə boşaldıb,yaxaladı, kranı açıb su ilə doldurub,qaz plitəsinin üstünə qoyaraq ,qazı yandırdı.Sonra həyat yoldaşı Mahca-mal-ı səslədi :

- Dur ayağa ,qalx.Vaxtdır.

Mahca-mal-ın körpə uşağı gecə narahat olduğundan, yaxşı yatmamışdı.

Şi-mal rayonlarının birində ,kənddə yaşayan Ka-mal qədd-qaməti şu-mal bir cavan oğlan idi .Atası və anası ilə bir evdə yaşayırdılar.Otağın birində Ka-mal ,həyat yoldaşı Mahca-mal və hələ bir yaşı tamam olmayan qızı Kə-mal-ə qalır ,o birisində isə yaşlı ata- anası yaşayırdı.Təbii ki,yemək- içməkləri bir idi.Ka-mal-ın iki bacısı ailələri ilə Sumqayıtda olurdular.

Ka-mal gil pay torpaqlarında kartof,lobya ,kələm əkib- becərirdilər.Bir neçə qara-malları da vardı,inəklərin ikisi sağllırdı.

Kəndlərinin gözəl avtomobil yolu göz oxşayırdı.Kənddə bir neçə kəhriz camaatın istifadəsində idi,kənd bir neçə il idi ki,qazlaşdırılmışdı.Amma bununla belə kənd cavanları Bakıya üz tutur ,orada iş tapıb işləyirdilər.Yüzə yaxın evli bu kənddə yaşayış olan 40- a qədər ev qalmışdı.

Ka-mal mal-ların qabağına bir az ot qoydu.Sonra dibçəkdə becərdikləri "mal dili " bitkisinin və ətirşah gülünün dibinə su tökdü.Məhləyə düşüb "mal-inadan"( moruq) bir neçəsini dərib yedi .

Mahca-mal artıq yuyunub,süd qabını götürüb ,inəkləri sağmağ üçün mal tövləsinə girmişdi.

Ka-mal çay dəmlədi,özünə salma( şirin) çay elədi.Pendirlə nehrə yağını qarışdırıb,dürmək düzəltdi,səhər yeməyini yeyib ,ayağa qalxdı.

Artıq hava tamam işıqlaşmışdı.Mal-lar-ı örüşə aparmaq lazım idi .Ka-mal-ın həyat yoldaşı inəkləri sağıb qurtarıb,südü süzdü və qazın üstünə bişməyə qoydu.O hər gün südü çalır, alınan qatıqları yığıb,həftədə bir dəfə nehrəyə töküb çalxalayırdı. Nehrə yağını Ka-mal hər ay rayon mərkəzində sataraq,gündəlik ərzaq tələbatlarına və geyim- kecimlərinə xərcləyirdi.

Ka-mal qonşuları Gül-mal-ı ilə mal- ları bir yerdə növbə ilə otarırdı.Örüş yeri kənddən üç kilometrə qədər məsafədə ,bir neçə hektar otlaq sahəsi idi.

Bu gün növbə Ka-mal-ın idi. O,arvadı hazırladığı yemək olan salafan torbanı götürüb,ayağa qalxdı,mal- lar-ı tövlədən çıxararaq, Gül-ma l-ını səslədi.Gül-mal-ı mal-ları haylayıb gətirdi ,Ka-malın mal -larına qataraq , onunla salamlaşıb görüşdü və evə qayıtdı.

...Ka-mal mal-lar-ı örüşə buraxıb, göy otlaqda dirsəklənib uzanaraq ,xəyala daldı.

Artıq günortaya az qalırdı ki, aşağıda bir "Şevrolit Mal-ibu " markalı maşın dayandı.Maşından iki cavan oğlan düşüb ,Ka-mal-ın yanına qalxmağa başladılar.

Ona yaxınlaşıb ,salam verdilər.Nazik köynəyinin cibində "Mal-boro" siqaretinin qutusu olan oğlan birbaşa mətləbə keçdi:

-Bu sahə bizimdir.Eşitmisən Mal-ıyev müəllimi? Bax onundur bu ərazi ,sənədləri də var.Mal fermamız var,mal-abaxanlarımız da var .

Yoxsa sənin mal- larını da mal- larımıza qatıb,səni çoban götürərdik.Sabahdan bura mal gətirmirsən.

Ka-mal mübahisə etsə də,xeyri olmadı.Əllərindəki kağızı göstərərək,"artıq - əskik söhbət etmə"-deyərək ,maşınlarının yanına getdilər....

...Ka-mal mal-ları bir neçə ay məhlədə saxladı.Amma sonra onları dəyər- dəyməzinə sataraq ,iş dalınca Bakıya getdi .Mal-ların pullarından bir az götürdü,qalanlarını kənddə qalan ailəsinə, ata-anasına verdi.

Bakıda "qul bazarında" bir mal-akanla tanış oldu.Suvaqçı- rəngsaz idi.Onunla "Yasa-mal-da" kirayədə qaldı.Ka-mal İnşaat malları mağazasından özünə mal-a ,fırça aldı .

Suvaqçılığı ,rəngsazlığı tez mənimsədi. Ayda bir dəfə kəndə gedərək ,ailəsinə ,ata- anasına pul- para verirdi.Onlar həyətyanı təsərrüfatlarında becərdikləri məhsulları eləcə qapıda "alverçılərə" su qiymətinə satırdılar.Hər halda babat dolanırdılar.

Ka-mal bədxərc deyildi.Amma mal-akan dostu ilə ,mal əti də alır,bişirir ,hətta mal başından xaş da hazırlayıb yeyirdilər.Özlərinə korluq vermirdilər.Hərdən mal-akan dostu ilə keçmiş "Mal-akan " bağına da gedirdilər.

Məmur Mal-ıyev Ca-mal-ın Ka-mal-a xəbərdarlıq edən oğlanları A-mal və Ra-mal hərdən özlərinin mal fermasına baş çəkirdilər.Qara- mal-larının sayını xeyli artırmışdılar.

A- mal və Ra-mal gah "Mal-ubu Nabran" istirahət mərkəzində kef çəkir,spirtli içki olan likor "Mal-ubu Rum" içirdilər.

Məmur Mal-ıyevin neçə- neçə gözəl məkanlarda imarətləri vardı.

Bakıda "A-mal Mal-l " da onun idi.Çindən çeşid- çeşid mal-lar gətizdiridi.Dövləti - mal-ı getdikcə artırdı.

İstirahətdə gah Mal-tada,gah da Kaliforniyada yerləşən Mal-ibu şəhərində olurdu.

Belçikadan ona "mal-inois " ovçarkası da gətirmişdilər.

Bir sözlə mal- dövləti başından aşırdı Ca-mal Mal-ıyevin....

Gələcək planlarında bir neçə e- mal zavodu ,o cümlədən krax-mal zavodu inşa etdirmək vardı.Bəzən var-dövlətini artırmaq üçün mal-iyyə fırıldağına da əl atırdı...

Günü gündən mal - dövlət içində "üzən" A-malla Ra- mal isə artıq narkotikaya qurşanmışdılar.

Hətta " mal-a oturmuşdular"...

...Axşam şam yeməyindən sonra Ka- malın mal- akan dostu ona dedi:

-Eşitmisən Ka- mal ,məmur Mal-ıyevin oğlanları A-mal və Ra- mal dozadan artıq " mal " vurduqlarından dünyalarını dəyişiblər..

Ka- mal çox təəssüfləndi...

Bəli,bu fani dünyada alçaq əməllər daşıyıcısı olanlar da,ədalətsiz ,haqsız iş görənlər də haqq dünyasına qovuşurlar....

Mal-ıyevin mal-ı,var- dövləti başından aşıb ,tökülsə də ən qiymətli sərvət olan övladları:iki oğlu artıq yox idi...

....Ka-mal yenidən kəndə qayıtdı.Mal- ıyevin qanunsuz ələ keçirdiyi hektarlarla örüş sahəsi kənd camaatına qaytarılmışdı.

Ka- mal yenə də qonşusu Gül-mal-ıyla mal- qara otarırdı.

Amma mal-ası da kara gəlirdi.Arada öz kəndlərində,qonşu kəndlərdə suvaq - rəngsaz işləri də görürdü.

Ka- mal Şuşaya da getmişdi,hətta Mal-ıbəyli kəndinə də.

Amma Ka-mal doğma kəndini dünyanın ən gözəl kəndi hesab edirdi.

Bu dəfə yenə mal-akan dostu kəndə Ka- mala qonaq gəlmişdi.

Mal- akanın "Ka-mal gəl Bakıya ,işləyək yenə" dəvətinə Ka-mal dedi:

-Qardaş,mən gedim,o getsin ,bu getsin bəs kənddə kim qalıb işləsin?

Şükürlər olsun kəndimizdə hər cür şərait var.

Mal-akan başını tərpətməklə Ka- mal-la razılaşdığını bildirdi...

Ağaevli Əli Hacı -Sevginin üzünü görmək olmur

Sun, 18 Oct 2026 02:00:23 +0000

Sevginin üzünü görmək olmur,

Nifrətsə alt paltarında gəzir !

Şişirdilmiş dodaqlarıyla küçələr,

Ərəb qatarında gəzir !

Əsəbıliyin tıxacından,

Ürəyə qan daşımır damarlarımız !

Namusun intihar evinə çevrilib,

Qeyrət satan hamamlarımız !

Din adıyla Allahsızlar,

İbadəti pərdə çəkir gözümüzə !

İmanımızı quru yerdə qoyublar,

Yağış da yağmır üzümüzə !

Sevinc Qərib - Mən sükutam...

Sun, 18 Oct 2026 01:52:16 +0000

***

Mən sükutam...

zülmətlərin köksünü yaran

işıq kimi dələrəm qulaqlarını,

səs olaram, ün olaram

yorğun beyninin fikirlə

qalaqlanmış dar küçələrində.

Xəyal görünər gözünə...

Tanrının təbəssümünü

geyinmiş qadın ulduz gözlərini

baxışlarına yar edər,

öpüşər nəm kirpiklərin

xoşbəxtliyin rəsmiylə.

Boşluğa yuvarlanan ruhuna

işıq düşər,

qoparsan qaranlığın qollarından..,

ağrı köynəyini soyunar bədənin.

Göyün bulud saçlarından

bir tel düşər yanağına,

əllərimi axtararsan,..

həsrətinə asi düşən

ürəyin atlanar

üz çevirdiyin uzaqlara...

Əli Hacı Ağaevli - SON AN

Sun, 18 Oct 2026 01:52:42 +0000

Çiçəyim də bağçada yerin tapa bilmədi,

Gözlərimin içində qaldı son libasında !

Bu gün,gələn sevinci yandırdım etiraz tək,

Öz içimi üşüdən,könlümün sobasında !

Hər gün ağrıdan doğur,ağırlaşır yolları

Bəlkə,əzabı buymuş yerdə adam olmağın !

İçində su quruyub,dərinlikdə özü yox

Hansı həsrət yandırıb üzünü bu torpağın ?!

Bəri dur,qələm verim,adını yaz sinəmə

Qoy,ordakı dağların biri olsun adına !

Mənim başım əyilmir hər qapının önündə,

Qoy,bu başım əyilsin dağı qalan qadına !

Duman örtüb üstümü,buludlar lay-lay deyib

Yağan yağış gizlədib gözlərimin yaşını !

Mənim RUHUM bədənə doğulandan dar gəlib,

Bədən çəkib RUHUMUN ağır gələn daşını !

Gözləmədim kimsəni qəm gələndə üstümə

Yerin bilib gələnə,yer göstərmək günahdır !

Olmağın özü bəlkə,,yer üzündən Tanrıya

Göz yaşına bələnmiş,sənsizliyə son ahdır

Kamala Abiyeva Aydın Qızı - Ağlamaq istəyirəm

Sun, 18 Oct 2026 01:52:52 +0000

Ağlamaq istəyirəm

için-için, hönkürə-hönkürə,

nə yaxşı, nə yaxşı ki, ağlaya bilirəm.

Göz yaşım könül yağışım,

təkliyimin yoldaşı, sevincimin , kədərimin yaddaşı.

Göz yaşım ürəyimin sirdaşı,

ağrım, acım, səadətim,nifrətim, məhəbbətim

Ağlamaq istəyirəm...

Damla-damla ürəyimi ovutmaq istəyirəm,

qəmimi , kədərimi unutmaq istəyirəm.

Göz yaşım-ağlamaq istəyim,

ağlaya bilməyim.

Göz yaşım-

yaşamaq istəyim, yaşaya bilməyim.

INSAN OLMAQ ISTEDADI

Sun, 18 Oct 2026 01:52:11 +0000

Həyatda ən ağrılı an - savadı, səviyyəsi, mədəniyyəti şübhə doğuran bəzi adamların başqalarına dərs vermək, ağıl öyrətmək istəyinin şahıdı olmaqdır. Belə vaxtlarda təəssüflənməkdən başqa heç nəyə gücün çatmır.

Həyatım boyu dərin savadlı, zəngin mənəviyyatlı və müdrik adamları sadə və mehriban gördüm. “Həyat” və “Azərbaycan” qəzetlərində çalışdığım illərdə haqqında bir neçə məqalə ilə çıxış etdiyim böyük alim Abdulla Muxtarov kimi.

Onun savadı, elmi nüfuzu və gördüyü işlər nə qədər böyük idisə, özü bir o qədər sadə və mehriban insan idi. Onunla söhbət edəndə özünü çoxdan tanıdığın, rahat ünsiyyət qura bildiyin bir insanla danışırmışsan kimi hiss edirdin. Redaksiyaya gələndə mütləq “qoy elqızıma baş çəkim,” – deyib otağımıza gələr, “ləzgi qızı, necəsən?”- deyib mənimlə hal-əhval tutardı. O qədər maraqlı müsahib idi ki, ətrafında dərhal gurluq yaranardı.

Abdulla İbrahim oğlu Muxtarov 1918-ci il dekabrın 24-də Dağıstanın Rutul rayonunun Saxur kəndində anadan olub. Milliyyətcə saxur idi. Erkən yaşlarında anasını itirib və 1924-cü ildə atası ilə birlikdə Zaqatalaya köçüb. Zaqatala Pedaqoji Texnikumunda oxuyub. Daha sonra Bakı Kənd Təsərrüfatı Texnikumunu bitirib və Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsinə qəbul olunub. 1945-ci ildə universiteti əla qiymətlərlə bitirib elmi fəaliyyətə başlayıb. Sonra Moskva Dövlət Universitetinin aspiranturasında təhsil alıb. 1950-ci ildə namizədlik, 1964-cü ildə isə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib.

Onun elmi həyatı əsasən nəzəri fizika ilə bağlı olub. Kvant elektrodinamikası, elementar zərrəciklər, nüvə fizikası, yüksək enerjilər fizikası və polyarlaşma hadisələri üzərində çalışıb. Elmi rəhbəri A.A. Sokolovla birlikdə fermionların və fotonların polyarlaşmasını hesablamaq üçün yeni üsul təklif edib. Sonralar bu üsulu daha da inkişaf etdirib və yüksək enerjili zərrəciklərin fizikası ilə bağlı mühüm tədqiqatlar aparıb.150-dən çox elmi məqaləsi yerli və xarici nəşrlərdə çap olunub. Əsərlərinin bir qismi dünya alimləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilib.

Abdulla müəllim Azərbaycanda nəzəri fizika elmi məktəbinin əsasını qoyub. Onun rəhbərliyi ilə 20-dən çox fizika-riyaziyyat elmləri namizədi və 5 elmlər doktoru yetişib. Onun tələbələri sonralar müxtəlif elm mərkəzlərində və ali məktəblərdə fəaliyyət göstərərək bu məktəbi davam etdirdilər. Abdulla müəllimin bütün elmi-pedaqoji fəaliyyəti uzun illər Bakı Dövlət Universiteti ilə bağlı olub. Burada müəllim, dosent, professor, dekan və kafedra müdiri kimi çalışıb. O, universitetdəki fəaliyyəti ilə yanaşı, Azərbaycanda fizika təhsilinin inkişafına da böyük diqqət yetirib. Azərbaycan dilində “Statistik fizika” və “Kvant mexanikası” dərsliklərini hazırlayıb. Ali və orta məktəblər üçün dərsliklərin tərcüməsi və redaktəsində iştirak edib, məktəblilər üçün fizika olimpiadalarının təşkilinə rəhbərlik edib.

Abdulla müəllim uzun illər Dağıstan, Aşqabad, Səmərqənd və Düşənbədə də mühazirələr oxuyub, həmin bölgələr üçün yüksək ixtisaslı nəzəri fiziklərin hazırlanmasına kömək edib.

1972-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilən Abdulla müəllim həm tələbkar alim, həm yaxşı müəllim, həm də qayğıkeş ailə başçısı idi. O, özündən sonra yalnız elmi əsərlər yox, bir məktəb, bir tələbə nəsli və çoxlu xoş xatirələr qoydu. 2013-cü il mayın 17-də, 94 yaşında vəfat etdi.

Bu gün onun haqqında danışanda illər əvvəl redaksiyada gördüyüm o sadə, mehriban insanla böyük alimin bir adamda necə ahəngdar birləşdiyinə heyrət edirəm. Bəlkə də həqiqi ziyalılıq elə budur: nə qədər çox bilsə, nə qədər böyük işlər görsə də özünü insanlardan üstün tutmamaq bacarığı – daha doğrusu, insan olmaq istedadı. Abdulla müəllim mənim yaddaşımda məhz belə qalıb.

Sədaqət Kərimova

Tofiq Əmrahov - Dost görüşü, sirdaş görüşü

Sun, 18 Oct 2026 01:51:18 +0000

İlahi, nə gözəl gün oldu bu gün!

Əziz dostum, İrşad müəllim Əliyevlə görüşdük. Həm də elə yerlərdə görüşdük ki, həmin məkanlarda ayaq izlərimiz qalıb, xatirələrimiz yaddaşlara həkk olunub. Bu yerlər bizim üçün sadəcə bir məkan deyil, ömrümüzün bir parçasıdır. Bu torpaqlar uğrunda canımızı qoymuş, sağlamlığımızı qurban vermişik.

İndi isə yenidən həmin yerlərdə dayanmışdıq. Bir-birimizə baxdıqca, illərin izlərini üzümüzdə, sağlamlığımızın əvvəlki kimi olmadığını görürdük. Zaman öz sözünü demişdi. Amma nə dostluğumuzdan, nə Vətən sevgimizdən, nə də xatirələrimizdən bir şey əskilmişdi.

Dağlara baxırıq...

Kəpəzə, Murova baxırıq... Qürurlanırıq!

Çünki arzumuz çin olub, əhdimiz yerinə yetib. Azad görmək istədiyimiz torpaqlar indi necə də gözəl görünür! Hər qarışında bir xatirəmiz, hər yüksəkliyində bir ömrün izi var.

Yüksəklikdəyik... Lap yüksəkliklərdə!

Kövrək hisslərə qapılırıq. Bəlkə də, illərin yaddaşımızda qoruyub saxladığı duyğular dilə gəlmək, bir daha yaşanmaq istəyir. Bu anlarda sözlər də adama azlıq edir...

İrşad müəllimin oğlu, əziz qardaşoğlumuz Vüqar Əliyev bu kövrək anları görüb söhbətimizə qoşulur. Sanki istəyir ki, duyğularımızın axarını başqa səmtə yönəltsin. O danışdıqca biz diqqətlə qulaq asırıq. Ən çox da mən...

Onun hadisələrə yanaşması, onları təhlil etmək bacarığı, yüksək intellekti məni sevindirməyə bilməzdi. Qarşımda təkcə savadlı bir gənc deyil, həm də atasının adına, nüfuzuna layiq bir övlad dayanmışdı.

Ürəyimdən fəxrlə bu sözlər keçirdi:

— İrşad müəllimin çox layiqli davamçısı gəlir! Gəl, qardaşoğlu, gəl! Atanın nüfuzlu, şöhrətli adını daha da ucalt!

Bəli, dostum, insanın ən böyük sərvətlərindən biri də arxasınca öz adına layiq övlad qoyub getməsidir. İrşad müəllimin Vüqar kimi bir övladının olması mənim üçün də sevindirici idi.

Söhbətimiz uzandıqca xatirələr bir-birini əvəz edirdi. Sözə, söhbətə, keçmiş günlərə doymurduq. Elə bilirdik ki, bir az da danışsaq, illərin həsrətini çıxara biləcəyik. Amma həyatın öz qanunları var...

Mənim heç istəmədiyim, amma gələcəyini bildiyim ayrılıq anı gəlib çatdı.

Dostumla vidalaşmalı idim.

Nə deyəsən? Bu qədər xatirənin, bu qədər doğmalığın qarşısında ayrılıq sözü necə asan deyilsin?

Əlvida, dostum! Əlvida, sirdaşım!

Amma bu, əbədi əlvida deyil. Bu, yalnız müvəqqəti ayrılıqdır. Qismət olsa, yenə görüşəcəyik, yenə həmin doğma söhbətlərin başına yığışacaq, yenə xatirələrimizi vərəqləyəcəyik.

Təki Allah can sağlığı versin!

Təki görüşlərimiz davam etsin!

Təki dostluğumuzun ömrü bizim ömrümüzə yoldaş olsun!

Todan – Erkəç – Todan

16 oktyabr 2026-cı il

Müasir nəsr mənzərəsində hekayə: janrın dinamikası - Elnarə Qaragözova, Fil.f.d., dosent

Sun, 18 Oct 2026 01:09:08 +0000

Son illərin nəsrinə nəzər saldıqda müasir Azərbaycan ədəbiyyatında hekayə janrının kəmiyyət və dinamika, eləcə də mündəricə baxımından digər janrlardan üstünlük qazanması xüsusilə diqqəti cəlb edir. İllər öncə Vaqif Yusifli qeyd edirdi ki: “Çağdaş nəsrimizin indiki durumunda hekayə qıtlığından şikayət etməyə heç bir əsas tapa bilmərik. Hətta vaxtilə iri romanlar yazan, bir-birinin ardınca povestlər qələmə alan müəlliflər hekayə janrına müraciət edirlər.” Bu tendensiya indi də davam etməkdədir və müasir nəsr mənzərəsinə məhz hekayə janrı öz dinamik inkişafının yeni etapına qədəm qoyması ilə yadda qalır. Bu janrın inkişaf dinamikasını aşağıdakı iki hekayənin timsalında da izləmək mümkündür .

İmamverdi İsmayılovun “Bayquş və qarovulçu” hekayəsi klassik nəsr xəttinin və üslubun müasir ədəbiyyatımızda nəinki öz mövqeyini qoruduğunu, hətta daha da inkişaf edərək yeni çalarlar, yeni imzalar və sinkretik xüsusiyyətlər qazandığını sübut edir. Hekayədəki qarovulçu obrazı insan və tale probleminə fərqli bucaqdan nəzər salmağa imkan verir. Əsərin baş qəhrəmanının qarovulçuluqla (oxu: tərki dünyalığın realist versiyası) unutmaq istədiyi ağrıları: öz qızına münasibətdə cəmiyyətinə qanunlarına uyğun hərəkəti, vəfat etmiş həyat yoldaşı ilə bağlı xatirələr bir bayquşun səsi ilə yenidən canlanır. Yuxularına gələn həyat yoldaşı ilə xarabalıqdakı qadının oxşarlığı isə hekayənin baş qəhrəmanın ölümü ilə sonlanmadığını, əksinə bu nöqtədən tam yeni bir mətnin başlama potensialını olduğunu göstərir: “Uçuq damın altında çöməlib ağ kəfənə bürünmüş qadının kölgəsi əyildi, sanki göydən yerə qanad saldı, başını qarovulçunun parçalanmış sinəsinə sıxıb, gözünün qorasını tökdü: “Aman!.. Sən neynədin, ay zalım, əlin qurusun!.. Kürəyin hardan deşildi, ay kişi? Ağ kəfənin necə boyandı qanına, ay kişi? Qarğışamı urcah oldun, günahamı batdın?!” – ölümlə əlləşən qarovulçunun canına, sümüyünə, iliyinəcən yeriyən bu kəsik hıçqırıqlar, vay-şüvən, bayquş ulartısına çevrilib gecənin soyuq ruhundaca əriyir, acı göz yaşları qanlı su kimi axıb sellənirdi…” Hekayə öz siqləti, magik-mistik elementləri və eyni zamanda realist materialın alternativ süjet xətlərinə şaxələnmə imkanları ilə povest janrına doğru inkişaf etdirilə biləcək mətndir.

Mahirə Nağıqızının “Mənim çəkmələrim” hekayəsi Qərbi Azərbaycandan deportasiya olunan soydaşlarımızın çəkdikləri məhrumiyyətləri və doğma yurd həsrətinin ağrısını kiçik bir qızın yaddaşından qopan qəlpələrlə təsvir edir. Hekayənin birinci şəxsin özünü tanıtması ilə başlaması Azərbaycan ədəbiyyatında çox istifadə edilən bir üslubdur. Bu üslub – autodiegetik nəqletmə, yəni nəql edənin həm hadisə şahidi, həm də iştirakçısı olması Mir Cəlal Paşayevin, Cəlil Məmmədquluzadənin, Anarın da yaradıcılığında mövuddur. Mətnin müəllifi və qəhrəmanı Süsənbər yaşanılan deportasiya hadisəsinin sadəcə təsvirini vermir, o həm də bu hadisənin tarixə məhz ibrətlik bir hadisə kimi yazılması, gələcəkdə bir daha təkrarına imkan verilməməsi üçün özündən sonrakı nəsillərə mesaj ötürür: “ Əsl yazıçılar kimi cəlbedici, ədəbi dilin bütün mümkün imkanlarından bəhrələnərək yazmaq istədiyim o hadisəni üstündən 2-3 ay keçəndən sonra unutmaq istədim. Hiss edirdim ki, bu yüklə çox uzağa getmək, sadəcə, mümkün deyil və onda başa düşdüm ki, yox, yazmağım mütləq lazımdır. Azından ona görə bu qənaətə gəldim ki, hekayəmi, bəlkə də böyüklər oxuyar və öz balalarının naminə oxşar hadisələrin baş verməsinin qarşısını alarlar.” Mahirə Nağıqızının hekayəsində həm Axta kəndinin tarixinə, həm də ermənilərin torpaq iddialarının tarixinə ekskurs edilir. Hekayədə diqqəti cəlb edən məqamlardan biri də Süsənbərin salıb sındırdığı qrafin - onlara yardım əli uzadan Məsmə xalanın anasından qalma qrafini ilə bağlıdır. İlk baxışdan sadə bir hadisədir, bəlkə də bu məqamın üzərindən Məsmə xalanın anası ilə bağlı xatirəsinin maddi təzahürünün sınmasından doğan təəssüfü qeyd edərək keçmək olardı. Lakin hekayənin sonunda Mahirə Nağıqızı bu məqamı simvola çevirməyə nail olur: Süsənbər illər sonra Məsmə xalanın qrafininin oxşarını taparaq ona hədiyyə etmək istəyir. Lakin Məsmənin cavabı “Ay bala, mən bu qrafini yadigar olduğu üçün əzizləyirdim. Səndən bunu götürə bilmərəm.” olur. Bununla Mahirə Nağıqızı bir məqamı vurğulayır: qərbi azərbaycanlılar vətəndən vətənə köçsə də, Azərbaycanın istənilən guşəsi onlara doğma olsa da, o torpaqlarda onların əcdadlarının, analarının, atalarının yadigarları, xatirəsi, yaddaşı qalıb. Və bu yadigarı unutmaq olmaz!

Nümunə olaraq təhlilə cəlb etdiyimiz hekayələr çağdaş nəsrimizdə hekayənin nəsr janrları iyerarxiyasında işləkliyinin artması, ifadə imkanlarının genişlənməsi ilə bağlı müşahidəmizi faktoloji olaraq da təsdiq edir.

MÜƏLLİM ŞƏXSİYYƏTİNİN FORMALAŞDIRICI TƏSİRİ

Sat, 17 Oct 2026 23:45:16 +0000

Müəllim cəmiyyətin mənəvi memarıdır, o, yalnız bilik ötürən deyil, insan ruhuna istiqamət verən, xarakteri yoğuran, düşüncə sərhədlərini genişləndirən və həyatın mənasını anlatmağa çalışan bir şəxsiyyətdir. İnsan ömrünün ən həssas və təsirə açıq dövrü olan uşaqlıq və gənclik illərində qarşısına çıxan müəllim obrazı onun yaddaşında silinməz izlər buraxır və bu izlər zaman keçdikcə insanın davranışında, qərarlarında, həyat prinsiplərində özünü göstərir. Müəllim sinif otağında sadəcə dərs keçmir, o eyni zamanda şagirdin daxilində bir dünya qurur, bu dünyada ədalət anlayışı, doğru ilə yanlışı ayırmaq bacarığı, insanlara münasibət, məsuliyyət hissi və vicdan kimi dəyərlər formalaşır və bütün bunların təməlində müəllimin öz şəxsiyyəti dayanır. Şagird müəllimin dediklərini deyil, onun necə davrandığını daha dərindən mənimsəyir, buna görə müəllimin hər bir jesti, hər bir sözü, hər bir münasibəti tərbiyəvi məna daşıyır. Əgər müəllim dürüstlük nümunəsidirsə, şagird də dürüst olmağa meyl edir. Əgər müəllim səbirli və anlayışlıdırsa, şagird də insanlara qarşı daha həssas yanaşır. Əgər müəllim ədalətlidirsə, şagird də haqqa hörmət etməyi öyrənir. Bu baxımdan müəllim şəxsiyyəti görünməz, lakin çox güclü bir təsir mexanizmi kimi fəaliyyət göstərir və bu təsir illərlə insanın daxilində yaşayır. Müəllim eyni zamanda şagirdin özünəinamının formalaşmasında mühüm rol oynayır. Bir müəllimin vaxtında dediyi bir təşviqedici söz, göstərdiyi kiçik diqqət və ya inam ifadəsi şagirdin həyatında dönüş nöqtəsinə çevrilə bilər. Cünki insanın özünə inamı çox zaman başqalarının ona olan münasibətindən qidalanır. Müəllim şagirdin potensialını görüb onu dəyərləndirdikdə, şagird özünü kəşf etməyə başlayır və bu kəşf prosesi onun gələcək uğurlarının əsasını qoyur, lakin bunun əksi olduqda yəni müəllim laqeyd, kobud və ya haqsız olduqda şagirdin daxilində qorxu, güvənsizlik və mənəvi boşluq yaranır. Bu isə onun inkişafına mənfi təsir göstərir və bəzən uzun illər aradan qaldırılması çətin olan psixoloji izlər buraxır. Buna görə müəllimlik sadəcə peşə deyil, həm də böyük mənəvi məsuliyyət daşıyan bir missiyadır. Müəllim şəxsiyyəti yalnız fərdi səviyyədə deyil, cəmiyyət səviyyəsində də mühüm rol oynayır. O, milli kimliyin, mədəni dəyərlərin, dilin və tarixin daşıyıcısıdır və bu dəyərləri yeni nəslə ötürərək cəmiyyətin davamlılığını təmin edir. Əgər müəllim öz köklərinə bağlıdırsa, milli və mənəvi dəyərləri yüksək tutursa, bu keyfiyyətlər şagirdə də ötürülür və beləliklə sağlam düşüncəli, milli kimliyini dərk edən, vətəninə bağlı bir nəsil formalaşır. Əks halda bu bağ zəifləyir və cəmiyyətin mənəvi dayaqları sarsıla bilər.

Müasir dövrdə informasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı müəllimin rolunu dəyişdirmiş kimi görünsə də, əslində onun əhəmiyyətini daha da artırmışdır. Çünki bu gün informasiya bolluğu içində doğru ilə yanlışı ayırmaq, məlumatı təhlil etmək, düzgün qərar vermək bacarığı daha vacibdir və bu bacarıqların formalaşmasında müəllim əsas rol oynayır. Müəllim şagirdə yalnız məlumat vermir, o həm də düşünməyi öyrədir, sual verməyi öyrədir, araşdırma aparmağı və nəticə çıxarmağı öyrədir. Bu isə müasir dünyanın ən vacib bacarıqlarındandır. Müəllim həm də emosional zəkanın inkişafında mühüm təsirə malikdir. O, şagirdin hisslərini anlamağa, empati qurmağa, öz emosiyalarını idarə etməyə kömək edir, çünki sağlam cəmiyyət yalnız savadlı deyil, eyni zamanda emosional baxımdan balanslı fərdlərdən ibarət olmalıdır və bu balansın təməlində yenə müəllim dayanır. Müəllimin şəxsi nüfuzu və daxili mədəniyyəti də onun təsir gücünü müəyyən edən əsas amillərdəndir. Müəllim öz üzərində işlədikcə, dünyagörüşünü genişləndirdikcə, etik davranış qaydalarına əməl etdikcə onun sözü daha təsirli olur və şagirdlər tərəfindən daha ciddi qəbul edilir. Bu isə təlim-tərbiyə prosesinin keyfiyyətini yüksəldir. Digər tərəfdən müəllim şagird üçün yalnız bir müəllim deyil, çox zaman dost, məsləhətçi və həyat yolunda istiqamət verən bir bələdçi rolunu oynayır. Şagird çətin anlarında müəllimə üz tutur, ondan dəstək və yol göstərmə gözləyir və bu zaman müəllimin verdiyi düzgün istiqamət şagirdin həyatında böyük rol oynayır. Bu münasibət qarşılıqlı etimad üzərində qurulduqda daha da güclü təsir yaradır.

Nəticə olaraq demək olar ki, müəllim şəxsiyyəti insan həyatının formalaşmasında əvəzsiz rol oynayır. Onun təsiri görünməz olsa da son dərəcə dərin və davamlıdır. Güclü şəxsiyyətə malik müəllimlər yetişdikcə cəmiyyət də sağlam, düşüncəli, məsuliyyətli və mənəviyyatlı fərdlərlə zənginləşir və bu da gələcəyin daha möhkəm, daha işıqlı və daha ümidverici olmasına zəmin yaradır. Müəllim bir insanın deyil, bütöv bir nəslin taleyinə təsir edən ən böyük qüvvələrdən biridir və bu qüvvənin düzgün istiqamətdə istifadəsi cəmiyyətin inkişafının əsas şərtlərindən biridir.

Sevil Azadqızı

Aida Adıgözəl - Səndən sonra qalxmaq da var,

Sun, 18 Oct 2026 01:44:12 +0000

Səndən sonra qalxmaq da var,

könlümdəki məzarlıqdan boylanmaq

ayrılığa acıq vermək...

Yaşamaqmı?!

Ölmək də var, ölmək də.

Səndən sonra bu dünyaya oyanmaq var,

içimdəki qaranlıqdan...

Bu ömürün saatını

gecəsinə gündüzünə

bölmək də var, bölmək də.

Səndən sonra toparlanıb durmaq da var,

ağrıların qabağında

suallara cavab tapmaq...

Dəli kimi, acı-acı

gülmək də var, gülmək də...

Səndən sonra yaşamağı öyrənmək var,

bu ömürün sükanını ələ alıb

işıqforsuz, əyləcsiz də

çıxıb getmək, qəzalara

sürmək də var, sürmək də.

Səndən sonra misralarla danışmaq var,

sözlər yatmır şeirlərə...

Səndən sonra səni dostum,

nə zülümlə ürəyimdən

silmək də var, silmək də..

Məməd Qədir - Yazmayacağam

Sun, 18 Oct 2026 00:32:22 +0000

Ölmüşdüm, eşq verib niyə diriltdin,

Könlümdə açıldın, canımda bitdin,

Fırtına tək gəlib, yel kimi getdin,

İndi həsrətinlə diriyəm, sağam, -

Daha sənə şeir yazmayacağam.

Səninçün hər yoxdan var gətirirdim,

Təşnə ürəyinə qar gətirirdim,

Qışda çiçəkləyib bar gətirirdim,

İndi sazaq vurmuş bağçayam, bağam, -

Daha sənə şeir yazmayacağam.

Şəninə bağ əkdim, bostan bağladım,

Neçə kitab yazdım, dastan bağladım,

Gəraylı hıçqırıb, qoşma ağladım,

Nəm çəkib pozulmuş köhnə varağam, -

Daha sənə şeir yazmayacağam.

Aya min söz dedim, sən eşitmədin,

Düşdü saçlarıma dən, eşitmədin,

Bürüdü ömrümü çən, eşitmədin,

Təpədən dırnağa qübaram, dağam, -

Daha sənə şeir yazmayacağam.

Yoluna baxmaqdan gözüm oyuldu,

Çox çökdüm, süründüm, dizim oyuldu,

Ürəyim kəsildi, sevgim soyuldu,

Tapdalanıb sönmüş odam, ocağam,

Daha sənə şeir yazmayacağam,

Səni sevə - sevə unudacağam...

Əbülfət MƏDƏTOĞLU - TƏNHALIQ KİTABI

Sun, 18 Oct 2026 00:40:34 +0000

(Şeirlər)

Tənha adamın duası

Sən, bəndənin əlin paya -

Açdırma nolar, İlahi!

Gün qismətin saya-saya -

Çaşdırma nolar, ilahi!

Arayarkən ümid izin

Sürünməkdən qaldır dizin!

Qədərincə güldür üzün -

Daşdırma nolar, İlahi!

Sənə bəlli ülfətimin

Sözdü gücü bil, fəthimin!

İpini çək xiffətimin -

Boş durma nolar, İlahi!

Baxıram bu dərd qoşuna,

Gəlmir gözümün xoşuna…

Əbülfəti çox boşuna -

Coşdurma, nolar, İlahi!

Qurban gecəsinin şeiri

İndi

qəribə səslənə bilər...

Çünki

bunu deməmişdim,

amma

düşünmüşdüm ki,

sevdirə bilmədim sənə -

bu həyatda

nələr aiddirsə mənə…

Yəni,

nə sözümü,

nə özümü...

Hətta,

nə də

güzgüdə

bir-birini görən

gözümü!..

Bağışla,

Qurban gecəsinə -

sevmədiyin üzümü

səksəndirəndə gözünü!

Bildiriş

Mən hələ də ümidliyəm

Sabahına, bu gecənin...

Dinəcəyin gözləyirəm -

Yanımdan susub keçənin...

Dənizlərdə dalğa itir,

Daş üstündə ağac bitir...

İzidi qırılmış sətir -

Dünyadan incik köçənin...

Adı çinim olacaqdı,

Günü günüm olacaqdı,

Dini dinim olacaqdı,

Bil, Əbülfəti seçənin!

Görüş xatirələri...

(Bir Qadına...)

Xatırlayıb o tarixi, o anı -

Qollarım da doğum günün qeyd etdi.

Aralayıb tellərini cütlədim -

Hər biri də şeirim üçün beytdi!

Dualarım bəzək oldu adına

Bürünmüşdüm xoşbəxtliyin dadına…

İbadəti edirdim bir qadına,

Ürəyim də onun üçün şəhiddi!

Dəfələrlə xəyallardan asıldım

Həsrətinə tez təklənib basıldım.

Hiss etmədin, mən ömrünə yazıldım -

Bu gerçəyə mələklər də şahiddi!

Bayram gecəsinin şeiri

(Bir Qadına və Bir Dosta)

Ürəyimi vərəq-vərəq oxudum

Nöqtə-vergül düzümünə baxaraq.

Fikirləri buta-buta toxudum

İlmələrin arasına taxaraq.

Suallara özüm oldum asılqan

Cavabları tapanacan dirəşdim...

Bir yox, bəlkə milyon dəfə azından -

Yerlə, göylə qarşılaşdım, birləşdim.

Candan artıq can bildiyim canım da

Qapısını açmadı mən tərəfə...

Çox istədim onu görüm yanımda -

Çatammadım amma ki, bu şərəfə…

Hər misramı varlığından pay aldım

İzləyərək vaxtın necə keçdiyin…

Bu dualar gecəsində tək qaldım -

Allah bilir kimi, niyə seçdiyin!..

Dəyməyin

Üz-üzəyik şux dayanıb, tər baxır

Yer titrədən, göy əsdirən nər baxır...

Elə bil ki, ərən oğlu ər baxır -

Ümidimin tumarına dəyməyin!

Ürəyimə qanad olan bax bu hal

Qoymur ensin buludlardan xam xəyal.

Diqqət çəkir bu qaş, bu göz, bu məlal -

Gözlərimin xumarına dəyməyin!

Mən özümü ovuduram yuxuynan

Zamanımın ağlar keçən çoxuynan…

Saçlarından mənə hopan qoxuynan -

Ürəyimin qübarına dəyməyin!

Qəm könlümdə gecə-gündüz süvardı

Kirpikləri bəbəklərim suvardı...

Mənim sevgim kübardan da kübardı -

Kübarların kübarına dəyməyin!

Bir az yaşamağa ehtiyacım var...

Kədər bol, ağrı bol, qəm başdan aşır

Bu bolluq dəm verir, dəm başdan aşır.

Varım-varidatım cəm, başdan aşır -

Bir az yaşamağa ehtiyacım var…

Dünənim, bugünüm üst-üstə dağdı

Gül açan, bar verən baxçadı, bağdı.

Canım hərəkətdə, üzüm də ağdı -

Bir az yaşamağa ehtiyacım var!

Əməlim ortada, sözüm yazıda

Göstərdim ədanı, çəkdim nazı da!

Xərclədim həmişə çoxu, azı da -

Bir az yaşamağa ehtiyacım var...

Ürək sığmayanda sinə - qəfəsə,

Coşub dəlilərtək, gəlib həvəsə...

Bir çətir altında nəfəs-nəfəsə -

Bir az yaşamağa ehtiyacım var...

Yurd salıb bir gizli fərəh içimdə

Fərəhə sarılsın gərək içim də!

Mən dua edirəm fərəh üçün də -

Bir az yaşamağa ehtiyacım var...

Dilək

İncik düşüb ürək dildən, sirrini -

Yaxına da, uzağa da ötürüb...

Tanıdıbdı hər bir kəsə Pirini -

Bu sevginin günahını götürüb...

Sözü olub hər dodağın, hər dilin

Gələ bilmir neçə gündü özünə...

Unudubdu görəcəyi tədbirin -

Görünmür o, sevdiyinin gözünə.

Əli qalıb yaxasında buludun -

İstəyir ki, silkələyə boşala...

Ürək üzmür Yaradandan umudun -

Allah, onun zərini sən qoşala!

Qarışıq fikirlər

Mən özümü ha gəzirəm, tapılmır

Düşünürəm, bəlkə sənlə qalıbdı...

Ələdiyim, yoğurduğum yapılmır -

Bu təndiri, kim bu günə salıbdı?

Min cür fikir bir borcumu bağlamır

Hönkürtümü kim eşidir, ağlamır...

Ağrı məni qoynunda tər saxlamır -

Hay-hayımı, bəh-bəhimi alıbdı.

Zaman deşib qəm qaynadan tavamı

Kimlə edim indi durub davamı?!.

Həmin barmaq o mizrabla havamı -

Bildiyitək sarı simdə çalıbdı…

Tapdığım və itirdiyim bu ömür

Yana-yana həm şam olub, həm kömür!

Ay Əbülfət, bircə ada dil dönür -

O da susur... xəyallara dalıbdı!

Xəyalla söhbət

Diqqətimi toplamışam bir yerə

Gözləyirəm, açılacaq sabahı...

Pir demişəm, sən durduğun pir yerə -

Varmı bunun cəza üçün günahı?!.

Eyni səmtə xəyalımın axını -

Üz tutmaqla, qoymur solsun ümidim...

Sən, ay mənim ürəyimin yaxını,

Şəkil göndər, ürəyimi kiridim!

Vərdiş olub öz-özümlə danışmaq

Vaxt da ötür, gün də çıxır əlimdən...

Sayma bunu işlərinə qarışmaq -

Asma məni "gülüm" deyən dilimdən!

Görüş yerin seçib, elə de ki, sən

Bu şəhərin adamları duymasın!

Gözlərimlə gözlərindən öpüm mən -

Ürəyimsə sevinməkdən doymasın...

Dəniz sevgisi

Bir ayağı sahildədi dənizin

Su yoluna çeviribdi ləpələr...

Gediş-gəliş soldurur hey bənizin -

Əridikcə səssiz dalğa təpələr.

Ütülənir üzündəki qırışlar

Tez-tələsik hər görüşdən dönəndə...

Bu talehlə zaman-zaman barışar -

Həmişəlik - bu gün, sabah, dünən də.

Gizli deyil kükrəməsi, coşması -

Bu, həsrətə bəlkə açıq üsyandı?

Dalğaları qayalara çırpması -

Sevgi üçün canına susayandı...

Mən biləni sahildədi ürəyi,

Ona görə küsə bilmir bu dəniz...

Qovuşmaqdı bütün arzu-diləyi -

Duaçıdı, susa bilmir bu dəniz...

Qalır

Hər kəsə üz tutmaq olmur,

Üzün bəzən yerdə qalır...

Bütöv görüb-tanıdığın -

Xırdalanıb, girdə qalır...

İçimdə dipdiri tək səs

Umur göydən, yerdən dəstək!

Bütün maraq, bütün istək -

Çözülməyən sirrdə qalır...

Yaddaşımı qəm daşlayır

Kirpiyimi nəm yaşlayır...

Bax, hər şey birdən başlayır -

Hər şey də ki, bir də qalır!

Barışmırsa dolu boşla

İşlər getmir xoşhaxoşla...

Əbülfət, tay yazıb qoşma -

Gözdə tüktək, tir də qalır!

Bu ömür ağacı

Hər gün artır düyünləri, zədəsi

Basqıları, göz dağları, hədəsi...

Yaxınlaşır qırılmağın vədəsi -

Bu ömür ağacının...

Gah yağışlar, gah da onu sel əyir

Gah küləklər, gah da onu yel əyir...

Gah baltalar, gah da onu əl əyir -

Bu ömür ağacını...

Çiçəkləmək istəyiylə kükrəyir

Tumurcuqda nəzər dəyir, büdrəyir...

Bəzən aşkar, bəzən içdə titrəyir -

Bu ömür ağacı...

Zaman özü suyun, odun azaldır

Həm havasın, həm də yodun azaldır...

Qarışdırır... yaşam "xodun" azaldır -

Bu ömür ağacının!

Bir cığır

Bilirsən ki, məndən sənə bir cığır -

İz aparır, iz gətirir üstümə...

Bu çığıra iki ürək bir çıxır -

Ağır-ağır, inamlı, həm şəst ilə...

Gecəsinin, gündüzünün fərqi yox

Gözübağlı gedib-gəlir çox vaxtı...

Bu cığıra iz salandan ürəyim -

İndi daha güvənlidi, toxtaqdı...

Aradabir kölgə salan duman, çən

O cığırda ot göyərtmək istəyir...

Unutmağı bacarmırıq sənlə mən -

Kimsə buna nahaq ümid bəsləyir...

İki qəlbin bir cığırda tamlanan

Çırpıntısı Sevgi adlı ruhudu...

Kim nə desə heç zaman inanmaram -

Bu məhəbbət yozulmayan yuxudu…

Bağda sübh çağı

Bir-birini səsləriylə oyadır

Bağımızın alabəzək quşları...

Elə bil ki, ənənədir, qaydadır -

Ya da budur ən önəmli işləri.

Hər səs özü bir nəğmədi, mahnıdı -

Diqqət çəkir, qəlb oxşayır anında...

Hiss edirsən neçə fərqli dünya var -

Bu quşların yumruq boyda canında!..

Bu nəğmələr İlahidən gəlmədi

Gah xatirə, gah da ümid ələyir…

Biləmmirəm bu səslərdə sirr nədir -

Bağ-baxçanı xəyallara bələyir!

Dan yerinin musiqili çələngi

Ağacların budağından yayılır.

Ruh oxşayır təbiətin bu rəngi -

Bağım isə canlı efir sayılır…

Bir gözləyən var

Külək əsmir, çən də yoxdur, amma ki,

Bir təklik var, tənhalıq var, xiffət var...

Gerçəkliyi hamı bilir, danma ki,

Bu dünyada hər biçimdə sifət var!

Yol tikanlı, vaxt dar macal, kirpik nəm

Sevinc küskün, mütləq hakim olan qəm…

Biz heç nəyi etməsək də hələ cəm -

Bəri başdan umduğumuz ülfət var!

Şərt olmayıb dərdin azı-çoxu da,

İnciməyib çəkdirənin ruhu da!

Yadına sal - heç olmasa yuxuda -

Yolunu gözləyən bir Əbülfət var!

Sənin dalınca

Özünü sıxıb getdi

Nəyi var, yığıb getdi...

İnciktək çıxıb getdi -

Ürək, sənin dalınca...

Özüylədi öz əli

Dünyanın ən gözəli...

Gedir, olub məzəli -

Ürək, sənin dalınca.

İçində işıq gülür

Bunu son ümid bilir!

Gözləməsən də, gəlir -

Ürək sənin dalınca!

Yazmayanda

Bu gün heç nə yazmıram

Baxmıram qələm, kağıza...

Onlar da bu susqunluğu -

Salmasın dilə-ağıza!

Demə ki, sözüm qurtarıb,

Demə, söz heyif olmasın!

Məni söz çəkib aparıb -

Deməyim eyib olmasın...

Çıxıb getmişəm özümdən

Qayıtmaq həvəsim susur.

Nə vaxt ki, düşdüm gözümdən -

Onda söz də məndən küsür...

Ahıllıq

(Aldığım bir işarəyə minnətdarlıqla)

Çox özünü yandırırsan, yaxırsan

Bu dünyaya vurğunluqla baxırsan...

Yaşlaşmısan, hətta bir az ahılsan -

Mükafatmı, xəcalətmi ahıllıq?

Bu günlərim o günlərin tərsimi

Pis bilmədim ömür boyu dərsimi!

Mizrabında ürəyimin hər simi -

Səslənirsə, səadətdi ahıllıq...

Sevgi ilə süslənəndə dağ-daş da

Gülür üzə görən kimi göz-qaş da.

Bir ürək ki, sevə bilir bu yaşda -

Ona demə, xəcalətdi ahıllıq!

Sınaqlardan çıxıb gələn inadım,

Bir Allaha, bir sənədi xitabım!

Cilidlənən "Xatirələr" kitabım,

Yazanı da Əbülfətdi, ahıllıq!..

Özümdən küsəndə

Danışdırma, onsuz da

Mən susacam - küsmüşəm...

Ay ümid, ətəyindən -

Tay əlimi kəsmişəm!

Dincliyimi əridib,

Yuxumu üyütmüşəm...

Mən səbrimi kiridib -

Tək səni böyütmüşəm.

Ötən hər günün, ayın

Anlarını ələdim...

Sevgimi qorumaqçün -

Ürəyimlə bələdim!..

...Nə sevgim diqqət çəkdi,

Nə də güzgü-darağım...

Yalnız üç nöqtələrlə

Qaralandı varağım...

Zəng etmədi

Mən arayıb tapanacan düz sözü

Bir fikirə özül etdim yüz sözü.

Vədə verdi baxışıyla qız özü -

Amma ki, zəng etmədi...

Nə saydısa, nə bildisə sirr qaldı,

Yaddaşından nə sildisə, sirr qaldı.

Məndə isə ürək boyda fır qaldı -

Amma ki, zəng etmədi...

Nə çəkdiyim tək Allahın bildiyi...

Yara yeri - lək, Allahın bildiyi!

Gözlədiyim zəng Allahın bildiyi

Amma ki, zəng etmədi…

Mənim öz dünyamdı

Yenə öz dünyamda, öz aləmimdə

Yumaq fikirləri tirmələyirəm...

Gözümün önündən keçən günlərin -

Uzun ətəyini çirmələyirəm...

Əlimdə bir saçın isti tumarı,

Qolumda qolunun izi dincəlir...

Duyub düşündükcə bütün bunları -

Aşkarca ruhum da bir az incəlir...

Üzümə hopduqca səsin işığı

Qəlbin döyüntüsü aşdı sərhəddi.

Mənə elə gəlir həmin məqamda -

Durduğum nöqtədə yeri tərpətdi.

Mənim öz dünyamdı könül ortağım

Mənim aləmim də həmin Bir Qadın!

Açın qapısını ürək otağın -

Siz də özünüzə aləm yaradın!..

Saxlamır

Deyəsən səbrimin dişi kütləşib,

Nə qədər sıxıram, sözü saxlamır!

Bu ara elə bil külü bütləşib -

Bu ocaq qaralır, közü saxlamır.

Dolaşan hisslərim etdikcə taran

Dağlarım olubdu dumansız aran.

Gözüm üstündədi! - söyləyən hər an,

Nədənsə üstümdə gözü saxlamır!

Gəl məni bu qədər gərəksiz sayma,

Çəkdiyim acını hər kəsə yayma!

Mən ki yalvarışla açmışam, amma -

Əlimi ətəkdə özü saxlamır!

Varım ortadadı, yoxumsa "n"cə

Heç vədə ürəyi qoymadım dincə.

Elə sevgidəndi, Əbülfət məncə -

Dilinin altında "döz" ü saxlamır!

Qarşına çıxdım ki...

Qarşılaşdıq, gözləmirdin deyəsən

Şimşək çaxdı, yoxsa o an ildırım?

Bilirsənsə, bəlkə yolun deyəsən -

Necə edim, gözlərini güldürüm?

Gətirirəm xəyalıma ağ günü

Qan coşduran, təravətli sağ günü!

Qoy eləyib bir-birinə tağ, günü -

Kirpiyindən mən o nəmi sildirim!

Öz-özümü toparlayıb yığmışam

Həyəcandan ürəyimi sıxmışam...

Mən qarşına ona görə çıxmışam -

Açıb, sənə sevdiyimi bildirim!

İndiki ovqatın şeiri

Elə bil ki, qopub düşüb budaqdan -

Təslim edib özünü ta küləyə...

Heyi də yox tərpənməyə yataqdan,

Sözü də yox söyləməyə ürəyə...

Heç istəmir zaman ötə, gün keçə,

Axarıyla gəlib olur gün, gecə...

Ev də gecə, yol da gecə, tin gecə -

Susub baxır o fırlanan kürəyə.

Düşünür ki, əvvəli o, axır o

İynəsini yaxasına taxır o…

Göz ucuyla, etinasız baxır o -

Dar ağacı adlanan bu dirəyə…

Ya yazılmış, ya da olsun ağ varaq -

Oyatmır ki, artıq məndə heç maraq!..

Ay Əbülfət, söz də olsa bir yaraq -

Bəllidi, lap sonda düşən hərəyə...

Utanıram

Bəzən adam darıxmaqdan yorulur,

Bezir hətta uydurduğu nağıldan...

Yerə baxır... göyə baxır... inciyir,

Küsür vallah, özündəki ağıldan...

Nə yatmağa həvəs olur, könlündə

Nə də gəzmək istəyinə bir maraq...

Gün, elə bil həmin o an ömründə -

Heç nə ilə yazılmayan bir varaq...

Xəyalları sapa düzmək vərdişi

Həvəssizlik ucbatından budanır.

Dəyişibdi zəmanənin gərdişi -

Allah, adam darıxmaqdan utanır!

Unutdun

Ay ürəyim, sən özündən çıxanda -

Gedəcəyin yeridəmi unutdun?!

Ayrılığın əllərini sıxanda -

Gələcəyi geridəmi unutdun?

Ümidimdi dodağından asdığım

Dərddi, kökün kənkan kimi qazdığım.

Sənin üçün birnəfəsə yazdığım -

O "Etiraf" şeirindəmi unutdun?

İkimizi birləşdirib bir edən,

And yerimiz, ocağımız, Pir edən,

Ağlayanda hıçqırtıyla kiridən -

Sevgi adlı sehridəmi unutdun?!

Biz hər yerdə dəyər verib qisməti

Uca tutub, şərəf bildik isməti!

Əbülfətdə olan bircə müsbəti -

Halal-hümmət mehridəmi unutdun?

Özümə qadağa

Mən səndən küsməyi qadağan etdim

Bütün varlığıma, hətta ruhuma...

Dedim yatmayacam, hansı gecəni -

İşdi gəlməyərsə o qız yuxuma!

Dözüb dayanacam səhərə qədər

Asılıb qalacam Aydan, ulduzdan...

Nə qədər küləkli olsa da şəhər -

Məni ayrı sala bilməz o qızdan!

Bəlkə bu, ömrümün ən sərt qərarı,

Bəlkə də ən həzin istək olacaq...

Allah bildiyindən bütün bu halı -

Bəlkə də o mənə dəstək olacaq!

Səndən küsmək hissin sildim qəlbimdən

Yerində "Gülən qız" şəklini çəkdim!

Ürəyi çıxartdım mən qəlibindən -

Yəqin ki, xoşuna gələr bu əhdim...

Allah

Çəkdirdiyin bəsdi mənə,

Bol əlinə qurban olum!

Nə doğradın, kəsdi mənə -

Bal, əlinə qurban olum!

Güldürürsən, gülürsənsə,

Hər hayıma gəlirsənsə,

Nəyi artıq bilirsənsə,

Al, əlinə qurban olum!

Yaranışdan şəriksizsən

Yaradırsan şəriksiz, sən!

Uzaq tutan şəriklikdən -

Qal, əlinə qurban olum!

O qız indi nə iş görür, ilahi?

Mən oturub düşünürəm, görəsən -

O qız indi nə iş görür, ilahi!

Bəlkə Sən də bir az fikir verəsən -

O qız indi nə iş görür, ilahi?!.

Vərəq gəzir, yoxsa qələm - yazmağa,

Yer axtarır yuxusunu yozmağa...

Səbəb çoxdu əhvalını pozmağa -

O qız indi nə iş görür, İlahi?!.

Şəkilləri bəlkə cırıb yandırır,

Ya hansısa hədiyyəni sındırır,

Yoxsa özün nəyəsə inandırır,

O qız indi nə iş görür, İlahi?!.

Otağında güzgülənir bəlkə o,

Yatağında mürgüləyir bəlkə o,

Küsdüyünü görk eləyir bəlkə o,

O qız indi nə iş görür, İlahi?!.

Xatirələr səssiz tutub söhbətə...

Aramızda Sənlə olan hörmətə -

Xatir, söylə doğrusun Əbülfətə -

O qız indi nə iş görür, İlahi?!

Sənlə birgə biz qocaltdıq illəri

Sığalladıq saçın, telin həsrətin

Bir üzü qız, biri gəlin həsrətin.

Buraxmadıq bir an əlin həsrətin -

Sənlə birgə biz qocaltdıq illəri...

Çəkilən ah yerdən göyə körpüdü,

Bu görünən kölgəsidi, görküdü...

Ürəyimə hava çatmır - bürküdü -

Sənlə birgə biz qocaltdıq illəri...

Dağ dumandan çiynimizə şal saldı,

Kəhərimiz hamar yolda nal saldı...

Təklik bizim qəlbimizə xal saldı -

Sənlə birgə biz qocaltdıq illəri...

Baxa-baxa susub qaldı gün, günə

Qoymadıq ki, qulluq etsin bir dinə!

Daşıyaraq çox döngəyə, çox tinə -

Sənlə birgə biz qocaltdıq illəri...

Bizə belə tale seçib, bəxt seçib

Öz-özünü qınamaqdan ta, keçib!

Ya arxada boynun büküb, ya keçib,

Sənlə birgə biz qocaltdıq illəri...

Sevgimizlə biz ucaltdıq, illəri!..

Bircə sən

Tilsimlidi ürəyimin qapısı,

"Sim-sim"ini bilən isə, bircə sən!

Bir yanadı gözəllərin hamısı -

Mənim üçün yaranışdan bircəsən!

Gözüm gözə, görən kimi bənd olub,

Adın, sözün damağımda qənd olub!

Sənin yerin nə şəhər, nə kənd olub -

Ürəyimdi, varsan orda bircə sən!

Sənsizliyim yoxdu, olsa anım il

"Sənsizliyi" yaddaşından tamam sil!

Əyil bir az, qulağına deyim, bil -

Sən məhəbbət ilahəsi - bircəsən!

Bu gecəmin şahididi ulduz, Ay

Gizlətmirəm mən sirrimi, açdım tay!

Sən Tanrıdan Əbülfətə düşən pay -

Ona görə bir dənəsən - bircəsən!

Düşünmürdüm

Düşünmürdüm həyatın -

Sərt üzləri olacaq...

Gecələrdə əriyən -

Gündüzləri olacaq...

Qızaracaq ömrümün -

Yanaqları kürədə.

Üyünəcək illərim -

Vaxt adlı kirkirədə.

İstəklərim gah daşa,

Gah da başa dəyəcək...

Qəddimi bar gətirən -

Budaqlarım əyəcək...

Düşünmürdüm, nə vaxtsa

Özümdən də küsəcəm...

Əlimi yox, taleyin -

Ətəyini kəsəcəm!

Mənim üzümə

Ay göründü, çevrəsində ulduzlar

Gülümsədi, gecə mənim üzümə.

Ürəyimdə bir ad, bir də bir qız var -

Ay gülməsin necə mənim üzümə?!.

Hisslər indi sudan duru, ilahi

Göz od dolu, kirpik quru, İlahi!

O üzdəki sevinc nuru, İlahi -

Kaş bir anlıq köçə mənim üzümə!

Naxışlayıb hər anıma kədəri,

Sən yazmısan mən yaşayan qədəri...

Olmayacaq Əbülfətdən betəri -

Olsa tutar keçə, mənim üzümə!

Ana

24.04.2024

Rəqəmlərin düzümü

Güldürmədi üzümü...

Yetim gördüm özümü -

Bu tarixdə!..

***

Mən ağrıyan ürəyimi bükməyə,

Bəbəyimin ağırlığın tökməyə...

Əynimdəki təkliyimi sökməyə -

Özünü gəzirəm, ana...

Saymaq üçün saçlarının ağını,

Ovutmaqçün ürəyinin dağını...

Bizim üçün əritdiyin çağını -

Gözünü gəzirəm, ana!

Bilirəm ki, qəribsəyib qucağın,

Böyüsə də bığ-saqqallı uşağın...

Evimizdə sən yandıran ocağın -

Közünü gəzirəm, ana...

İki ildə mən də yüz il qocaldım,

Amma sənsiz yaşamağı bacardım…

Yenə qayıdıbdı köhnə başağrım -

Dizini gəzirəm, ana!

Qaçqın taleyinin acısın içən -

Olmadı rahat bir gündüzün, gecən!

Baxıram hər yerə, ağlımdan keçən -

İzini gəzirəm, ana!

Solğun şəkilinə, nimdaş örpəyə -

Ümidli qalmışam indi gör nəyə!..

Oğul ürəyiylə səni öpməyə -

Üzünü gəzirəm, ana!

Sığınmağa, həminki o ülfəti,

Boğmaq üçün ruhumdakı xiffəti,

Kiritməkçün ağlayan Əbülfəti -

Sözünü gəzirəm, ana!

Vaxtıdı

Səs eləmə, qoy dincəlsin, gecənin -

Ulduz sayan, Ay görünən vaxtıdı...

Dildən gizlin, ürəyindən keçənin -

Etirafa tam bürünən vaxtıdı...

Ortalığa yaylıq sərib bir sükut

Ova çıxıb elə bil ki, şir sükut!

Biz susduqca dönüb olur sirr, sükut

İndi ona söz verilən vaxtıdı!

İçimdə eşq şirə salıb - ballanıb

Ruhum ancaq xəyallarla aldanıb...

Həsrətimin budaqları sallanıb -

Əbülfət, ta bar dərilən vaxtıdı!

Rahat oluram

Həmişə belə susqunam,

Özümlə rahat oluram...

İmkan vermir ki, udqunam -

Gözümlə rahat oluram...

Nə vaxt ki, havam korranır,

Gözlərim sanki torranır...

Ocağım səssiz qorranır -

Közümlə rahat oluram...

Duz yükü deyil ki, şələm,

Yaşamağa dəyər hələ!

Sirr vermir kağıza qələm -

Dözümlə rahat oluram…

Fərəh səpir sanki, bu dan

Ruhdu məni kövrək tutan!

Ay könlümə ümid fidan -

Sözünlə rahat oluram!

İkimizin dünyası

Xatırlatmaq istəmirəm heç nəyi -

Yaddaş kartı məndə də var, səndə də...

Biz ki, indi başlamadıq sevməyi -

O başlanğıc səndə də var, məndə də...

Qarşılaşan baxışların şimşəyi…

Həmin anda hiss elədi kim, nəyi?!.

Biz unutduq danışmağı, dinməyi -

Sükut qılınc səndə də var, məndə də...

Atılanda ürəklərin tilovu

Əldən çıxdı duyğuların cilovu...

İçimizi qarsıdı eşq alovu -

Yanıq yeri məndə də var, səndə də!..

Əllərimiz bir-biriylə tutuşdu

Göz sevgisi ürək üçün uduşdu!

İki qəlbə bir çınqıdan od düşdü -

Bax o közdən səndə də var, məndə də...

Boy sırası diqqət çəkən illərin

Dərəmmədik sevdiyimiz güllərin...

Arxamızca pıçıldaşan dillərin -

Yarasından məndə də var, səndə də!

Özümə irad şeiri

Bacarmadım mən gülməyi hamıtək

Təbəssümlə yola verdim gülməyi…

Cücərəndə ürəyimdə bir istək -

Yasaq oldu onu dilin bilməyi!

Mən aşsam da gecə-gündüz dağ, dərə

Nə etdimsə, onu etdim bir kərə!..

Güvənmədim nə taleyə, nə zərə -

Təbiidi verdiyinin gəlməyi!

Əbülfət sus, amanın da gələcək

Saman kimi zamanın da gələcək!

Bil ki, vaxtın tamamında gələcək -

Hay-küy edib gözdən salma ölməyi!

Qaranquş

("Bağ-baxça" şeirlərimdən)

Dinlədiyim səslərin -

İçində səsin təkdi...

O səs mənim ruhuma

İlıq bir sığal çəkdi -

Qaranquş!

Budaqlar arasından

Süzülüb gələn səda...

Görməmişəm sevgidə -

Nə belə naz, nə əda -

Qaranquş!

Dinlədikcə duyuram

Candan qopur bu nida...

Fikrə noqtə qoyuram -

Səs “xoş gəldin!”, səs vida… -

Qaranquş!

Bu, bir payız nəğməsi,

Bu, bir bahar sovqatı...

Səsin mənə yaşatdı -

Bax, belə bir ovqatı -

Qaranquş!..

Yəqin ki…

Yorğun gözlərimin dibində sel var

Səssiz uçuracaq bəndi-bərəni...

Mənim yaddaşımda bir "Sarıtel" var -

Sonda olacaqdır "Yanıq Kərəmi"…

Sirli sayılsa da simlərin dili

Ruhum mizrab ilə əlbir olubdu...

Artdıqca həsrətin can üzən zili -

Ürəyim kədərə xəlbir olubdu…

Duyulur bükülən qəddim, qamətim

Buna üzülən də, sevinən də var...

Qüssə göz yaşımdı, fərəh səadətim -

Yəqin ki, onlar da bir gün anlaşar…

Xəzər sədaqəti

Gülümsəyir dan yeriylə bərabər,

Elə bil ki, heç yatmayıb bu Xəzər...

Sahilinə gələnlərə qol açıb -

Gülə-gülə qarşılayır bu səhər.

Ləpələrin pıçıltısı bir muğam,

Qağayılar qatır bir az hərarət...

Qəlb oxşayır, ruh ovudur, İlahi -

Xəzərdəki bu möcüzə məharət!

Gözlərimi mən sərirəm üstünə

Xəyalımı suya çəkir həvəslə.

Tuş gəlirəm bir xatirə dəstinə -

Bu sahildə aldığım hər nəfəslə...

Mən dənizə oxuduğum duanı

Sevdiyimə məktub kimi yazmışdım.

Yadımdadı, unutmuram o anı -

Suyuna da and içib, əl basmışdım.

Bu gün yenə dua etdim, səsimin -

Titrəyişi ləpələri kövrəltdi...

Danmıram ki, Xəzər-Bakı sevgisi -

Mənə eşqə sədaqəti öyrətdi!

Mənim yuxularım

Bir fikir atının cilovu boşdu

Çapıram, qovuram... hələ ki, xoşdu...

Bilmirəm heç hardan yadıma düşdü -

Mənim yuxularım niyə yozulmur?..

Hərdən yol ölçürəm, daş daşıyıram

Quru doğrayıram, yaş daşıyıram...

Sənə qəlb, özümə baş daşıyıram -

Mənim yuxularım niyə yozulmur?

Üstümə it hürür, ilan da çalır

Pul kisəm kiminsə cibində qalır...

Prezident adımı fərmana salır -

Mənim yuxularım niyə yozulmur?..

Ocaq qalayıram, divar hörürəm

Hansısa səfərdən geri dönürəm...

Yuxuda özümü ölmüş görürəm -

Mənim yuxularım niyə yozulmur?..

Tuturam əlindən - ruhtək gəzirəm

Suyu dizdən olan çayda üzürəm...

Sinəmin üstünə şəkil düzürəm -

Mənim yuxularım niyə yozulmur?..

Hər səhər belədir bitmir ki, bu hal

Sual təkrarlanır, bitmir ki, sual...

Oturub qalıram mat-məəttəl, lal -

Mənim yuxularım niyə yozulmur?..

Kişniş ləklərimdə kahı görürəm,

Sevinc dolabımda ahı görürəm…

Hər gecə yuxumda şahı görürəm -

Mənim yuxularım niyə yozulmur?..

Xoşbəxtliyimi

Günəş gözümdəydi, Ay ürəyimdə,

Tanrımın verdiyi pay ürəyimdə!

Bahar təravətli yay ürəyimdə -

Bəs necə qaçırtdım xoşbəxtliyimi?!

Bağım barlı idi, baxçam da güllü,

Nəğməli, şeirli boxçam da güllü...

Günlər çinləmişdim taxçamda - güllü -

Bəs necə qaçırtdım xoşbəxtliyimi?!

Yüyənsiz buraxdım zaman atını,

Səssiz dərinləşən fikir çatını...

Oxuya bilmədim tam həyatını -

Bəs necə qaçırtdım xoşbəxtliyimi?!

Hər dəfə axırı irəli çəkdim,

Bir əli yandırdım, bir əli çəkdim...

Axı mən əlimi şirəli çəkdim -

Bəs necə qaçırtdım xoşbəxtliyimi?!

Külüm sovrulubdu, közüm tapılmır,

Deməyə bir kəlmə sözüm tapılmır...

Vallah, ha çözürəm, çözüm tapılmır -

Mən necə qaçırtdım xoşbəxtliyimi?!

Bu ömrün nağılın danış

Başımı qoymuşam dizinin üstə

Bu an dizlərindi ən yumşaq balış...

Bir az yorulmuşam, bir az da xəstə -

Sən mənə bu ömrün nağılın danış!

Dönüm həmin günə, həmin zamana

Çevrəmdə nə varsa hamısı tanış...

Gözlərim bir anda gəlsin imana -

Sən mənə bu ömrün nağılın danış!

Çözülsün düyünü fikrin, xəyalın

Yenə gülümsəsin həmin o baxış!..

Verim cavabını hər cür sualın -

Sən mənə bu ömrün nağılın danış!

Düşüb səkilərə qoşa izimiz -

Hər nə olubdusa anmağa çalış!

Nələrdən keçmədik axı, gülüm, biz -

Sən mənə bu ömrün nağılın danış!

Fərəhli anlarım fidandı, tək-tək -

Onu süsləməyə tay sən də alış!

Dizinin üstündə dincəlir ürək -

Ona sevgimizin nağılın danış!

Bu gecə...

Əlim əlinə çatıbdı,

Bilmirəm, olub bu, necə?!.

Şəklin gözümdə yatıbdı -

Özün, sinəmdə bu gecə.

Allahın hikməti dərin,

Yazanı var xeyir-şərin...

Fırladıb illərin pərin -

Közün sinəmdə bu gecə...

Əbülfət başdan belədi -

O, ancaq sevgi dilədi!

Cənnətin ətrin çilədi -

Üzün, sinəmdə bu gecə…

Bilmirəm

Mən dərdi bütöv çəkirəm,

İkiyə bölə bilmirəm...

Dözümə bülöv çəkirəm -

Hay-küylə ölə bilmirəm.

Əynimdə sadə bir geyim,

Bahalıdı necə deyim?

Ümid verdinmi ki, yeyim -

Dadını hələ bilmirəm...

Gözümdən hər gün göz dərdin,

Dilimdən təzə söz dərdin...

Ünvan, nə də yol göstərdin -

Onunçün gələ bilmirəm...

Fərəh aşılayan çiçək,

Fidan boyuna nur biçək!

Sevgini Zəmzəmtək içək -

Olarmı, bilə bilmirəm?

Gəl...

(Bir Qadına)

Ürəyimi alov kimi yel ovdu

Bəbəyimi damcı-damcı sel ovdu...

Yanaqlarım göz yaşıma selovdu -

Gözlərimi gəl, bu seldən al mənim!

Gəl, bir anlıq gəl yanımda qal mənim!

Rəngi olsun mavi, qara, tünd, ya göy

Üz-üzədi, bilirsən ki, yerlə göy!

Gəlməyəndə, sən qapımı zənglə döy -

Qoy xəyalım olsun bir an bal, mənim...

Gəl, bir anlıq gəl yanımda qal mənim!

Puçurlayan ümidimin fidanı

Yaddaşıma möhürlədin nidanı!

Sən ruhuma sevgi adlı qidanı -

Dadızdıran, ürəyimlə qal mənim,

Gözlərimi gəl, bu seldən al mənim!

Şəklin çəkdirək

Qoyma getsin bu günləri boşa, tut,

Bağımızda boy-boyadı qoşa tut!

Sən gözünü gözlərimlə qoşa tut -

Biz onların birgə şəklin çəkdirək!

Dərələrə haray salan sel düşsün

Yadımıza nə oba, nə el düşsün!

Qoy çiynimə saçından bir tel düşsün -

Biz onların birgə şəklin çəkdirək!

Qoşalaşan xəyallarda dodaq bal,

Sirr verməkdən uzaq duran dilsə lal...

Bir şəhəri qarışdırar bu cür hal -

Gəl, bu halın birgə şəklin çəkdirək!

Səs etsə də arxada boş çanaqlar,

Əhvalımı pozan deyil qınaqlar...

Bir-birinə sığınanda yanaqlar -

Biz onların birgə şəklin çəkdirək!..

Gözlərinin şəkli

Bir gözəlin baxışından alışıb,

Səhərəcən ulduz saydım, yatmadım…

Adın deyib, öz-özümə danışıb -

Xəyal qurdum, istəyimə çatmadım...

Heç bilmədim necə aldı ağlımı,

Biləndə də istəməyə utandım.

Qarışdırdı əvvəlimlə axrımı -

Bircə anda açıq-aşkar budandım...

Tutdu məni saçlarının selbəsi

Gah üzümü, gah boynumu daladı...

Bəs elədi mənə bircə kəlməsi -

Dodaqlarım saçlarını qaladı!

Günəş idi bu baxışlar, ömrümdə

Görməmişdim yuxuda da mən hətta...

Bir şəklini göstər, onu görüm də -

Xoşbəxt olum baxışından həyatda!

Gözlərim...

(Bir Qadına...)

Mənim gözlərimin xoşbəxt günüdü -

Görüb gözlərini, güldü gözlərim...

Bir anda dibinin buzu əridi -

Gördü önündəki güldü, gözlərim!

Dağıldı buludlar, çəkildi çən də

Bir gənclik sevgisi kükrədi məndə!

Günəşin özünü görəndə səndə -

Kirpiklər bir-birin sildi, gözlərim!

Bu sevgi Allahdan elə bir pay ki…

Onu Leyli kimi aləmə yay ki,

Gözümə baxaraq telini say ki,

Deyən olmasın ki, lildi gözlərim...

Hər gün həsrət çəkib, hər an sıxılan

Araza boylanıb, Kürə sığınan...

Hətta ruhuna da yollar tıxanan -

Əbülfət, demədi Nildi gözlərim!

Ürəyim

Çox ağrıya, çox acıya öyrətdim,

Yerli-yersiz, haqlı-haqsız göynətdim...

Aradabir səni gendən seyr etdim -

Gülə-gülə, üzüyola ürəyim!

Eşitmədim hər istəyin, hər hayın

Gözlərində dəfn elədim harayın...

İşğal etdim bu qayğılar sarayın -

Bilə-bilə, üzüyola ürəyim!..

Bu həyatın çox kitabın oxudum

Həm var, həm də yox kitabın oxudum...

Sonda gözü tox, kitabın oxudum -

Gələ-gələ üzü yola, ürəyim!

Bir etiraf anı vardı dinimdə

O da mənim, mən də onun günündə...

Diz çökübdü indi ruhum önündə -

Ölə-ölə, üzüyola ürəyim...

Gülə-gülə, üzü yola ürəyim!

Gecikdim...

(Etiraf şeirlərimdən)

Mən gecikdim -

həmişəki kimi...

Sən gözlədin -

həmişəki kimi...

Mən

gecikməyimdən utandım,

sən

gözlədiyini üzümə də vurmadın -

həmişəki kimi!

Doğrusu

nə qədər cəhd edirəm,

gecikməyə bilmirəm...

Sanki, elə

belə də olmalıdı -

sən gözləməlisən,

mən də gecikməliyəm…

Yox, bu qədər də olmaz -

sən düzünü,

gərəyini etməlisən!..

Mən də özümü

bir daha

sınaqdan keçirməliyəm…

Danışdıq -

sabah görüşək

həminki yerdə,

həminki saatda...

Heç olmasa bir də

nə sən gözlə,

nə də mən gecikim!

Uğurlu olsun

bu seçim!

Amma...

şübhəm var özümə -

qorxuram ki, bu turdan da

keçməyək!

Yaxşısı budur ki,

gəl, məni

olduğum yerdən götür -

görüşə gecikməyək…

Səni qısqandım

Gözüm dirənib bir heçə

Bərabərdi, ya heç-heçə!

Xəbərin olsun, bu gecə -

Səni qısqandım!..

Ay səni görəndə çıxdı,

Ulduz da utanıb axdı...

Bütün gözlər sənə baxdı -

Səni qısqandım!..

Mən için-için aşındım,

Neçə fikirdən daşındım...

Quru doğranan yaşındım -

Səni qısqandım!

Danışmadım, sanki laldım

Öz əlimlə yola saldım.

Elə baxa-baxa qaldım…

Səni qısqandım!

Gecənin zəhmi ağırdı

Üstümə sual yağırdı.

Yaxınlar səni çağırdı -

Səni qısqandım!..

Sən Allah, gülmə sözümə,

Doymadan baxan gözümə...

Hətta, mən özüm özümə -

Səni qısqanıram!

Keçdiyim yol

Anlaşaraq bərəsiylə, bəndiylə

Mən bu yolu xəyalımda çox keçdim...

Yararlanıb zəmanənin fəndiylə -

Bir qarın ac, bir qarın da tox keçdim...

Qaçılmazdı büdrəmək, ya yıxılmaq -

Bildiyimdən dayanmadım, durmadım...

Haqlı-haqsız, açıq-aşkar sıxılmaq -

Olayların heç vaxt üzə vurmadım!

Ümidlərin tumurcuğun, çiçəyin

Mən bir köynək yaxınımda gördükcə,

Ağrıların unudurdum ürəyin -

Səhərləri bir-birinə hördükcə.

Görünsəm də bir az fərqli, havalı -

Demə gözüm yeri, göyü seçmirdi!

Kimlərinsə dil əzbəri - bu halı -

Heç ağlımın ucundan da keçmirdi!

...Mən bu yolu ilk addımdan bu günə

Alın tərim və sevgimlə göyərtdim!

Ümidlərim də düşəndə düyünə -

Mən bu yola - sevgi nədir? - öyrətdim…

Oxuyur

Bir torağay kiriməyib bu səhər -

Aradabir nəfəs dərib, oxuyur...

Öz nəğməsi özünə də xoş gəlib -

Ona görə həvəslənib oxuyur!..

Çiçək üstə gülümsəyən şehə bax,

Xoşallanıb bu nəğmədən baxça, bağ!

Torağayın avazı xoş, günü ağ -

Coşqusundan o, səslənib oxuyur!..

İlk andaca hiss etdirir bu avaz -

Eşitdiyim nəfəs isti, səs bəyaz...

Ürəyimə məqam deyir, sən də yaz -

Eşq güləndə - onda hər kəs oxuyur!

Qınandım...

Ağlım yenə sənlə olan vaxtdadı…

İndi isə göz yaşı da saxtadı.

Məni bir az yuxularım saxladı -

Yozub... inandım!

Önə çəkdim hər məqamı, hər dəmi

Muncuq kimi sıraladım tər dəmi!

Uduzmağın günahları zərdəmi? -

Pozub, inandım...

Ürəyimə yaddı şöhrət, yaddı kin,

Təki mənim gözlərimlə danış, din!

Tanımıram eşqdən özgə başqa din -

Yazıb... inandım.

Kəsmir vallah, belə yerdə ağıl, söz...

Bu səhradan su çıxması - nağıl, söz!

Əbülfətə verməyəcəm axır söz -

Yazıb... qınandım...

Bu köçə…

Yenə dolmuş bulud kimi var-gəlli -

Düşüncələr içindəsən bu gecə...

Oldu bəlkə bu anına təsəlli -

Sayqı ilə əl elə sən, bu köçə!

Üstündəki üz yerini sinənin -

Xatırlayıb aç qapısın dünənin.

Bəlkə oldu qayıdanın, dönənin -

Ümid ilə əl eləsən bu köçə!

Tilsim olub qayğıların çözümü,

Şairliyə yozma gerçək sözümü!

Gedən gördüm mən o köçdə özümü -

Əl elə sən, əl elə sən bu köçə!

Dolaşıbdı gör nə vaxtdı dil sözdə

Dillə birgə dolaşıbdı bil, söz də!

Bir an kimi gəlib keçdi il sözdə -

Əl yelləmə ta belə sən, bu köçə...

Bu talehlə oynamağa dəyməz heç…

Gecəsi də, gündüzü də əzabdı

Yaşatdığı baş ağrısı, əsəbdi...

İçindəki kükrəməyən qəzəbdi -

Bu talehlə oynamağa dəyməz heç!..

Əl ürəyi sıxıb tutan bir maşa

Həmlələri hiss edirsən birbaşa.

Yük olanda bir ürəyə, bir başa -

Bu talehlə oynamağa dəyməz heç!

Ləpələrin qırışını saymıram,

Çəkdiyimin tüstüsün də yaymıram...

Bilirəm ki, mən nə qədər hay vuram -

Bu talehlə oynamağa dəyməz heç…

Uzaqlara göz zilləyib ha baxım,

Gülümsəmir əvvəlkitək sabahım…

Razılaşar mənimlə ta Allahım -

Bu talehlə oynamağa dəyməz heç...

Yaşayın

Mən sizlərdən aralıyam bir köynək -

Aralığı gülə-gülə yaşayın!

Bu da belə bir qədərdi, ta neynək -

Bu qədəri bilə-bilə yaşayın!

Faniliyi unutmadan süslənin,

Ətirlənin, tumarlanın, düzlənin!

Ürəklərin nübarını üzmənin -

Təhərini gilə-gilə yaşayın!

Bulud kimi silkələnib boşalan,

Qanadlanıb ruhunuza qoşulan,

Hər nədisə könlünüzə xoş olan -

Siz onları gələ-gələ yaşayın!

Mən ki, başdan nalsız çapdım atımı -

Heç olmadı sözlərimin yatımı.

Yadınıza yük etməyin adımı -

Lap bu gündən silə-silə yaşayın!

Əbülfətəm - qəlbi kövrək bir ozan

Olammadım din unudan, yol azan.

Allah hakim, ürək şahid, ruh yazan -

Demərəm ki, elə-belə yaşayın!..

Təbiətə nə deyim...

Yağış döyür çiçəkləri budaqda

Sızıldayır çiçəklərlə budaq da.

Yerin göylə qovuşduğu bu vaxtda -

Təbiətə nə deyim?..

Gözlərimin qarşısında anbaan

Solur bütün gözəlliklər, bax, inan!

Bu qəsd ilə ürəyimi ağrıdan -

Təbiətə nə deyim?!.

Buludlardan ələk-ələk süzülən

Süzüldükcə muncuq kimi düzülən...

Gördüyünüz anlar üçün, siz bilən -

Təbiətə nə deyim?!

İndi yer yox nə bəh-bəhə, nə aha

Hər şey bəlli sığındığım sirgaha!

Yerin üzün yuyur bəlkə bir daha,

Təbiətə nə deyim?..

Dəyərlisən mənimçün

Qollarımı dünya boyda açmışam

Sən bu qədər dəyərlisən mənimçün!

Torpaq, hava, günəş… deyim bil, hətta -

Sən su qədər dəyərlisən mənimçün...

Sən bu qədər dəyərlisən mənimçün!

Xəyalımda, düşüncəmdə, sözümdə

Ucaltmısan kainatı gözümdə!

Sən olmusan alışdığım közüm də -

Bil, bu qədər dəyərlisən mənimçün...

Sən su qədər dəyərlisən mənimçün!

Gülümsəyir bax, üzümə Ay göydən

Mənim üçün sən olmusan pay, göydən!

Yoxdu özgə umacağım tay, göydən -

Sən bu qədər dəyərlisən mənimçün…

Sən su qədər dəyərlisən mənimçün!

Ruhum üçün Tur dağısan, Zəmzəmsən,

Dəcəlliyim, şıltaqlığım, qəmzəmsən!

Yerim, göyüm vallah, özüm həm sənsən -

Sən, bu qədər dəyərlisən mənimçün…

Sən, su qədər dəyərlisən mənimçün!

Yəqin ki...

Bir kədər gününün qəm saatında

Bütün ağrıların cəm saatında...

Dünyanın dərdlərdən dəm saatında -

Doğulmuşam yəqin ki...

Boylanıb həmişə izimdən işıq

Qalxmayıb yuxarı dizimdən, işıq...

Köçəndə gözümdən, üzümdən işıq -

Doğulmuşam... yəqin ki...

Hıçqırtı içində səsim əsəndə

Uğurum büdrəyib, nəsim əsəndə...

Əlimi ümiddən fələk kəsəndə -

Doğulmuşam... yəqin ki...

İndi çevirirəm anı tərsinə,

Çıxır təkliyimin canı tərsinə!

Axır taleyimin qanı tərsinə -

Boğulmuşam... yəqin ki...

Yerə

Düşünürəm, daşınıram və bir də,

Qayıdıram ilk nöqtəyə, ilk yerə...

İmkan vermir, yoxdu məndə səbir də -

Dəhmərləyir, töküləni bük yerə!

Çiyinlərim yük altından qabardı

Ovcum kimi, ürəyim də qabardı!

Mən dərdiyim ya ağrıdı, ya bardı -

Qoyma düşsün bir dənə də tük yerə!

Hiss edirəm, doluxmusan sən yenə

Qoyma bir də gözlərinə çən yenə!

Daşısam da başım üstə mən, yenə -

Deyirlər ki, yük olmuşam, yük, yerə!

Göy üzünü küsdürübdü ahlarım,

Bir-birinə calaqlanan gahlarım!

Ay Əbülfət, bitməyən günahlarım -

Him edir ki, gözlərini dik yerə...

Heç ağlımdan keçmədi

Mənim üçün bir yuxuydu bu istək,

İlğımı da heç ağlımdan keçmədi...

Yer üzündə heç yoxuydu bu istək -

Olmağı da heç ağlımdan keçmədi...

O, ağ paltar, nə də ki, mən ağ atlı

Üzümüzü ancaq həsrət ağartdı...

Bizi günə təsadüflər çıxartdı -

Qalmağı da heç ağlımdan keçmədi...

Çərpələngdi uçurtduğum əlvida,

Göz gəl yazır, qələm tutan əl, nida!

Sarı simdə ruhum üçün bir qida -

Çalmağı da heç ağlımdan keçmədi!

Ha üzsə də buludluğum bu canı,

Qurban dedim pay tutduğum bu canı!

İllərdir ki, unutduğum bu canı -

Almağı da heç ağlımdan keçmədi!

Duman çətin, dağ başında şal qala

Dan yerində göz oxşayan al, qala!

Əbülfəti bu duruma, bu hala -

Salmağı da heç ağlımdan keçmədi...

Kaş ki, ola...

Son nöqtədən ilk nöqtəyə yol ola,

Qayıdasan ağır-ağır, səbirlə...

Üz tutmağa nə sağ, nə də sol ola -

Yeriyəsən çiynindəki qəbirlə...

Qəlbindəki yaraşığı, yarı da

Ömründəki varlığı da, varı da...

Heç birini buraxmadan yarıda -

Qayıdasan ümid ilə, tədbirlə...

Xilas bilib bu, geriyə dönümü

Qoymayasan kül olmağa kömürü…

Yaşamağa ən fərəhli ömürü -

Başlayasan nə sıfırla, nə birlə...

Səsim...

Susdum daha, danışmıram

Don içimdə, ay lal səsim!

Görməmişəm sən biçimdə -

Mən özgə bir kal, ay səsim!

Məna yatır hər bir himdə,

Bu məharət de, var kimdə?

Öz havanı sarı simdə -

Köklə bir də çal, ay səsim!

Yurd seçibdi dağı duman

Ömrün qürub çağı duman...

Ümidin son bağı duman -

Qal salamat, qal, ay səsim!

Mən sevgiyə etdim biət

Adın çəkib, tutdum niyyət...

Sənlə seçildi Əbülfət -

Götürmədin qalay, səsim!

Hələ ki, gücüm var

Bu səhər açıldı bir az birtəhər

Üzüm isinmədi təbəssümünlə...

Gözümdən sıçradı bulanlıq qəhər -

Nə olar, bir azca təbəssüm elə!

Qaytar xəyalında zamanı geri,

Dünəni bir anlıq sən ovcunda tut!

Görünsün gözünə vüsalın yeri,

Ortada at çapan həsrəti unut!

Xatırla ümidli, ərkli keçmişi,

Təbəssüm çiləyən dodaqları da...

Səni varlığına qiblə seçmişi,

Ona yaşatdığın o dağları da...

... Bu səhər gözümdə bir az birtəhər,

Elə birtəhərəm , sözdə özüm də...

Məni üşütməyə cəhd edən qəhər,

İsinmək gücüm var külsüz közümdə!

Eşq göyərtdim

Neçə fikri bir misraya yüklədim,

Mən təkliyi özüm çəkib təklədim...

Ürəyimi sevgi üçün ləklədim -

Eşq göyərtdim, tumurcuğu bilinir...

Günlərimi gün altına sər, yeri

Gülümsəsin alnımdakı tər yeri!

Cənnət edib sən olduğun hər yeri -

Eşq göyərtdim, tumurcuğu bilinir...

Bəhər umur hər bir halda, göy yerdən

Şeh ətiri əksik olmur göy yerdən!

Olmasam da Allah kimi göyərdən -

Eşq göyərtdim, tumurcuğu bilinir...

Həm Məcnunam, həm Əbülfət - tən bəndə

Heç bilmədim, necə düşdüm mən bəndə!

Etiraf et, mənim kimi, sən bəndə -

Eşq göyərtdin, tumurcuğu bilinir?..

Unutmamışam

Bu gün atamla ayrılığımın 8 ili tamam oldu...

Yarı yanmış kösövün

Tüstüləndiyi bu an...

Gözlərimin önündən

Ötüb keçir çən, duman...

Ağır yerişini də,

Qoca gülüşünü də,

Sadə əl işini də

Unutmamışam, inan!

Ölüm seçdiyin gündə,

Səssiz köçdüyün gündə...

Dinlə, bir hovur, dinlə -

Mənimçün donub zaman...

Söykəndiyim dağ - yuxu

Gördüklərim ağ yuxu!

Oyanmışam bax, yuxu -

Göynədir məni yaman...

Nostalji xatirə...

Bir tonqal çatmışam bax, çevrəsində

Oynayır nəvələr bildikləritək.

Qayıda dünənim, kaş övladlarım -

Gülə, nəvələrim güldükləritək!

Nalı parıldayır zaman atının

Bir az ah qamçılı aman atının...

Gözünü qaraldıb saman atının -

Tay nə başın burax, nə cilovun çək!

Tonqal çevrəsindən boylan dünənə

Tüstü gözə vursun, isti sinənə...

Fürsət bir kəhərdi, bilib minənə -

Qaçırtdın Əbülfət, sonda qaldın tək!

Ürəyimə borcluyam

Gör necə çırpınır, necə döyünür

Sanki qəfəsini dəlib çıxacaq...

Uzaqdan bir doğma kölgə görünür -

İlahi, o nə vaxt gəlib çıxacaq?!.

Gözü yol sancaqlar, fikri xatirə

Keçər ələyindən titrəyən səsim.

Gəlsə ruhumu da bələr ətirə -

İsinər üşüyən, donan nəfəsim...

Gülümsər damaqda anların dadı,

Dodaq titrəyəndə, göz süzüləndə.

Açılar Allahın sevgi qanadı -

Ayaqlar altından yer üzüləndə…

...Yaşayıb bu xəyal şirinliyini

İbadət edirəm Sən ürəyimə!

Duyduqca sevginin dərinliyini -

Hər gün borclanıram mən ürəyimə…

Xatirələr haya çatmır bu günlər

Xatirələr haya çatmır bu günlər,

Qırıq-qırıq sözlər düşür yadıma...

Gözlərimdə daha açmır o güllər,

Qaralan od-közlər düşür yadıma...

Qara bulud sanki kəsib önünü

Mən tərəfə nəsə düşmür o işıq...

Bir tənhalıq didikləyir könlümü -

Fikirlər də adda-budda, dolaşıq.

Olmuşların ipucu da itibdi,

Vərəqləmək çevrilibdi zülümə...

Həsrət məni elə şilküt edibdi -

Etibarım qalmayıbdı ölümə...

Bir güvənlik hiss edirəm hardasa -

Söylədiyim vəsiyyətdə, açığı...

Adım kimin yaddaşında qalarsa,

Buna görə tutmaz mənə acığı…

Qədr gecəsinin xatırlatması

Gecədən səhərə körpü olacaq,

Hətta dil yoracaq uzun söhbət et!

Bu gecə nə desən yadda qalacaq -

Başla, asta-asta özün söhbət et!

Danış həmin günün həmin anından

Təsadüf bizimçün sevgi göyərtdi...

Bu qədər il ötdü - keçdi yanından -

Bizəsə bu həyat dözüm öyrətdi...

Danış ki, şəhərə, nə kəndə sığdıq,

Bəzən də sıxıldıq hansısa sözdən...

Bir borc ödəməyən yüz fikir yığdıq -

Soyuq təbəssümdən, bulanlıq gözdən!

Danış ömrümüzün yol xəritəsin,

Yaddaşa yazdığın məktubu oxu!

Qaldır bir sevginin sən son pərdəsin -

Onsuz da bu gecə perikib yuxu…

Danış ilmə-ilmə çözülsün həyat,

Bizim mövzumuz yox, üstən keçəsi...

Yaşadır bir eşqi bizdəki inad -

Dualar edilir Qədr gecəsi!

Mən bilmədim

Şam kimi əriyib axşam-səhərlə,

O qədər yükləndim qəmlə, qəhərlə...

Gözümdə saralan ümid - bəhərlə -

Mən bilə bilmədim bu ömür nədir?!. Anlaya bilmədim

Üyünən daş quma çevrilən kimi

Xəyallar daşqına çevrilən kimi…

Mənfi də, müsbət də dövr edən kimi -

Mən bilə bilmədim bu ömür nədir?!

Qəlbimdə, ağlımda sözü çox yordum,

Qoymadım od sönsün, közü çox yordum...

Hər yerdə özüməm, “öz”ü çox yordum -

Mən bilə bilmədim bu ömür nədir...

Daha çalxalanmır nehrə günlərim

Maraq da göstərmir mehrə günlərim...

Baxır yad baxışla köhnə günlərim -

Mən bilə bilmədim bu ömür nədir…

Doğmaların məzarı önündə

Yolun

tən ortasında

büdrədi...

Dayandı

susdu

baxdı -

nə edəcəyini

bilmədi...

Amma, həmin an

xatırladı -

arxada

ağrılar, əzablar

hiss etdi…

Öndə -

ona - gəl! - deyən

ilıq bir səs var...

Üzülən ömür ipi -

divardan düşən daş...

Kirpiklərin ucunda

vur-tut,

cəmi iki gilə yaş...

Onun da biri

dünənə "əlvida...",

biri isə...

boylanır -

"Axirətə xoş gəldin!"

deyən səsə,

qardaş!..

Məntiq mənzərəsi

Yorulmuş at, ya da dəvə

Fərq eləmir büdrəyəndə...

İnsan özün bircə dəfə -

Tapır - ürək kükrəyəndə!

Duman seyrək, ya da qatı

Çökür, qalxır öz-özünə...

Kükrəyəndə, bu həyatı -

İnsan yad sayır gözünə.

Sıxır ruhu, sıxır canı

Bəzən adi səs-səmir də.

Aça bilmir donan qanı -

Yandırsa lap daş, dəmir də!

Gerçək ölçü öz arşınım,

İnadında susmaq günah...

Bu dünyanı, qaraşınım,

Sevgidən yaradıb Allah...

Ümid ölən yerdi şəhər

Heç yatmayıb elə bil ki, bu şəhər,

Üz-gözündən bir yorğunluq tökülür...

Yuxusuztək açıldıqca bu səhər -

Dan yeri də incik-incik sökülür...

Nə quşların səsi gəlir, eh... nə də

Dad-tam qaldı damaqdakı köhnədə!

Son ümid də kiflənəndən təknədə -

Əl utanır, diz titrəyib bükülür.

Aman vermir nəfəs dərə qəhər də,

Ünyetməzdi "halal" südlü zəhər də!

Sevgi kimi, indi bar da, bəhər də -

Açıq-aşkar üzü göyə çəkilir!

Son gümandı ağlımdakı dağ, dərə

Xatırlayıb, batıb-çıxdım qan-tərə...

Ümid ölən yerdi şəhər, min kərə -

Altı, üstü necə gəldi tikilir...

İşıqlı şeir

Dodaqlarım quruyanda, adını

Pıçıldayıb, qoparırdım qaysağın...

Duya-duya bu sevginin dadını -

Yaşayırdım bahar çağın, yay çağın!

Gözlənilməz qış, şaxtalı bir payız

Həm çiçəyi, həm yarpağı üşütdü...

Qədər oldu bircə anda amansız -

Bizi nə yer, nə göydəki eşitdi...

Dağ titrətdi hönkürtüsü ürəyin,

Bəbəyimdən daşan seli silmədim...

Elə yerdən xəncərləndi kürəyim -

Nədənini bu günəcən bilmədim...

Xatirələr yağış olub ələndi -

Yaşamaqdan küskün nəfəs dərəndə...

Ömrüm yalnız şəkillərə bələndi -

Yaddaşımı mən işığa sərəndə...

...Yozumu var vurulan hər ilmənin

Bu gerçəyi danmaq gücüm itibdi...

Zamanıdı sən də bunu bilmənin -

Sol yanında bir Əbülfət bitibdi!

Cənnətdəki ilk gecən

(Nicatın ruhuna sayqılarla...)

Bitdi bir can ağrısı

Torpaq ağrı sarıdı...

Bu sarğının içində -

Məncə ağrı, sarıdı...

Dil titrədi... susdu göz

Kül üşüdü, küsdü köz...

İndi lap min yerə çöz -yoz

Qəmin bağrı sarıdı...

Həyat sual, ya vida

"Xoş gəldin"ə ta… vida!

Nöqtədi cavabı da -

Kimi çağırasıdı?!.

İdi...

Dağ başında duman gördüm bir topa

Nə çökürdü, nə qalxırdı - xal idi...

Ətəkləri süzülürdü arabir -

Elə bil ki, şandan daman bal idi.

Yaxın idi aramızda göz yolu,

Baxışırdıq, hərəmizin öz yolu.

Ortalıqda cücərirdi söz yolu -

Bu mənzərə tribunasız zal idi.

Sükutdadı içimdəki ün, haray

Həvəs yoxdu, etməyə bu gün haray...

Mən bir bəndə, yer üzü də bir saray,

Göy üzüsə bir azacıq çal idi!

Xoş gəlməyə bilər sizə bu halım

Tək onadır verəcəyim sualım...

Söylə görüm, ay dodağı dualım -

Çiynindəki biz bürünən şal idi?!.

Xatirələr içində can üzüldü,

Çəkdirdiyin boyat dərddi yüz ildi!

Vüsal yolun qovuşanlar düz bildi,

Əbülfətsə indikitək kal idi.

Hey...

Baxışlarım cığır salır uzağa,

Xəyallarım qanadını çalır hey...

Öyrəşsəm də bu soyuğa, sazağa -

Arzularım baxa-baxa qalır hey!

Eşidilmir, ürəyimin səsi lal

Yetişməyir, ümidlərim qalır kal.

Dodağına neçə dəfə çəkdim bal -

O, adımı yenə dildən salır hey!

Ha çəksəm də ağrı-acı, ya xiffət

Bir yolluyam, bir adlıyam, bir sifət!

Harda olur olsun, yenə Əbülfət -

Dərslərini əməlindən alır hey…

Öpüşən dəniz...

(Sahil şeirlərindən...)

Gör necə dimdikləyir

Qağayılar dənizi!

Nə əhvalı pozulmur,

Nə də qaçır bənizi…

Dimdik sayı dəst olur,

Açıq-aşkar qəsd olur.

Öpüşlərdən məst olur -

Bu dənizin dən üzü…

Bu şıltaqlıq, yoxsa ərk -

Düşünürəm edim dərk.

Əlimizdən tutub bərk -

Oxşa, dəniz, sən bizi!

Artıq alışmışam

Mən belə gördüm, tanıdım

Dünyanın sirin-sifətin...

Odur ki, daha etmirəm -

Gördüklərimin xiffətin!

Papağım bir az əyilib,

Gün döymür daha alnımı...

Özüm bir küncə çəkilib -

Fitlə oynadım "Yallı"mı...

Alov görüb "Heyratı"da

İlk anımda donub qaldım...

Bu dünyaya heyrəti də -

Sonra lal bir suya saldım...

Damarını günlərimin

Namərd kəslər naşı kəsdi...

Göyərtdiyim güllərimin -

Üstündən hey xəzri əsdi...

İndi tər bir ah çəkirəm -

Düşünmədən, daşınmadan...

Dumantək səssiz çökürəm -

Tay qorxmuram aşınmadan!

O günəcən...

Hönkürtü var bu dənizin canında -

Məqam gəzir dalğalansın, kükrəsin.

Həmin anda ola bilsəm yanında -

Qaldıraram ayağa Yer kürəsin!

Xof yaradır göz qorxudan sükutu

Yada düşür bir ürəyin süqutu...

Mən özüməm bu gerçəyin sübutu -

Paylayıram ömür adlı fitrəsin...

Dizə qədər suya girmiş sal daşın,

Catıldığın seyr elədim, sol qaşın.

Nəzərə al bu şairin sən yaşın,

Qoyma, dəniz dodaqları titrəsin!

Qibləm deyib mən sevdim bir qadını

Zaman sordu illərimin dadını...

O günəcən sevəcəm ki, adını -

Söyləyəndə, dil ağzımda büdrəsin...

Çəkir

Yenə fikrim düyün düşüb sap kimi

Bu arada gözüm yaman yol çəkir...

Dolub-daşır qazan kimi, qab kimi -

Çömçə tutan, qəm payımı bol çəkir...

Dağdan enir, yoxsa qalxır bu cığır

Düşündüyüm nöqtələrdən su çıxır...

Dayandığım yerdə məni meh yıxır -

Qədərimə qədər yazan qol çəkir…

Dərd üstümə elə bil ki, lök gəlir...

Qoşalaşıb onla birgə "çök!" gəlir!

Karandaşım gül adına köklənir -

Sonda isə sərt tikanlı kol çəkir!

Çox da ümid təzələnib, tərlənib

Bu Əbülfət Məcnunluqla şərlənib...

Kirpikləri ulduzlanıb, zərlənib -

Bəbəyində damlalar da göl çəkir.

Xocalı toyu

Üzündə

soyuq təbəssüm,

gözünün dibində -

kədər...

Yaddaşında -

bir-birinin

qanına bulaşmış

xatirələr

çözülür,

yarıqaranlıq -

birtəhər...

Və mən

bir daha anlayıram ki,

sakinlərinin

hüznündə olduğu kimi,

toyunda da

ortada

havalı gəzir

Xocalı adlı şəhər...

Bu dünyanın...

(Sahil şeirlərindən...)

Bir az qəmli ovqatı var, bir az da

Söz sovqatı bu dumanın, çiskinin...

Təsəllitək söyləyiblər: “Az olur,

Ömrü, ötən qara günün, pis günün”.

Sızıltısın hiss edirəm, duyuram

Kirpiyimi öz şehində yuyuram...

Elə bilmə tənhalıqdan doyuram -

Yaşadıqca hər acısın, nisgilin!

Hər anımın, hər ayımın, ilimin

Bir sözü var qımıldanan dilimin.

Qəhrəmanı sən olan bax, bu filmin -

Son kadrında, üzün güldür miskinin!..

Ürəyimdə ağrılar baş-başadır,

Həyat mənim kölgəmə də daş atır!

Təbəssümün ümid verib yaşadır -

Bu dünyanın can borclu mən küskünün!

Fələk

Bir udum hava,

bir qurtum su,

bir loxma çörək...

Belə götürəndə,

əslində

heç nədi bu…

Amma

məni səndən

asılı edib fələk!

İstər axşam olsun,

istər səhər...

İstər kənd olsun,

istər şəhər...

İki əllə

başımı saxlaya bilirəm,

birtəhər!..

Amma

sənin boğazıma

tıxadığın qəhər

vurulan dəyənək -

Fələk!

Sözüm

nə acıdı, nə şirin.

Sıra ilə düzürəm

bilib məqamın,

yerin -

hər birin...

Çəkinmirəm,

üzümə tutmuram

ələk

sinəmdə tərləyəndə

ürək.

Sən də imkan ver

nəfəs dərim,

zalım fələk!

Bu sabah xoşbəxtəm

Bu da bir sabahdı, güldü ömrümə

Gətirdi səni də özüylə birgə...

Sən imza atmısan mənim könlümə -

Onu darıxmağa qoyma, tez dur, gəl!

Qığılcım parlasın baxışlarımdan,

Ovqatım durulsun yaz havasıtək.

Ömrünə etdiyim dualarımdan -

Bir çələng alınsın - saz havasıtək!

Sözlə cilalayım mən bu axarı

Heç kimin haqqına xələl vurmadan.

Qaldırım ruhumu yerdən yuxarı -

Gözündən bir gilə uzaq durmadan.

Açılan sabahla xoşhal olur bəxt

Demək bu günüm də yarıyacaqdır!

Özünü ən xoşbəxt sayır Əbülfət -

Saçını gözlərim darayacaqdır!

Gülümsə

Bulud yarıb, üzümə

Gülümsə, dan yeritək!

O gülüşlə gözümə -

Dan yeri şəklini çək!

Ruhumun qırışları

Bir az özünü çırpsın...

Təbəssümündən meyxoş -

Olub, gözünü qırpsın!

Ürəyim döyüntüsün

Çevirsin pıçıltıya...

Dodaqların büzülsün

Bu isti hıçqırtıya…

Sarılsın bir-birinə

Ləpələnən baxışlar...

Sevmək ki, yaşla deyil -

Sahil bizi bağışlar!

Sahillə səhər söhbəti

Zənci rəngindədi -

Qaralıbdı əsəbdən...

Sahil boyu

Nə dalğa var,

Nə ləpə...

Bilmir də ki, başına

Haranın külün səpə -

Qurtara bu əzabdan -

Dəniz...

Qağayılar da

Qara don geyib,

Bircə

Dimdikləri

Qızarır...

Bir də

Artan

Qarğaların səsindən…

Budur duyulan -

Boyu qısalır

Utandığından

Əvəzimizə

Dənizin…

Dan yerinin pıçıltısı

Gör necə gülümsəyir,

Dan yeri sevən qıztək!

Ulduzlar təbəssümdə -

Əriyirlər, bax, tək-tək!

Şəfəqləri üfüqün

Saçına səpələnir...

Çiçəklənən ümidi -

Dəniztək ləpələnir...

Seyr edilən mənzərə

Xəyalları dindirir...

Yanaqda öpüş yeri -

Bir dodaq isindirir.

Bu dan yeri özünə

Necə anlar köçürüb...

Sevgimizi də əlbət -

Köynəyindən keçirib!

Tənhalığım

Sən heç nəzər də çəkmirsən,

Duada da keçmir adın...

Xilaskarın var? - çökmürsən -

Bu da qiblən olan Qadın,

Tənhalığım!

Bir az üzünə işıq səp -

İçin qoy bütöv görünsün!

Saçın daranıb bir az çəp,

Aç onu, təzdən hörülsün -

Tənhalığım!

Qaldır başını, günə bax -

Köhnə axşam, təzə sabah!

Ömür nimdaş, xatirə şax,

Eşqdən başqa hər şey günah -

Tənhalığım!..

Bəlkə də...

Bu gecə kökləndiyim

şeir havası deyil -

tənhalıqdı

qaranlıqdı

sükutdu…

Bir küncdə söykəndiyim

vüsal səfası deyil,

göz yaşıdı

xatirədi

umuddu…

Bir ömür öyrəndiyim

həsrət cəfası deyil -

közərməkdi

gözləməkdi

buluddu...

Bu gecə kövrəldiyim

ürək vəfası deyil -

ad olmaqdı

atılmaqdı

“unut!”du…

Bu gecə kökləndiyim

bəlkə də şeir havasıdı...

bəlkə də

hava özü şeirdi

öz dünyamın içində...

Ürəyim

Çiliklənir, su üstəki kölgətək

Ləpələrin axınında, ürəyim.

Dönüb olur sədəf boyda bölgətək -

Ürəyinin yaxınında ürəyim.

Damarında acı olan şirində,

Bir ümidi daşa dəyir, birin də -

Cücərdiyin hiss eləyir dərində

Hər sözünün axırında ürəyim.

Zaman səssiz günlərimi ələyir,

İçimdəki tənhalığım mələyir...

Büküb səni varlığına bələyir -

Bu həsrətin daxılında, ürəyim!

Söykəyidi ilk anımdan göz gözün

Alovunda yana-yana köz közün!

Əbülfət ki, gizlətməyir öz-özün -

Açıb tökür paxırını, ürəyim!

Alma

Nağılları gerçək elə, İlahi

Bircə dəfə göydən düşsün qoy, alma!

Ümidimin əlindən tut, ucalsın -

Ayağından kəsib ondan, boy alma!

Yaşadığım, sən verdiyin ömür-gün

Gah alovdu, eh… gah da ki, kömür gün...

Ağrıları mən canıma sümürdüm -

Eşqdən başqa nəyim varsa soy, alma!

Haqq da sənsən, haqqı haqq edən də sən

İstəyəndə gələn, həm gedən də Sən!

Dərgahına bir gün mən yetəndə, Sən -

Məndən onu, mənə tutub toy, alma!

Ruhumun etirafı

Tanıyıram tətikdəki barmağı

Nişançıdı, toxundusa dəyəcək!

Nağıl deyil onun sərrast vurmağı -

Ürəyimin başın yerə əyəcək.

Zaman-zaman xışlanıbdı duruşum,

Qoymayıbdı heç açılsın qırışım!

Öz-özümlə gecə-gündüz vuruşum -

Sonda mənə bilirəm nə deyəcək!

Dur nişan al, gərib sinə Əbülfət,

Çətin gələ təzə dinə Əbülfət!

Lap sürünsə, onda yenə Əbülfət -

Ürəyinin qapısını döyəcək!..

Allahım

Tellərinin sayı qədər duam var

Bir-bir onu sayıb, seçir Allahım.

Ürəyimdə - ürəyində yuvam var -

Bunu bilir, üstən keçir Allahım…

Bu ikilik çox yuvaqlıq deyil, ha,

Bünövrədən yoxdu belə meyil ha!

Ürək sənə gecə-gündüz deyir ha -

Bizə eşqi bizsiz biçir Allahım!

Hər anıma hakim olan tək dua,

İki qəlbi sən birlikdə çək suya!

Ruhumuzda, cismimizdə ək, dua -

Bu vüsalı bizə içir, Allahım!

Tanışdımı, bu gördüyün üz, sənə?!

Hiss edirəm sızıldayır yol, cığır

Xiffətindən ləpirləri yol sıxır.

Ürəyimdən bircə səmtə yol çıxır -

O da tutub açıq-aşkar üz sənə,

Tanışdımı, bu gördüyün üz, sənə?!

Yaddaşıma xal salıbdı hər addım,

Addımları ürəyimlə mən atdım...

Nə yaşadım, nə hiss etdim, nə daddım -

Dəyişilməz ötsə hətta yüz sənə,

Tanışdımı, bu gördüyün üz, sənə?!

Bir-birinə üzgün baxır duman – dağ,

İkisi də bir-birini uman, bax!..

Qımıldanır, sağdı hələ guman, sağ -

Bu dumanın dəryasında üzsənə!

Tanışdımı, bu gördüyün üz, sənə?!

Öz-özümə ha versəm də təsəlli,

Həyat yükdü - suallı, həm məsəlli...

Görkəm həmən, üstəlik də səs bəlli -

Əbülfətdi, diz çökübdü, diz, sənə!

Tanışdımı, bu gördüyün üz, sənə?!

Tutmaram

Məni anlasan xoş olar,

Dərdi yuxarda tutmaram...

Əlimi qarda ovaraq -

Sonra buxarda tutmaram...

İncitmədən heç bir kəsi

Yazdım ruha ürək səsi.

Tər olmaqçün eşq həvəsi -

Hər gün ovxarda tutmaram!

Sənlə xoşdu acı, şirin

Tək istəmirəm heç birin!

Qazancım eşq olan pirin -

Adın çıxarda tutmaram!

Sığındığım yar - Yaradan,

Qaranlığı yar, Yaradan!

Ağrısam da yar, yaradan -

Axar-baxarda tutmaram!

Sahil düşüncələri

Əyildin dənizə tərəf -

Saçların dənizdə çimir...

Bu təmasın ləzzətini -

Dənizdən başqa kim bilir?

Qağayılar hay-küy salır,

Balıqlar kükrəyir bir də...

Durub baxıram dənizə -

Saçını öpdüyü yerdə...

İçimdə incik bir duyğu,

Gözümdə həmin mənzərə...

Dənizi çox sevdik, bəlkə -

Onunçün gəldik nəzərə?

Ləpələr vərəqlər kimi

Çevrilir sahildən bir-bir...

Bircə bizim görüntünü -

Tapıb sahilə gətirmir…

Var

Elə üşüyür əlim -

Sanki ovcumda buz var.

Tək bir ad bilir dilim -

Səslədiyi bir qız var...

Yuxunu danıb gözüm

Gözündə yanıb gözüm.

Sonda, inanıb gözüm -

Göydə tək bir ulduz var!

Bəllidi qəmin himi,

Köklənib ruhun simi...

Dünyada mənim kimi -

Allah, neçə yalqız var?..

Getmisən...

Son günlər həyatımda baş verən köçlə bağlı xeyli narahatlıq keçirsəm də, illərin o biri üzündə - bir az gözdən uzaq qalmış ilk şeirlərimin yuvası olan qovluqları da təzə yurda daşıdım... Və həmin qovluqlardan birini açdım... qarşıma bu şeir çıxdı... istədim sizə təqdim edim.

Bu dünyanı bir sifətli bilirdin,

Yüz sifətdir bax, qor olub, getmisən...

Dodağından bal damırdı, silirdin -

İndi isə bax, şor olub getmisən!..

Tumurcuğun çiçək halın görmədən,

Barmaqların qız saçını hörmədən...

Qəlb qocaldan səhər adlı "türmədən" -

Xəşəmlənmiş yarpaq olub getmisən...

Yaşamağa, yaşatmağa gələnlər -

Çox görürəm yarınaraq gülənlər!

Bir də onda biləcək ki, bilənlər -

Bircə xışma torpaq olub getmisən...

Sellə dolub baxışların dinəndə,

Həmənkisən sən bu gün də, dünən də!

Həsrət elə turp əkib ki, sinəndə -

Ay Əbülfət, qorxaq olub getmisən!

15 avqust 1977-ci il

Bakı, qəbul imtahanı vaxtı

Bulvarın qış mənzərəsi

Bu sahildə

adamlar susurlar...

Təkcə qağayılar danışır,

bir də ləpələr...

Onlardan qopub

ətrafa səpələnən

qəlpələr...

Amma...

onlar da

tələsirlər,

bir-birlərinin

sözlərini kəsirlər...

Bu sahildə

susan adamların

gözünün lap dibindən,

dənizin -

göz çatmayan,

səs batmayan

dərinliyinə

və görünməyən

uzaqlığına uzanan

işıq isə -

ya həsrət,

ya da görüş yoludur...

Susmur

o yol boyu

xəyallar, xatirələr...

Axı

partlayacaq qədər

doludur -

özünü boşaldır,

bunu da

təkcə Sən görürsən,

necə danışır ürəklər,

İlahi!

Canın ağrısı

Uzanıb yanı üstə

Bitmir canın ağrısı...

Dolanır canı üstə -

İtmir canın ağrısı.

Ortaya istək atıb,

Çatıb, istəyə çatıb!

Xoş-xumar olub, yatıb -

Getmir canın ağrısı!

Həm duyumlu, həm incə

Özünü qoyub dincə.

Köməyimə bax, bircə -

Yetmir canın ağrısı!

Ovqat şeiri

Gecənin

Ay gizlənən vaxtıdı...

Səhərin

Dan sökülən...

Küçənin

Güzgülənən vaxtıdı,

Şəhərin

Yarpaq tökülən...

Yolların -

Duman dərən vaxtıdı...

Qolların -

Üstünə hörük sərən.

Dağların -

Çiçək sərən vaxtıdı,

Bağların -

Bar üçün körüklənən.

Ürəyin -

İndi üzgün vaxtıdı,

Ruhun isə

Həyatdan küskün...

Bəndənin

Halını görə-görə,

Allahım,

Sən uzaq durub susdun...

Özümü -

Kiməsə kölgə etmirəm,

Sözümü

Hansısa sözə yamaq...

Asilik də etmirəm

Elə belədə qalaq -

Dərgahında!

Şəhərin dənizlə öpüşən yeri

Şəhərin

dənizlə öpüşən yerində

"Azneft" dairəsində...

Böyük

Məmməd Arazın

dünyalar sığışan

hücrəsində

bir küncdə

yer tapıldı

mənə də...

...Şəhərin bu nöqtəsində

Məmməd Araz ruhunun

istisində

bilmirəm nədənsə

hələ də

bir "Şikəstə" keçir

könlümdən,

Şikəstə!..

Mən aşiq gözümdə nəm

Səsimdə, sözümdə nəm...

Hamı eyni ovqatda -

Mən isə özümnənəm...

Şəhərin dənizlə öpüşən yerində -

yəni, sizə nişan verdiyim

ən kövrək

xatirələr mərkəzində -

bir tumurcuq büzüşüb -

ürəyimdə -

özü də lap dərində...

Yağışdan sonrakı mənzərə

Dağ titrəyir, dərə isə hönkürür

Gah şimşəyə, gah da selə baxıram...

Göyün, yerin ilmələri sökülür -

Mən bu anda İlahiyə yaxınam!

Həm xofludu, həm də diqqət çəkəndi -

Bu mənzərə təkrarsızdı, canlıdı!

Gurultusu, nə də səbri tükəndi -

Yer-göy sanki, bir-biriylə qanlıdı!

Təbiətin bu halının yozumu

Göy qurşağı görünəndə oxunur.

Düşünürəm, bəlkə belə vaxtlarda -

Yerlə göy də bir-birinə toxunur!

Güzgüdəki adama

Üzümə gülümsəmir

heç nə

və ümumiyyətlə heç kim...

Bu halımla mən

hamı üçün gərəksiz,

qaraqabaq

və bir az da yad...

Odur ki,

belə bir görüntü

və təqdimat

sual yaradır:

Nə verdim sənə,

nə aldım mən səndən –

Həyat?!

Üstəlik,

məntiq də var axı -

Əbülfət

bu dünyada hər kəs üçün

neçə milyardıncı ad!..

Bu ömür isə

ya "çax-çax" səsidi,

ya da kəfkirli saat...

Çalış,

o səslərin arasında

hərdən

özünə də qulaq as!

Heç olmasa, bir gün

Təəssüflənməmək üçün…

Boz mənzərə

Səhərə qədər

eyni mövzunu

eyni nöqtədən

götürüb -

dayanmadan

durmadan

hətta ürəyimin və ruhumun

üzünə də

vurmadan -

birnəfəsə daşıdım...

Axşama qədər isə

tərsinə,

yəni eyni mövzunu,

eyni nöqtəyə

daşıdıqca -

axıb üzüaşağı -

tər sinə şumlayırdı!

Hər iki məqamda -

istər səhərə qədər,

istər axşama kimi

tək bir fikir

üyüdürdü içimi...

Görəsən niyə

susqunluq

mənim tənhalığımı -

mumiyalayırdı...

Bu da bir təmənna

Bu gecə yuxu payından -

Bir çimdik mənə əta et!

Ox çıxıb çoxdan yayından -

Demirəm təzə xəta et!

Gözümü gözündə görüb,

Sözümü sözünə hörüb...

Özümü közündə görüb -

Bir az naz, bir az əda et!

Ömrə açılan səhəri,

Xəyal dolaşan şəhəri...

Sevmək üçün birtəhəri -

Sən Əbülfəti fəda et!

Pəncərəmdəki yazı

Pəncərənin

tərləmiş şüşəsində

barmağımın ucuyla

şəkil çəkmək...

Ya da ad yazmaq və

sonra da

yazdığını

tez-tələsik silmək...

Nə rəssamlıq

həvəsim olub,

nə də

ona oxşar

başqa bir istək...

Pəncərənin önündə

dayanıb

baxanda

sanıram ki,

baş verib bütün olanlar -

elə bu yaxında...

Sən yeddinci qatda

içərsini görmədiyim

otaqda,

mən həyətdə...

Dayanıb

şəklini gözlərimə çəkirəm,

köçürürəm...

Təbəssümün hiss etdirir -

bilirsən nələr keçirirəm...

ürəyimdən!

...Pəncərə önündə

buz bağlamış şüşəni

dırnağımla cızıram -

Şəkil çəkmirəm...

İndi adını

son ümid kimi

yazıram

gizlətmədən heç kimdən…

Gülür

Bir diləyə köklənmişəm -

Ürəyimin gözü gülür...

Xəyal qurub kövrəlmişəm -

Baxıb gendən özü, gülür!

Bir dam altda günü, anı

Öldürürəm, donur qanı.

Heç demir ki, sübut hanı -

Ocaq, yoxsa közü gülür?

Ağlım şirin bir fənddədi,

Ruhum isə o kənddədi...

Hiss etdim ki, dil bənddədi -

Dodaqdasa sözü gülür.

Mən havalı dərviş kimi

Gözləmədən "dur gəl!" himi

Çalanda köklənmiş simi -

Gördüm onun üzü gülür.

Hər gün

Mənə ilıq nəfəsin -

Toxundurur qəm hər gün...

Mən də bu nəvazişdən -

Dəm oluram, dəm, hər gün.

Ruhumun cibində də,

Sözümün tipində də,

Gözümün dibində də

Nəm oluram, nəm, hər gün!

Kül artdıqca közümdən

Keçir daha dözümdən...

Əriyib öz-özümdən

Kəm oluram, kəm, hər gün!

Boşdu daha bu durum,

Qəmə xəlvət göz vurum!

Kiçildikcə tutumum -

Qəm oluram, qəm, hər gün…

Tənhalıq kitabıyam

Heyif bir gün də itdi -

Yaşayacağım aydan...

Fələk səssizcə sildi -

Özünə bəlli saydan!

Bir tumurcuq da düşdü

Ümidin qanadından...

İtən gün döndərmədi -

Səni öz inadından!

Bir dalğınlıq içində

Özümə kilidləndim...

Tənhalıq kitabıyam -

Sükutla cilidləndim…

Dua edək

Bu ömürün quzeyi

Günbatan vədəsində...

Bir ümidin taleyi -

Bir telin hədəsində -

Gəl otur, dua edək!

Bir yolun dolaması

Bir uçrumun qaşında...

Bir qurdun ulaması -

Təkliyidi daşın da -

Gəl otur, dua edək!

Bir ləçəyin qopması,

Bir çiçəyin yarası...

Qəmin gözə hopması

Göz yaşının qorası -

Gəl otur, dua edək!

Birin birdə Birinə

Əl açaq, Tanrım deyək!

Əlləri bir-birinə,

Ürəyi də sevgiyə -

Əbədi yuva edək,

Gəl, birgə dua edək…

Şaxtalı gecənin tənhalığı

Şaxta hökm eləyir, gücün göstərir

Üşüyür torpaq da, üşüyür daş da.

Kim ki, havalanıb özün göstərir -

Ağarır kirpik də, ağarır qaş da.

Nəfəs də isitmir barmaqlarımı

Qaçıbdı soyuqdan qanı dodağın...

Tənhalıq titrədir varaqlarımı -

Donub pəncərəsi bizim otağın.

Sanki buz bağlayıb yaşam həvəsim -

Ruhum isinməyə bir bənd söz dərir...

Bircə ürəyimdi hiss edən özün -

Sən orda çatdığın ocaq közərir…

Düşüncələr

Od da küldü, kül də od -

Biri əvvəl, biri son…

Bu sirr deyil, bu bir kod -

Bir əldə beş, cütdə on!

Dua sözdü, söz dua

Diləyən qəlb, ifa dil...

Qoymur olsun söz dua -

Kin yeyən qəlb, qaba dil...

Acı, şirin, ya tərsi

Dad anlamı çətirdi!

Budur həyatın dərsi -

Biri sıfra gətirdi!

Şəhidlər xiyabanında sükut

Süzülür bu gecə kirpiklərimin -

Ucunu yandıran çınqı damlalar...

Ruhlar yerə enib şəhidlərimin -

Fəxri qarovulun susub tamamlar!

Qərənfil ətirli bu xiyabanda -

Hər bir kəs baş əyir qəmli, qürurlu...

Millət kükrəyərkən özün duyanda -

Şəhid zirvəsinə qalxıb duruldu!

Məzarlar bələyən tər ləçəklərin

Üzünə müqəddəs bir dilək gülüb...

Bu gün arasında o çiçəklərin -

Yəqin ziyarətə Tanrı da gəlib!

Yozumu pozulan yuxum

Sən mənim son yuxumu

Yüz dəfə yozdurmusan...

Səbrin çatmayıb, sonda -

Yozumu pozdurmusan!

Şıltaqlıq deyildi, bu

Üsyan idi yuxuma...

Deyirdin xəyalını -

Yuxu kimi oxuma!

Mənsə həmin yuxumu

Əzbər deyirdim suya.

O su mənim ruhumu -

Cilalayırdı guya!..

Gül görək...

Bir səsə kökləndim mən

İçim söz-söz oxundu...

Yenə də təkləndim mən -

Qəlbimə köz toxundu...

Ha istədim unudum,

Sıxdı özün buludum...

İndi necə qurudum -

Kirpiklərim oxundu.

Qurbanlığın can, ürək

Xatırlatmaq nə gərək!

Göz dolusu gül görək -

Axı nəyin yoxundu?

İçindən

Geyinib nimdaş paltomu

Çıxacam özümün içimdən...

Bir ad götürəcəm özümlə -

Seçib, sözümün içindən!

Olanlar dünəndə qalıb,

Ağlımı xatirə alıb...

Şəkilin yolunu salıb -

Gülüm, gözümün içindən!

Dişimi bir də sıxacam,

Nə varsa hamsın yığacam!

De görüm, necə çıxacam -

Mən bu çözümün içindən?!.

Baxışlarınla

Ruhumu göynədirsən,

Susub, baxışlarınla…

Dözməyi öyrədirsən -

Küsüb, baxışlarınla.

Canımı can sanırsan

Canımda canlanırsan!

Hərdən də can alırsan -

Süzüb, baxışlarınla!

Sözün özün və tərsin

Dodağım nübar dərsin!

Sıraya Məcnun dərsin -

Düzüb, baxışlarınla!

Sadəcə...

Məni susdurmaq üçün

Gülləni heyif etmə!

Məni küsdürmək üçün -

Çəkilib uzaq getmə -

Yanımda susub, dayan!

Məni söndürmək üçün

Üstümə su ələmə!

Tükətməyə qəlb gücün -

Həsrətinə bələmə -

Yanımda susub, dayan!

Məni bu gerçəkliyin -

Ərit qoynunda şamtək!

Allahımın verdiyin,

Zərrəsin qəlbinə çək -

Yanımda susub, dayan!

Bir sevginin...

Bir sevginin yurd yeridi ürəyim

İşığı da, ocağı da közərir...

Pəncərədən mənə baxan mələyim -

Sevgimizin qibləsini göstərir!

Budaqları puçurlamış xəyalım

Xatirələr nübarını daddırır...

Açıq-aşkar diqqət çəkən bu halım -

Kövrək ruhun hıçqırtısın çatdırır.

Kirpikləri ulduzlanıb gözümün,

Barmaqlarım ulduz dərir dinmədən…

Sən adın da bir dünyam var özümün -

Dolaşıram o dünyamda sinmədən!

...Bir sevginin yurd yerində pərvanə

Əhdimi mən eləmişəm son andım!

Mən bu yolda çevriləndən sarvana -

Bir Allaha, bir də sənə inandım…

Arzu

Yeni ilin girişi -

təbii ki,

yanvarın ilk gecəsi

ömrün köhnə qədəri,

amma yeni küçəsi...

Qar olmasa da

havada şaxta var...

Bir çevrənin içində

"get-gəl" edirəm.

Saata baxmıram -

dəqiq bilirəm ki,

hələ vaxta var...

Bir də ki,

hara tələsirəm,

hara gecikirəm?!.

Axı bəllidir ki,

o gəlməyəcək

və onu gözlədiyimi də

bilməyəcək...

Çünki o -

gənc yaşımdakı

təbəssümlü xəyaldı...

Mən isə

həmən yaşda qalan -

xatirə...

Yanvarın ilk gecəsində,

doğum günümdə -

məni bəlkə

yuxusuna götürə -

Yeni ildən hədiyyə…

Gecə

Şaxtası diş göynədən,

Dilçəkdə söz donduran...

Bir mehin dalğasında,

Üzə qırov qonduran -

Gecə!

Bürüncək xatirələr

Ürəyin son ümidi...

Çətin ki, gətirələr

Lap ayrılıq kimidi -

Gecə!

Hönkürtü səssiz, acı

Xəyal didərgin, qaçqın...

Mənim ruhumun tacı

Gəlib niqabın açsın -

Gecə!

...Barmaqların tutumu

Əli güvənsiz edir...

Son deyilən budumu,

Kimsə kimsəsiz gedir -

Gecə!

Akademiyanın bağından reportaj

Dan üzü

yarıyuxulu

gözünün birini ovxalayır,

sonra da ikisini birdən...

Ağır yük qaldıranlar kimi

yataqda silkələnib

bir anda

qaldırır yerdən -

gecənin yuxusunu

şəhər adamı...

Əvvəl tək-tək

yəni damla-damla

görünür,

sonra artır,

yəni sellənir.

Hardasa,

lap elə akademiyanın bağında

saat 6-8 aralığında

bu qaynaşma

həm gölməçə olur,

həm də göl!

Bax bu ünvanda

xeyli müddətdir

bəlkə də artıq vərdiş,

və yaxud da adətdi -

hər kəsə

"Sabahın xeyir!" deyir -

sayqı və sevgi ilə

bir az kənd,

bir az da şəhər adamı -

Kəramət Böyükçöl!

Çiliklənir

Elə titrəyir ki, dilim-dodağım -

Demək istədiyim söz çiliklənir...

Sanki yağ tökülür odun üstünə -

Baxıb görürəm ki, köz çiliklənir!

Ruhumun səsini mən duya-duya

Gözümü zilləyib baxıram suya...

Məni diksindirmək istəyib, guya -

Ləpə qımıldanır - "göz" çiliklənir!..

Ümid budaqları kəsilir hər gün

Tənhalıq sıxdıqca əzilir hər gün.

Ürəyim o qədər nazilir hər gün -

Hətta şüşədən də tez çiliklənir…

İçimdə küsdüm

Bilirəm günahlarım

Hardan hara qədərdi...

Mənim yaşadıqlarım -

Alın yazım - qədərdi!

Dilini öyrəndiyim,

Dizinə söykəndiyim

Xəlvətdə kövrəldiyim -

Sığındığım kədərdi!..

Yanımdan ötüb keçən,

Kimdi tay məni seçən...

Mən ki, sənsiz bir heçəm -

Qalan nə var, hədərdi!

Sən tələsdin, mən susdum,

Hətta içimdə küsdüm!

Bil ki, Əbülfət dostum -

Məcnundan da betərdi!

Bir yaşamın pıçıltısı

Üşüyürəm, elə bil -

Döşənib buz üstümə...

Qatlananda dodaq, dil -

Çatdı o qız üstümə!

Olmayıb hələm-hələm

Məndən yan keçə ələm!..

Canım yaraya bələm -

Səpildi duz üstümə.

Lakini, həm amması

Var sözümün əmması.

Olub ümid damlası -

Sən səssiz sız üstümə!

Demə sevmək bir anmış

Ürək odda ta yanmış!

Bilə-bilə, ya yanlış -

Salarsan iz üstümə!

Küləkli şeir

Novxanıda

cini oyanmış külək

at çapır dörd tərəfə -

yerə, göyə əl atır...

vecinə deyil heç kim,

heç nə...

Düşünmür

bu kimin evidi,

ya kimin bağıdı?

Sındırır,

uçurdur, dağıdır!..

Elə bil

dünyanın axırıdı!

Durub düşünürəm

bir anlıq -

Şair,

bu işin bir üzü aydınlıqdı,

biri qaranlıq...

Çalış duruş gətir,

bu yaşında!

Hər üzlü küləyin -

namərd körpüsündən

əyilə-əyilə

keçmə!

Yoxsa...

Yaşadıqların

bir heç nə!.

Düşübdü

(Bağ şeirlərindən)

Dolu elə budayıb ki, ləcəklər

Xəlbirlənib üzü üstə düşübdü.

Boy göstərən körpə şüylər, pöhrələr -

Budanıbdı - dizi üstə düşübdü...

Sel suları bənd-bərəni dağıdıb,

Qarşısına nə çıxıbsa axıdıb...

Buludların yelinləri sağılıb -

Kimlər isə qorxub, xəstə düşübdü...

Zamanında sən etsən də nə niyyət

Cəzasını qəfil verir təbiət!..

Bircə anda çalxalandı kəmiyyət -

Zil gedənlər enib pəsə düşübdü!

Əhatə dairəndə

Çəkilib bir kənarda oturanda

O qədər də maraqlı olmur adam...

Mən səni düşünəndə görürəm ki,

Bu qədər yaxınam, o qədər yadam -

Əhatə dairəndə...

Gördüyüm iş yazdığım sözlər kimi

Bütün sıralarda sonun sonunda...

Mən tarın əlavə edilmiş simi -

Səsi xoş gəlmir kiməsə onun da -

Əhatə dairəndə...

Varlığım yoxluğumu kölgələyir,

Yoxluğum da varlığımı, açıqca...

Üz-gözümə nəfəs yox, kölgə dəyir -

Bunu da hiss etdirirəm, acıqca -

Əhatə dairəndə...

Dörd divara, bir tavana, bir yerə

Bağlamışam diqqətimi, gözümü...

Mən sevirəm gecə-gündüz bir belə,

Amma görə bilmirəm ki, özümü -

Əhatə dairəndə!

Ümidli şeir

Ürəyimi tilsimləyən baxışın

Bircə anda lal elədi dilimi.

Dünya ilə kaş düz gəlsin naxışın -

Dua üçün mən açmışam əlimi!

Gözlərimdə gəzdirdiyim şəkilin -

Taleyimin sənə bəlli “sim-sim”i!

Allah özü olub sənin vəkilin -

Onun isə heç kim bilmir tilsimin!

Xoşbəxtəm ki, varlığına sevinib,

Bu dünyada görə bildim Cənnəti!

Yaradanım özü səni pir edib -

Buna şübhə etmirəm də mən qəti!

Layiq bilsən, sinəmdəki taxtını

Qollarımda yelləncəyin qurular...

Biz birlikdə bu sevginin baxtını -

Yaşadıqca, bulanlıqlar durular!

Dan üzünün pıçıltısı

Göy üzü gülümsəyir -

Üzümə gözlərintək...

Bu səhər sürmə deyil,

Göy üzün gözünə çək!

Qanadlanan ruhumun

İzi hopur səmaya...

Gözündən atəş damır -

Həm Günəşə, həm Aya!..

Bu cazibə dalğası

Buludları üşüdür...

Bunun var bir xatası -

Səsi ürək eşidir!

Baxışının sehrində

Bir sevgiyə gülürsən...

Bu ipucu mehrində -

Ölüm də var, bilirsən?!.

Yaşayıram...

Ümidlənib səslə, mehlə

Üz-gözümü yudum şehlə.

Bir az ahla, bir az "eh"lə -

Yaşayıram...

Dərd əbədi qarı düşmən,

Yarı dostdu, yarı düşmən!

Bilə həsrət - barı düşmən -

Yaşayıram...

Əridikcə ünüm ündə,

İtib-batır günüm gündə.

Bilən yoxdu hansı gündə -

Yaşayıram!

Boşdu ömür qalaçası -

Qalaların balacası.

Baxır gözün alacası -

Yaşayıram!..

Güc qalmayıb hay salmağa

Selbə atıb, pay salmağa...

Dəyərmi, belə qalmağa -

Yaşayıram?!

Ürəyim

Sıxıntısı hiss olunmur, duyulmur

Təkliyinə bükülübdü ürəyim...

Elə bilmə daşlaşıbdı, soyulmur,

Neçə yerdən sökülübdü ürəyim...

Heç adımı eşitmədim dilindən

De, nə çəkdin sən mən adlı dəlindən?

Ovcundaydı, elə sıxdın, əlindən -

Çiliklənib tökülübdü ürəyim!

Həmsöhbətəm sorağınla, sədanla

Buna görə nə inci sən, nə danla!..

Gecə-gündüz baxışınla, ədanla

Şumlanıbdı, əkilibdi ürəyim...

Kirpiyimi suya salır bu gilə

Varlığımı hisslərinə yurd elə!

Bu manqalın közü çoxdu, su çilə -

Artıq şişə çəkilibdi ürəyim!..

Dənizə yağan yağış

Dənizə yağan yağış,

Səni sular udacaq!

Şipşirin dadını da -

Bu dəniz unudacaq...

Bircə balıqlar səni -

Muncuq kimi sayacaq...

Sənin damlalarınla -

Üz-gözünü yuyacaq...

Qağayılar havada

Tutmağa cəhd edəcək...

Damlalar dimdiklərdən -

Yayınıb yan gedəcək...

... Sən suların yanağın

Həsrətli tək öpürsən...

Qovuşmaqçün sevginə -

Yağış, qurban gedirsən!..

Anlaşılmazlıq

Sabahın xeyir, şeir!

Sabahın xeyir, qələm!

Bu yağışlı gecədə

Olmuşam bələm-bələm -

Fikirlərə...

Ulduz kölgə salmayıb,

Ay xəyala dalmayıb...

Tay ümidim qalmayıb,

Bu yağışlı gecədə -

Zikirlərə...

Təklikdən sıxıldığım

Sirr deyil yıxıldığım...

Öpərək sığındığım

Bu yağışlı gecədə

Şəkillərə...

Axşamın xeyir, qələm!

Axşamın xeyir, şeir!

Bu açılan sabaha

Hər kəs istəyin deyir -

Bənd olma vəkillərə!

İçimdə oxunan şeir

("Bir Qadına" silsiləsindən )

Oxşayıb ləpələri

Pıçıldadım adını...

İstədim dəniz duysun -

Qız, adının dadını!

İçimdəki duyğunu

Hördüm saçın uyğunu...

Qarışdırma yuxunu,

Həyatımın qadını!

Sən möcüzə etmisən,

Muradına yetmisən!

Tilsimləyib getmisən -

Bir şair həyatını!

Mən

Çəkilib getdi hər kəs

Bir təklik qaldı, bir də mən...

İçimdə titrədi bir səs -

Hələ ki, təkəm yerdə mən!

Bu ömür küt getmiş fətir

Bir az da tər hopmuş ətir...

Misra-misra, sətir-sətir -

Bir az varam şeirdə mən...

Salıb həsrət məni atdan

İbarətəm quru addan...

Sim-simi çıxartdın yaddan -

Batıb qaldım o sirdə mən!

Cavabsız sual

Üstümə kölgə düşüb -

Kədərdi...

Kədər donun dəyişib -

Qədərdi...

Günün calağı yoxdu,

Yoxun balağı yoxdu.

Ayla talağı yoxdu -

Hədərdi...

Yola verib cüməni

Tikdim bu boş küməni...

Görməyibsə kim məni -

Nə dərdi!?.

Ömrün budağı əylib

Dilin dilçəyi yeylib...

Nə vardı hamsı deyilib -

Nətərdi?!

Ölüm

Dünən daha bir əzizimi, doğmamı yaşı 60-a çatmamış qəfil itirdim... Namərd ürək... Namərd ölüm!..

De, bəlkə küləksən anidən əsən,

Ya daşsan, sürüşüb qəfil yol kəsən?

Olanlara inanmaq olmur bəzən -

Ölüm?!.

Fərq qoymur kimdi, ya hansı təbəədi,

Dəyişmir heç vaxt ünvanı, məbədi.

Varsan bütün zamanlarda əbədi,

Ölüm!

Bütün göz yaşların, səsləri udur

Səbrini həmişə gizlində tutur...

Hər kəsə deyir ki, sakitcə otur! -

Ölüm...

Varlığı bəllidi, yerini bilən -

Yoxdur ki, hay salsın - ölümdü gələn!

Hamıya, mənə də sonuncu gülən -

Ölüm!

Dünənki gecənin şeiri

Qoymadım ki, yuxu sərsin üstünə

Kirpiyimdən yenə asdım gecəni...

Səhərəcən dayanaraq qəsdinə -

Çözdüm min yol mən, ağlımdan keçəni...

Ulduzların mindən ötən sayını -

Ay elə ki, bədirləndi - itirdim...

Düyün saldım fikirlərin yayını -

Bu gecəni "qaç-qov" ilə bitirdim.

Gizlədərək ürəyimin ağrısın

Gözlərimin kökünəcən sıxıldım...

Dözüm adlı Allahın son sarğısın -

Daşıyaraq, dizinəcən yıxıldım...

Bu gecənin arxasınca su atıb

Səhərində gün görməyi ummadım...

Yorulubdu, qolumda saat yatıb,

Bu gecə mən, heç gözümü yummadım...

Əbədi ayrılığın ağısı

Yorur məni fikir çəkmək, ah çəkmək

Heç bilmirəm necə çıxım quyudan...

Həsrət edib ürəyimi lap lək-lək

Tənhalıqdı əllərimi soyudan...

Düşündükcə dönməyəcək anları

Həyat düşür damcı kimi gözümdən...

Mən canımdan qopub gedən canları -

Qaytarmağa yol tapmıram özümdən...

Günahını da yumuram kiminsə

Qədərimin şələsidi çiynimdə...

Etiraf da eləmərəm, bilinsə -

Çəkdirdiyin yaraşıqdı əynimdə...

Əzablıdı dörd divarla danışmaq

Dilim bəzən heydən düşür, söz itir...

Qaçılmazdı axirətlə barışmaq -

Orda axı söz gücsüzdü... söz bitir!

Vaxtı...

Gecəm qara, gündüzüm də dumanlı

Ümidimin özü belə gumanlı...

Ətrafımda neçə cürə imanlı -

Öz-özümlə anlaşmadım heç vaxtı...

Sən xəyala çox da dalma, amandı

Ürək andır sızıldayan kamandı...

İndi elə bir qəribə zamandı -

Heç bilmirsən nə vaxt gəlir köç vaxtı...

Dağ dərəyə kölgə salmır - küsübdü

Dərə dağdan tay əlini üzübdü...

Qədər sənin son badəni süzübdü -

Ay Əbülfət, götür-qoy et, seç vaxtı...

Aşağı...

Gözümə yük olan yorğunluğumu

Çırpdım kirpiyimdən yaxam aşağı...

Səni göy üzündə axtardığımdan -

Çəkindim, nə vaxtsa baxam aşağı!..

Əyildi üstümə həm duman, həm çən

Çiləndi ömrümə nöqtə-nöqtə dən...

İstədim özümü uca nöqtədən -

Qaldırıb başıma, çaxam aşağı!

Çırpıntı içində yaralı Qutək...

Qalıb öz-özüylə Əbülfət - bu tək!

Bacara bilmədim, bir damcı sutək -

Sızıb qayalardan axam aşağı...

Heç nə...

Donub bütün istəklər,

Qalmayıb isti heç nə...

Altda hər şey maraqlı -

Tay onun üstü... heç nə!..

Adımı andırmadı,

Eşqə inandırmadı...

Od ki, əl yandırmadı -

Tay oldu tüstü... heç nə!..

Çox yüyürdük, çox qoşduq

Keçmədi xoşaxoşluq!

Ölümdən o yan boşluq...

Deməli qəsdi heç nə!

Titrəyən dodaqlar, gizlənən gözlər

Yuxumu didərgin, özümü dəli -

Edib mənim kimi dözümü dəli!

Deyəcəm hər yerdə sözümü dəli -

Titrəyən dodaqlar, gizlənən gözlər!..

Ahım ayaq altda, günüm ələkdə

Ruhum qundaq kimi donur bələkdə...

Heç nə hiss etdirmir susan mələk də -

Titrəyən dodaqlar, gizlənən gözlər...

Qəlbimi etsən də həsrətə daxma,

Dolan buludları üzünə taxma!..

Adımı söyləmə, şəklimə baxma -

Titrəyən dodaqlar, gizlənən gözlər!..

Yolum kəsişmədə, izim keçiddə

Ürək yorulubdu, ömür keçib də!

Məni ta görməzsən bizim keçiddə -

Titrəyən dodaqlar, gizlənən gözlər!..

Yaşadığım soyuqluq

Elə soyuq dindirdin,

Bu pıçıltı yad gəldi...

Dilinə nə həmin söz,

Nə də həmin ad gəldi...

Pıçıltın uzaq qütbün

Buz qatından sızırdı...

Bu sızıltı qəlbimi -

Neştər kimi cızırdı...

İçimdəki od-alov,

Buza, suya dönürdü...

Demək istədiklərim -

Dodağımda sönürdü...

Fəhm edə də bilmirdim

Günahını bu anın.

Donurdum soyuqluqdan -

Açıq-aşkar, inanın!

Hələ də yan baxıram -

Buza, soyuq suya da...

Qəlbim bükülü qalıb -

Buz adlı mumiyada!..

Niyyət

Niyət tutmuşam, gecəni

Yatmağa qoymayacam mən.

Sənin adına dualar -

Etməkdən doymayacam mən!

Demirəm ulduzlar qədər,

Bəlkə ondan bir az da çox!

Rəqəm söyləmirəm hədər -

Səni sevmişəm gözü tox!

Mənim niyyətim gecəni -

Səninçün oyaq tutmaqdı...

Bir də ki, olub-keçəni -

Bu həsrəti unutmaqdı!

Bir gilə ümid

Bax gör, yaraşırmı bu qəm -

Mübarək! - söylə, geyinim.

Bir az üşüyən kimiyəm -

Geyinsəm, isinər əynim.

Açarı pas tutmuş bəxtin

Görmədim heç bir xoş vaxtın.

Sən ay, sevilən xoşbəxtim -

Danışdır, açılsın eynim!

Qıymasan da sözə, dilə

Baxışınla ümid çilə!

Düşsün mənə bircə gilə -

Mən də susum, az deyinim!

Vaxtdı, ürəyim

Gecikdim qapıda qarşılamağa

O da ki, izinsiz keçdi içəri...

Gücüm də çatmadı qarşı çıxmağa -

Onu doğmasıtək seçdi, içəri!

Zərbələr aldıqca hiss elədim ki,

Gah sinəm göynəyir, gah da kürəyim...

Həsrətə bilmirəm mən neylədim ki,

Qaldı ortalıqda duyan ürəyim!..

Dözüm əridikcə təklik gücləndi

Ağrı da qol-qanad verdi kədərə...

Düz etdim, ya yanlış... amma əzəldən

Qapım açıq oldu hər vaxt qədərə...

Sorğusuz, sualsız gələn sevgiyə -

Ev-eşik, həm də ki, taxtdı ürəyim!

Ona əl açmadım mən ki, sev!- deyə

Bu sirri özün aç, vaxtdı, ürəyim!

Mən də qısqancam

Saçını küləklərə

Açıq-aşkar daradır...

İçimdə qısqanclığa -

Qəsdən səbəb yaradır...

O saçlara sığalı

Xəyal edən əlimin...

İndi necə gizlədim -

Yaşadığı zülümün?!.

Kaş külək şıltaqlığı

Qəfil qəlbimə dola!

O saçlarla öpüşən -

Əlim də xoşbəxt ola!

... Qısqanclığımı sənə

Bu şeirimlə bildirdim.

Bu yaşımda, səni də -

Mən özümə güldürdüm!

Hönkürtünün sədası

Elə hönkürür ki buludlar, sanki

Göy qopub düşəcək yerin üstünə...

Zənnimcə buludlar bu an inan ki,

Durublar göyün, həm yerin qəsdinə!

Şimşək işığında iri damlalar

Ələnir mirvari dənəsi kimi...

Aşkar diqqətimi çəkən buludlar -

Əsir göy üzünün çənəsi kimi!

Yaşanan məqamda təlaş, vahimə

Buludsa özünü sıxıb boşaltmır...

Anam nəvələrə təsəlli üçün -

Görürəm, əlini göyə boş açmır!

Bir dəli nərədi göy gurultusu

Özünü partlatmaq gerçəkliyidi...

Bir az da göylərin dərinliyindən -

Nə varsa onlardan yer çəkdiyidi!

Təzələnən xatirə

Bir çətirin altındaydıq ikimiz

İçimizdə damlaları sayırdıq...

Bir nöqtədə kəsişirdi fikrimiz -

Ruhumuzun hərarətin duyurduq...

Aradabir saçın dəyir üzümə

Büdrəyirəm… utancaq bir təbəssüm...

O saçları... deyinirəm özümə -

Öpmək üçün gecikdim, gah tələsdim...

Bəzən külək güc göstərir... həmin an

Az qalır ki, əldən alsın çətiri...

Təlaşıma həyan çıxır bu zaman -

Ümid verən baxışının ətiri!

Xatırəsi, o küləkli yağışın

Çoxdan aşıb bir çətirin sərhəddin...

Xatırladıb sevgimin bir naxışın -

Əbülfətin ürəyini tərpətdin...

Təbrik məktubu

40 yaşını ezamda olduğu azad Kəlbəcərdə qarşılayan dayağım, qürurum və davamçım olan oğlum Babəkə - Atillamın atasına

Gözümdə həm uşaq, həm də cavandı

Adıma, soyuma təkdi, davamdı!

Mənim nəfəsimdi, həm də havamdı -

Oğlum!

Odum, ocağımdı, hətta közümdü

Güvəncim, ümidim, həm də dözümdü.

Qələmim, dəftərim, bütöv sözümdü -

Oğlum!

Dünyamdı - sevincim, qəmim yerində

Artığım, əskiyim, kəmim yerində...

O mənəm, duracaq mənim yerimdə -

Oğlum!

Rəqəmlər həminki, ötənsə ahdı

Baxıb öyünməmək böyük günahdı!

Ömrümə açıılan nurlu sabahdı -

Oğlum!

Allahın lütfüdü - Tanrı payıdı

Bir nəslin sevinci - hay-harayıdı...

Atadı, əmidi, hətta dayıdı -

Oğlum!!!

Gün sənin, söz mənim, sevinc hər kəsin

Tanrı nə verəcək, olsun o, bəsin!

Gəlsin yüksəklərdən qürurlu səsin -

Oğlum!

Bax orda...

Sözün gücü çatmır, gözlə deyəcəm

Alovla, atəşlə, közlə deyəcəm...

Nə qədər sağamsa, "Gözlə!" deyəcəm -

Başına dönəcəm elə, bax orda!

Sənə gətirəcəm canımda məni

Görmək istədiyin yanında, məni!

Duyğulu, ən kövrək anında məni -

Başına dolandır, belə, bax orda!

Gecə də, gündüz də zaman sualsız

Gəl deməyin etməz ki, məni halsız!

Yaşaya bilmirəm daha xəyalsız -

Mizrab da ta yatmır telə, bax orda!

Təbiət deyirsə...

Alışıb od saçır, alov püskürür

Günəş havalanıb, yandırır yeri.

Civə sütunları qaynayıb daşır -

Günəşsə bir addım çəkilmir geri!

Dodağı çatlayıb tumurcuqların,

Qovrulur, saralır güllər, çiçəklər...

Anlaya bilməyir öz günahların -

Səs-səsə veriblər quşlar, böcəklər...

Günəşdə partlayış, yerdə zəlzələ -

Sınaqmı, cəzamı bu qarşıdurma?!

Bəs nədən insanlar anlamır hələ -

Təbiət deyirsə, mənə əl vurma?!.

Üstündən

Çəkisi artıbdı kirpiklərimin

Çırpıb tökməliyəm nəmi üstündən...

Duasın edərək sevdiklərimin -

Silib, ötməliyəm qəmin üstündən!

Yolu doğramadan, kəsələmədən

Ayaq da qoymadan izin üstündən...

Ruhu oyatmadan, səs eləmədən -

Öpüb qaldıracam dizin üstündən!

Adı söyləmədən, pıçıldamadan

Gözlə götürəcəm sözün üstündən...

Həmişəyaşıltək puçurlamadan -

Kölgətək keçəcəm közün üstündən!

Görüş sevincinin iki damlasın

Dodaqla siləcəm üzün üstündən.

Süz, fikrin çəkdiyim qəmdə qalmasın -

Bundan şirin nə var, yüzün üstündən?!

Utanır

Cibimdə durumum üşüyür -

Utanır əlimdən...

Cismimdə qürurum üşüyür -

Utanır ölümdən!..

Üzümdə təbəssüm ərimir

Gözümdə kədərim kirimir...

Ümid də yanaşı yerimir -

Utanır gülümdən!

Səssizcə üyünür dözümüm,

Tapa da bilmirəm çözümün.

Tay duzu da qaçıb sözümün -

Utanır dilimdən...

Bir az da...

Ovutmağa çalışıram ruhumu

Bir az səslə, bir az sözlə, bir az da...

Çin etməyə çalışıram yuxumu -

Xəyalların köməyiylə bir az da!..

Küləklidi yaddaşımın otağı

Seyr elədim bu dərəni, o dağı!

Yarpaqları pıçıldaşan budağı -

Doğma gördüm mən özümə bir az da...

Xışmalayıb elə bil ki, əlim dən -

Sürüşərək duman çıxdı əlimdən!

Bir misra de, Əbülfəttək dəlindən -

Lap şirin gəl sən gözümə bir az da!

Akkord

Donub bir nöqtədə, itirib səmti,

Nə irəli gedir, nə də ki, geri.

Ay ürək, az sıxıl, azacıq tənti -

Allah görüş üçün yaradıb yeri.

Halın da qalmayıb zikir etməyə

Ağlının ucuna guman da gəlmir...

Tutub ətəyindən fikir etməyə -

Gözünün önünə duman da gəlmir...

Gör hansı gündəsən, hansı saatda

Budanmış, qurumuş ağac fonunda...

Yerin tapılmadı gerçək həyatda -

Qazancın boş ovuc - ömrün sonunda...

Donub bir nöqtədə büründüyüm ah,

Bir də xəşəm olub xışlanan ümid!

Özün yazdığına nöqtə qoy, Allah -

Verilsin arxivə sonuncu cilid!..

Mənim sevinc payım

Xəyallarım suya düşüb, nəm çəkir

Məni yerdən üzü göyə qəm çəkir...

Yaradanım niyə belə kəm çəkir -

Mənim sevinc payımı?

Gecə-gündüz yuxulu, ya mürgülü

Pir elədim öz sevgimə bir gülü!

Bəyənmədi bu dünyanın kür gülü -

Mənim sevinc payımı!

Hər bir kəsə sonda gülən tək Odu!

Haqq edilən nədi, bilən tək Odu!

Artığını pozub silən, tək Odu -

Mənim sevinc payımın!

Dağ yolundakı mənzərə

Ətəyini duman çəkib üstümə

Aradabir çiskinini ələyir...

Arxamca o, baxa-baxa şəst ilə -

Elə bil ki, xeyir-dua diləyir.

Dağ müdrik görkəminə dalıbdı,

Ərənlərtək boy-boyadı qayalar...

Çox şükür ki, pozulmadan qalıbdı -

Şəlalədə yenə həmin həya var!

Min çalarda düzənliklər, yamaclar

Ruha hopur çiçəklərin ətiri...

Oxuduqca kəkliklər, həm turaclar

Xoşhal olur dinləyənin xətiri.

Vaxt borc alıb mən, ötən bu zamandan

Ürəyimə fürsət verdim, yaşasın...

Düşündüm ki, yapışdığım samandan -

Tutub o da ömrü başdan başlasın!

Qalsın

Getmə, dayan, geri bax,

Qoy ruhum diri qalsın!

Baxışın möhürlənsin -

Üzümdə yeri qalsın!

Dayan, keçim soluna

Nur çilənsin yoluna!

Sevinc girsin qoluna -

Kədərsə, geri qalsın!

Dayan, duy gülün səsin

Əbülfət gülümsəsin!

Məzarı bilinməsin -

Haditək, şeiri qalsın!

Gözlədim

Açılmadı bəxtin ümid çiçəyi

Neçə gündüz, neçə gecə gözlədim...

Ağardaraq bu yolda saç-birçəyi -

Qoşulmadan heç bir köçə, gözlədim...

Pərvanənin vüsal andı şamdadı,

O, həsrəti yanmaq ilə tamladı...

Güman özü zərrədi, ya damladı -

Onları da seçə-seçə gözlədim...

Zaman-zaman görüşmədən, görmədən

Baxışımla saçlarını hörmədən...

Hisslərimi qapatdığım türmədən -

Çıxarmadan, demədən heç, gözlədim!

Gözlərimə qan sızdırıb, qan, keçdin...

Ya bilmədin, ya da bilib yan keçdin!

Əbülfətdən işıqtək hər an keçdin -

Allah bildi, səni necə gözlədim...

Təkliyimlə söhbət

("Bir Qadına" silsiləsindən)

Sənin şəkillərin tutur dilimdən

Bütün suallarım cavabın alır...

Yapışıb, gəzdirir mənim əlimdən -

Anında ən böyük səvabın alır.

Görüşə çevrilib bütün şəkillər

Bütün söhbətlər də söz-söz yazılıb...

Məni imtahana səssiz çəkirlər -

Qarşımda "en" qədər sual asılıb!

Yaxamı heç nədən çəkmirəm kənar,

Bir də, ötən vaxtın acıdı mehi...

Ürəyim nazilib, o hər an sınar -

Qurumaq da bilmir gözümün şehi...

Sənin şəkillərin ömür ortağım

Qoymur yıxılmağa, qoymur çökməyə...

Şəkil işığını geyən otağım -

Alışıb, albomu açıb tökməyə...

Ən böyük günah

Mən heç bir zaman sevincin

Qapısın kəsib durmadım.

Sevincimi kül edənin -

Heç vaxt üzünə vurmadım!

Qismətim kədərdi dedim

Hər şeyə - Qədərdi! - dedim...

Haqq bura qədərdi, dedim,

Heç kimin qəlbin qırmadım...

Acını da səssiz yedim,

Söz-söhbətsiz, bəhssiz yedim...

Doğrudu, həvəssiz yedim

Başqa bir xəyal qurmadım!

Duam birdi - axşam, sabah

İçimdə sevgi və Allah...

Unutmaq ən böyük günah -

Bildim, bir daha sormadım!

Önümə

Qayadı, dağdan qopubdu

Yüyürüb çıxıb önümə...

Sanki gəzdiyin tapıbdı -

Özünü yıxıb önümə.

Dərdin də xanı, bəyi var

Nimdaşı, hətta "səy"i var.

Canında səssiz nəyi var -

Beş əllə sıxıb önümə...

Tay yoxdu küsməklə işim

Yolun gözləmirəm "şeşin"!

Çünki, dərd sıxaraq dişin -

Qoşunun yığıb önümə!

Danışır

Bu bir möcüzədi, ya da nağıldı

Gözümün içində gözün danışır...

Hər yandan gözümə gözün baxırdı -

Gözlərin gözümün sözün danışır!..

Əsən Xəzridimi, yoxsa gilavar,

Nə yaman olubdu gözün dilavar!?

Kirpiyin ucunda iki gilə var -

Onlar bir-birinə özün danışır...

Kükrəyir içimdə min illik həvəs,

Gözüm gözlərindən aldıqca nəfəs.

Əbülfət, özünü sən öymə əbəs -

Adından çınqın, gah közün danışır...

Kim desin...

İlahi, mən adlı bəndə

Sığışmır şəhərə, kəndə...

Hər şeyi görürsən sən də -

Sonuncu sözü kim desin?!.

Dağdan daşmı hellənəcək,

Gözdən yaşmı sellənəcək,

Kim sonacan yellənəcək,

“Bir az da döz"ü kim desin?!.

Sevdiyim Ruhun özüdü

Odu, ocağı, közüdü!

Bu ki, elə O, özüdü -

Tay başqa “özü” kim desin?!.

Nə qaldı məni öyməyə

Bir yol ver geri dönməyə!..

Canda həvəsi sönməyə -

Qoyma, bu közü kim desin?!.

Əbülfət Sənə səcdədə,

Bu ki, ən ali Həcc, dədə!

Getmirəm, qalmıram... nə də -

“İlişdim, çöz”ü kim desin?

Günümün şeiri

Yenə də için-için

ağrıyan ürəyimi...

Ümidini tək sənə -

bağlayan ürəyimi -

Həkimlər açıb-töküb...

Gör neçə ağ xalatlı

başına yığışıbdı...

Ürəyim bu tünlükdən

bir az da sıxışıbdı.

Həkimlər açıb... büküb...

Sinəm də ki, əzəldən

olmayıbdı fərari…

Baş həkim açıqlayır -

astaca son qərarı -

Bu ürək artıq çöküb!..

Demərəm ki...

Xəyal məni aparırdı… getdiyim

Diqqət çəkən küçə geniş... səki dar...

Mən özümə görüş yolu etdiyim -

Bu səkinin sonuna bir ümid var!

Nə ölçürəm, nə də sürət seçirəm

Gözübağlı adam kimi keçirəm...

Ruh kimiyəm, misqal-misqal köçürəm -

Elə bilmə vərdişkaram, vərdişkar!

Yarılıbdı dözümümün səngəri

Sözə baxmır günlərimin ləngəri!

Ürəyimi oyur həsrət çəngəli -

Sən bir ovçu, mən yaralı bir şikar...

Geniş küçə... paraleli dar səki

Təzaddımı, yoxsa bu da qədərdi?!.

Yerim olsun ürəyində yar, təki -

Demərəm ki, çəkdiklərim hədərdi…

Üstünə

Qoyma kökdən düşsün qəmi,

Bir az da duz bas üstünə!

Tərəddüdsüz ayağını -

Həvəslə, qız, bas üstünə!

Bəxt adımı qaralayıb

Sol yanımı yaralayıb...

Nə bilirsən sıralayıb -

Təki sən düz bas üstünə!

Görünür sonum, axırım

Mənlə gedəcək paxırım!

Gözləmə ki, mən çağırım -

Gəlib göz, üz bas üstünə!

Əbülfətin qalan adı

Olsun ömrün ağız dadı!

Nə qədər ki, yadındadı -

Arada iz bas üstünə!

Bir az küskün şeir

Əlim havadadı - tutacaq yer yox

Allah da ətəyin yığıb yuxarı...

Sonuncu ümidim olan bu varlıq -

Çıxıbdı, bir az da çıxıb yuxarı!

Hara getməyimin ta mənası yox,

Boşluqdu dünyada yolların sonu!

Kimə deyəcəm ki, getməyimdən qorx -

Onsuz da getməyim qorxutmur onu!..

Bütün gerçəkliklə sevgi yaşadım

Nə giley edənəm, nə də ki, küfür...

Bütün duaları sənlə başladım -

Tay məndən qurtuldun, sənə çox şükür!

Sevmək üçün doğuldum

Mən necə sevirəm bir Allah bildi,

Bir də ki, ahlarım hopan dörd divar...

Mən belə sevirəm gör neçə ildi -

Sevməsəm dörd divar özüldən qopar! -

Mən sevgi təşnəsi, ülfət acıyam

Doymuram pərvanə, həm şam olmaqdan...

Bir az bal kimiyəm, bir az acıyam -

Həm səhər, həm də ki, axşam olmaqdan!

Unutmaq hissimi silmişəm qəlbdən

Xatirə tonqalı sığındığım yer...

Əl uzat, çıxmayım heç vaxt bu təbdən -

İynə ucu boyda mənə ümid ver!..

Həyat, dalğalanan acımaz dəniz

Sahilə atılmış başqa ta kiməm?!

Allahı və səni sevən bəndəniz -

Sevgidən doğuldum, Sev!-ə təkiməm!!!

Külək

Giribdi qoluma köhnə ərk ilə

Telimlə oynaya-oynaya gedir...

Hətta aradabir alır tərkinə,

Cilovsuz kəhərtək tozanaq edir -

Külək...

Xəzər sahilində üfüq güləndə

Dənizdən boylanır ağ lələkləri...

Səslənir özünü xoşbəxt biləndə

Qağayı deyilən su mələkləri,

Külək!

Altında durduğum uca bayrağın

Meydanı genişdi, dalğası layla...

Onun əzəmətin, onun sorağın

Yayır dörd tərəfə harayla, hayla -

Külək!

Gördüyüm mənzərə qələm-dəftərsiz

Yaddaşa yazılır, gözlərə köçür.

Arada deyəsən qısqanclıq edir -

"Sarmaşıq" gənclərin üstündən keçir -

Külək!

Susdum

Sən məni dindirmədin,

Mən də susdum.

Nə isə bildirmədin

Mən də susdum...

Bir az su kimi axdın,

Bir az yandırıb-yaxdın...

Bir az yanakı baxdın

Mən də susdum...

Adını and etməyə,

Dilimə band etməyə...

Boş bir inad etməyə -

Mən də susdum...

Sənə və ONA inam -

Əbədi sona inam!

Qoymadı ki, mən sınam -

Dil də, susdum…

Sənin xəyalın da...

Gündoğandan günbatana sən məni

Gəzdir xəyalında, gəzdir ruhunda!

Adıma ümidin kəndirlərini -

Kəsdir xəyalında, kəsdir yuxunda!

Yarıb bu dünyanın dumanın, çənin

Tapdım həyatımın ortağın, tənin...

Sən elə bilmə ki, mənimçün sənin -

Səsdi xəyalın da, səsdi ruhun da!

Bir can gəzdirirəm mən öz canımda

Odur nəfəsim də, odur qanım da!

Tanrı qapısında, ən son anımda -

Bəsdi xəyalın da... bəsdi ruhun da...

İçimdə közərən sonuncu qordu

Məni tənhalığım çox erkən yordu!

İndi anladım ki, həsrətə tordu -

Qəsddi xəyalın da, qəsddi ruhun da!

Ağrının şeiri

Gecənin ağırlığı

Çiyinlərimdən basır...

Allah məni bu gecə

Ayaqlarımdan asır -

Buluddan...

Ulduz axır, gözümün

Pərdəsinə toxunur...

Pıçıltılarım zilin

Pərdəsində oxunur -

Umuddan!..

Açıq qalan əllərim

Gecəni səssiz didir...

Göyərən ümidlərim

Deyir, tay gecə bitir -

Umudlan!!!

İlğım təsəlli

İndi anlayıram, indi duyuram

Sən demə bəxtin də yazı, qışı var...

Özümə təsəlli üçün deyirəm -

Allahın əlində çoxlu işi var!

Daha çox gileydi, bir də küskünlük

Mənim öz bəxtimə aşkar iradım!

Həmişə arayıb, gəzdim düzgünlük -

Qoymadım büdrəsin bunda inadım.

Özümü nə qədər haqlı bilsəm də,

Duruxdum qarşıma qaya çıxanda...

İçim buz bağladı deyib-gülsəm də,

Hətta ərimədi yaya çıxanda.

Bilmədim heç kimin qapısın döyüm

Asi olmağım ta günahdan keçib...

Halıma acımır tay yerim, göyüm -

Ümid işıqlarım Allahdan keçib...

Tənhalıq cizgisi

Dörd divardı, göz yaşıdı, bir də mən -

Qınayaraq öz-özümü, yazıram...

Elə bil ki, oturmuşam Pirdə mən -

Yerə, göyə baş əyməyə hazıram!

Ah çəkmirəm, küfür keçmir ağlımdan

Düşündüyüm Haqq dərgahı, bir də sən!

Bilən bilir, mənim ömür nağlımdan -

Sən qəlbimə hakim olan sirdəsən!

Öz günümü öz gözümdə suvarıb

Quraqlığı gen tuturam qəmimdən...

Bildirçinlər sünbülünü aparıb -

Saman qalıb biçmədiyim zəmimdən...

Mən təkliyin hər anını yaşamaq -

Məhkumluğun hopdururam ruhuma...

Dörd divarla, göz yaşıyla barışmaq -

Gerçəkliyi yaxın gəlmir yuxuma!

Hər yer...

Yenə vərəqlənir, yenə yaddaşa -

Əlini uzadır durduğum hər yer...

Gəlir mənim ilə səssiz baş-başa

Özümü od-közə vurduğum hər yer...

Tanıya bilmirəm mən bu halımı -

Sual leysanında səbrim daralır...

Nə isə, kim isə sıxır canımı -

Dizlərim titrəyir, gözüm qaralır...

Quyu dibindəki kəndirsiz adam,

Ya da ki, üzülən sapdan tutanam.

Yerəmi, göyəmi bu qədər yadam -

Hansısa əmələ görə utanam?

Özümtək həm qaynar, həm də ki süstdü

Mənim dayandığım, durduğum hər yer...

Gah gülüb-danışdı, gah da ki, küsdü -

Dağıldı yuxuda qurduğum hər yer...

Əhvalımın şeiri

Gözlərimlə çiçəkləri dərmişəm

Gözümə bax, gözlərinə köçürüm!

Gözlərimi kirpiyinə bənd elə,

Gözümdəkin gözlərindən keçirim!

Dolaşıram yer üzünün səthini

Yol tapmaqdı dünyada ən çətini!

Bulaqların, çeşmələrin mətini -

Gözlərimdən gözlərinə içirim!

Hay-harayım bulud sıxıb - şeh səpir,

Bu tıncıxan ürəyimə meh təpir!

Gecə-gündüz deyə-deyə "Ya səbir!"-

Mən də sənin yar, boyuna biçilim!

Çətin deyil hal soruşub, hal tutmaq

Keçib getdi o köhnə dəb - şal tutmaq!

Qismət deyil Əbülfətə bal tutmaq -

Qoyma ki, ta barmaq-barmaq kiçilim!

Dağ boyda kişi

Aydın, kübar, dəyanətli, təmənnasız, bəy oğlu bəy dostum, güvəncim Cingiz ƏLİOĞLUNUN ruhuna

Kədəri qapında gözlət deyirdin,

Qoyma hakim olsun içində sənə!

Gizlət göz yaşını, gizlət deyirdin -

İndi kim deyəcək bunları mənə?!.

Sən sözün bətnində, söz də canında

Kübarlıq üzürdü, vallah, qanında!

Kiçik görünürdü çoxu, yanında -

Hamının da əli çatırdı sənə!..

Yerişin, duruşun, hətta səsin də -

Yoxuydu dünyanın heç bir kəsində!

Allahın insanlıq mərtəbəsində -

Tək idin, yek idin, səndin bir dənə!

Saflığın, paklığın, həm də tamlığın

İşində, sözündə tam adamlığın!

Sən idin güvənib tamamlandığım -

Dostluq miras qoyub getdin sən mənə…

Saatda…

Yenə həmin yerdə, həmin keçiddə

Gəlib dayanmışam, gözüm saatda...

Vərəqlər çevrilir hər an içimdə -

Nələr axtarıram özüm saatda?!.

Gah asi oluram, gah biət edən

Vüsalı əbədi, son niyyət edən.

Tək mənəm kədərlə ünsiyyət edən -

Dəyişmir heç vaxtı sözüm saatda!..

Bulud göydən yerə damcı sallayıb

Gözlərim torlanıb, saçım çallayıb...

Qalmayıb, ilahi, vallah qalmayıb -

Nə məndə, nə də ki, dözüm, saatda!..

Həsrətdi ruhumu qovub tərlədən,

Fikirdi, ağrıdı məni çərlədən...

Sözü şişə çəkib nəfəs dərmədən -

Çatdırdım, sönmədən közü, saatda!..

Təbrik

Bu gün nəvəm Fatehin 3 yaşı tamam oldu. Allah onu sevənləri və sevdikləri üçün qorusun! Sayılıb-seçilən fatehlərdən biri olsun!

Gəlişinə sevindiyim bu günü

Yaddaşıma ürək deyib, yazmışam.

Sənin üçün qurulacaq düyünü -

Hamılıqla görək! - deyib, yazmışam.

Dünya geniş, bizə düşən bircə lək,

Sən Vətənin şərəfini önə çək!

Bərəkətin ən müqəddəs rəmzitək -

Halal olsun, çörək! - deyib yazmışam.

Dəyişsə də mən gördüyüm bu dövr,

Ümidlər də sənlə birgə boy verir...

Ad günündə dinlə, baban nə deyir: -

Yurda Fateh gərək! – deyib, yazmışam!

Boş mənzil

Yaddaşımda o baxışın ətiri,

Başım üstə tənhalığın çətiri,

Xoş olmadı bu sevgimin xətiri,

Niyə belə dil-dil ötür ürəyim?!

Mən tanıyan yer çat verən, göy daman

Yararsızdı lap əzəldən and-aman!

İçərsində əridiyim bu zaman -

Hiss etdimi ötür bəm, zil, ürəyim?!.

Sıralanır dodaq ütən ehlərim

Hər birini təsəlliyçün behlədim!

Vaxt olmadı kirpiyimdən şeh dərim -

Qəm ulayan, ay boş mənzil ürəyim!

Olun

Düyünü açılmır fikirlərimin

Hörümçək torutək çözülməz olub.

Sitəmi ağırdı çəkdiklərimin -

Sevməyən kəs üçün, dözülməz olub!..

Sarğısın dəyişib köhnə yaranın,

Hecasın sayıram ağın, qaranın...

Yolunda qaldığım dağın, aranın

Duracaq nöqtəsi görünməz olub...

Eninə-boyuna paylanan günlər,

İndi yalvarışla haylanan günlər...

Gedənin gedibdi, ay qalan günlər -

Barı siz ömrümdən silinməz olun!

Bir də mən...

Heç nə yoxdu göz oxşayan, qəlb açan

Bir sükutdu, bir kədərdi, bir də mən...

Güləcəkdir heç bilmirəm qəlb, haçan

Bir süqutdu, bir qədərdi... bir də mən...

Gah küçədi, gah cığırdı keçdiyim

Gah enirdi, gah çıxırdı seçdiyim!..

Həyat üçün ortadadı heçliyim -

Bir sübutdu, bir çəpərdi... bir də mən...

Tərgidibdi tay, dolmağı buludum

Ehtiyac yox, kirpiyimi qurudum!

Allah ilə aramda son umudum -

Bir sevgidi, bir nəfərdi, bir də mən.

Dünənlə söhbət

Qağayı səsidi, bir də ləpələr

Qoşulur arada bu həzinliyə...

Xəyalım sahildə girib qoluna -

Səninlə çıxıbdı bu gəzintiyə...

Çəkir diqqətimi uzaq bir nöqtə

Kim isə oturub daşın üstündə...

Onun kimliyini bilənə qədər -

Sol əlim qalacaq qaşın üstündə.

Çatacaq hayıma yaddaş Xızırtək -

Səni görəcəyəm həmin o yerdə...

Elə çırpınacaq sevincdən ürək -

Onu yazmaq olmur üç bənd şeirdə!

...Sahildə yaşanan xatirə həyat

Məni bu günümün əlindən alıb...

Əvvəl düşünürdüm bitib bu kitab,

Gördüm ki, çox mövzu yarımçıq qalıb…

Gəlmisən...

İndicə bir səs eşitdim

İnandım, vallah, gəlmisən!

Dünyadan gizli dünyanda -

Olmusan Allah, gəlmisən!..

Bəndənin bəndə haqqını

Ödəyib sən də haqqını...

Gəzəndə məndə haqqını -

Sınandım vallah, gəlmisən!

Çoxdan köçüb ahım yerdən

İnciyib günahım yerdən!

Var olduğun şahım, yerdən -

Din andım, vallah, gəlmisən!

Söz kimində, nəyindədi -

Əlin tay, bəy əlindədi!

Bir telin dəyərindədi -

Min andım, vallah, gəlmisən!

Dua çatıb, söz yetişib

Kül olacaq - köz yetişib!

Bir azca da döz, yetişib -

Vaxt, de, bu sabah gəlmisən?.

Təklif

Çıx qarşıma, yenə məni ovsunla

Soz tapmayım, hətta dilim titrəsin!

Sənə tərəf addım atım – bir, iki…

Üçüncüdə sol ayağım büdrəsin.

Dodağından qaçıb keçsin təbəssüm

Hiss edəndə varlığının gücünü...

Demə ki ha, vurulmağa tələsdim -

Tanımadan sənin şıltaq bürcünü!

Mən susmaqla nəsə deyim, göstərim,

Sən baxmaqla ifadə et özünü!

Əsgər kimi sıra tutub hisslərim -

Dinləməyə hazırdılar sözünü!..

Bu halımı öz halınla yarı bil,

Ovsununun hikmətində durulum!

Ürəyini ürəyimin barı bil -

Dönə-dönə hər an sənə vurulum!

Ələsgər Əlioğlu -= O GECƏ...

Sun, 18 Oct 2026 01:57:09 +0000

O GECƏ...

2020-ci ilin oktytabrında Gəncə raket

atəşinə tutulmuşdu...

Zaman çərtib barmağını

duz bağlasa da,

Gələn qan-qadanı qoymuşdu gözdən...

Neçəsinin əcəli

Qanad çala-çala keçmişdi

uzaq-uzaq dərədən, düzdən...

O gecə

Mənzillər dönmüşdü

Ölüm pətəyinə...

Daşlar-divarlar

həyatın üstə axnamışdı...

Gözəgörünməz qatilin əlləriylə

Ürəklərdəki ümid, inam laxlamışdı...

O gecə

Havanın dizini yerə gətirmişdi

Tüstü qoxusu...

O gecə gözlərində dəfn olunmuşdu

Neçə uşağın,

Neçə ata-ananın yuxusu..

O gecə

Nizami sığmırdı məqbərəsinə,

Şerinin hər sözü, hər hecası diksinmişdi...

Şahə qalxmışdı Cavad xanın qəzəbi,

Qılıncının dəstəyi

əl içi boyda isinmişdi...

O gecə ölüm saçan işıqdan,

Göydəki ulduzlar da fağır olmuşdu.

O gecə Atlantın sərpmişdi beli,

Bircə anın içində

Göyùn ağırlığından

Çiyni yağır olmuşdu!..

11.06.2022

Qəşəm İsabəyli - O, MƏNİ SEVİRMİŞ...

Sun, 18 Oct 2026 01:39:57 +0000

Anam deyərdi:

–Gözəl-göyçək bir qız görəndə deyərdin: “Ay ana, bax ey, gör nə yaxşı qızdı, bunu al mənə”.

–Arxayın ol, bala, sən böyüyən kimi o qızı alacam sənə, deyərdim.

Sonra da başqa bir qızı görərdin...

Universitetin birinci kursunda oxuyurdum. Bir günorta yataqxanaya qayıdanda, gördüm qarşıdan bir qız gəlir. Elə bil mənə dedilər – o qıza diqqətlə bax. Baxdım da. Bəstəboy, yumrusifət, çənəsində aypara şəklində güclə sezilən yaraşıqlı çapığı da vardı. Qız tələsik addımlarla keçib gedənə qədər kəndçi avamlığıyla gözüm qaldı sifətində. Heç gözünün ucuyla da baxmadı mənə.

“Kaş, bu qız mənim olaydı!” fikri ürək döyüntümə döndü.

Sonralar dərs... kitab... qız yadımdan çıxdı. Bir də axırıncı kursda üz-üzə gəldik. Elə həmin günü də sirrimi tələbə yoldaşım S-ya açdım:

–Sənə bir işim düşüb.

Diqqətlə üzümə baxdı:

–Nə işin?!

–“Kimfak”da bir qız var... – başlayıb təsvir elədim. – Bəlkə tanıyasan?

– L-nı deyirsən? Bir kənddənik, orta məktəbi də bir oxumuşuq. Hər tədbirdə də ikimizi çıxardırdılar qabağa.

–Xoşum gəlib ondan! Gör... nə deyirsən!

–İstəyirsən poçtalyonluq eləyim sənə?!

–Pis olmaz!

–De, görüm, nə deyim.

–Onu deməzlər ki?!

–Elçiliyini eləyim, hə?!

–...

Elədi də. Qız da, gözləmədiyim halda, əlüstü razılıq verdi.

Başladıq görüşməyə. Adı görüşmək olsa da, gizlinliyi yox idi. Axşamlar qızlar yataqxanasına gedirdim, çağırtdırırdım, düşürdü 1-ci mərtəbəyə. İş o yerə çatmışdı, anamı da, zəng eləyib kənddən gətizdirmişdim. Tələbə yoldaşım Nadir dedi:

–Ana, oğlun sərçəni gözündən vurub!

–Ay bala, təki axıracan olsun!

Anam da gedib görüşmüşdü qızla. Qayıdandan

sonra demişdi: “Elə sizin kimidi, bala, süfrənin üstündə də kitab oxuyur.”

Beləcə hələ də bir-birinə qaynayıb qarışmamış həyatımız öz axarıyla davam eləyirdi. Birdən... foyesində görüşdüyümüz qızlar yataqxanasının qapısını tufan vurub açdı. L-nın rəngi boğulub, qaşları çatıldı. Mən geri çevriləndə dolu bədənli, orta boylu, sağlam bir gəncin hirslə içəri girdiyini gördüm. Yanında bir nəfər də vardı. Yenidən üzümü L-ya çevirdim. Qız məni unutmuşdu sanki – kinli nəzərlərini oğlandan çəkə bilmirdi:

–İlandı ey... adam deyil bu!

–Kimdi ki?

–Bir kursda oxuyuruq, əl çəkmir məndən.

Nə gizlədim, dava-dalaşda əli olmayan biri kimi istiləndim. Tez eşiyə çıxıb, yaşadığımız üzbəüz yataqxanaya

səs elədim. O dəqiqə tələbə yoldaşlarım – Nadir qabaqda, Nizamiylə Telman da arxada qaçıb gəldilər. Çağrılmamış qonaqlar aradan çıxdı...

Bir dəfə, necə oldusa L.-nı istəyən həmin oğlanla

şəhərdə üz-üzə gəldik. Çox sakitcə, deyərdim ki, bir az

da mehriban salamlaşıb mənimlə, başladı qızdan danışmağa. Elə bil anadan mənimlə bir doğulmuş xasiyyətimdən – qatı qısqanclığımdan xəbəri varmış zalım balasının. Axırda qayıtdı ki, bir dəfə tələbə yoldaşlarımızla fakültəmizdə musiqili, nəğməli gecə təşkil eləmişdik. L. da öz xalası oğluyla gəlib çıxdı. Və başladılar Avropa dəbi üstdə qoşa rəqs eləməyə...

Qeyrət məni necə boğdusa... – necə yəni mənim istədiyim qız haçansa xalası oğluyla rəqs eləyib... – daha oğlanın nə dediyini eşitmədim. Ondan ayrılan kimi dönüb oldum Otello... Axşamı belə gözləməyə səbrim çatmadı. Qaratikan kolu kimi gedib bitdim yataqxananın birinci mərtəbəsində.

Sanki qızlar qulağa durubmuş. Mən ağzımı açmamış bir də gördüm ki, L. sevinə-sevinə pillələri enir. Yanıma çatıb, sifətimə baxanda gözləri böyüdü:

–Nə olub sənə?

–Heç...

– Niyə qanın qaradı bəs?

–Canıyanan olmusan?!

–Sözlü adama oxşayırsan axı.

–Sən xalan oğluyla rəqs eləmisən?

Əvvəlcə duruxdu. Sonra yadına düşmüş kimi:

–Tələbə yoldaşlarımla bir gecə təşkil eləmişdik,

orada, – dedi.

Etiraf eləyim ki, qəribə bir heyvani hiss var məndə. Xoşum gəlməyən insana demərəm “səndən xoşum gəlmir!”, üzümü çevirib, çıxıb gedərəm. Özü də həmin adama dünyalarca məhəbbətim olsa belə, bir anda ürəyimdən silib ata bilirəm.

L.-ya da, xudahafizləşib-eləmədən, laqeydcəsinə arxa çevrib, çıxdım yataqxanadan.

Elə səhəri günü eşitdim ki, o gecə L. necə həyəcanlanıbsa, hətta “Təcili yardım” da çağırıblar üstünə.

Bundan sonra aylarla təhsilimiz davam eləsə də, onunla heç üz-üzə də gəlmədim...

Ali məktəbi bitirəndən altı-yeddi il sonra Beşmərtəbənin yanında L.-nı istəyən oğlanla rastlaşdım. Məlum oldu ki, ailə qurublar, üç uşaqları da var.

Oğlanda həyat yoldaşının keçmişinə qarşı şübhə olmasın deyə, özümə borc bildim ki, L. ilə münasibətimizi aydınlaşdırım:

–Deyim ki, yataqxanada hamının gözü qabağında dörd-beş dəfə atüstü, ayaqüstü görüşməkdən başqa heç bir yaxınlığımız olmayıb. Əlim əlinə də toxunmayıb heç. Xoşbəxt olasınız!

Hər il tələbə yoldaşlarımla Bakıda – restoranların birində yığışıb, deyə-gülə keçmişləri xatırlayır, bir neçə saatlıq ailə-uşaq qayğılarından uzaq oluruq. Belə görüşlərin birində tələbə yoldaşım S. az qala qınayıcı nəzərlərlə üzümə baxdı:

–L.- dan xəbərin oldu?

–Əlbəttə. Onu istəyən tələbə yoldaşına ərə gedib. Üç uşaqları da var hətta.

–Sən nə danışırsan, özü haqqında nə bilirsən?

Çiynimi çəkdim:

–Heç nə.

–Rəhmətə getdiyini bilmirsən?!

–Rəhmətə... nə danışırsan?! Nə ağır xəbər oldu bu?! Axı cavan idi!

–Ölümündən beş ay əvvəl kəndimizdə görüşdük. İnan ki, ilk sözü sən oldun: “Necədi, neyləyir?!”

“Yaxşıdı, – dedim, – o da gəlib Bakıya.”

L. gözünü üzümə dikib bir qədər susdu. Sonra uzaqlara baxıb ah çəkdi:

“Ölüncə o mənim yadımdan çıxmayacaq!”

2019 - 08.10.2026

Fərhad Tapdıqoğlu - Xəyanət

Sat, 17 Oct 2026 23:44:57 +0000

(hekayə)

Əhəd qoyunları ağula doldurdu.Çatını inəyin boğazına keçirib,dirəyə bağladı,axura,inəyin qabağına bostandan çıxan alaq otlarından tökdü.

Sonra qayıdıb bostanın bərəsini bağladı.

Atası Mürvət onu səslədi:

-- A bala,harda qaldın ,gəl çıx də.

Yerə sərilmiş köhnə kilimin üstündə süfrə açılmışdı.Mürvətin arvadı Xavər lobya soyutması bişirmişdi. Soyutma lobyanın üstünə üzüm qorasını sıxıb,suyunu tökmüşdü. Ailə 7 nəfərdən ibarət idi.Ata- ana,yəni Mürvət kişi,Xavər arvad və beş uşaq.Uşaqların böyüyü Əhəd idi.

Mürvət kişi:

- Di, bismillah eləyin- dedi.

Ondan sonra hamı əlini süfrəyə uzatdı,yeməyə başladılar.

Mürvət kişi:

--Ay arvad ,çörək ver .Çörəyi də cirə ilə verirsən.

Xavər:

--A kişi,çörək azdı.Tezdən xəmir qatacam- dedi .Amma teştdəki süfrəni qaldırıb ,altındakı çörəyi bir neçə yerə bölüb süfrəyə qoydu.

Mürvət kişi:

--Yaxşı arvad ,bu gün də başımızı lobya soyutması ilə aldatdın. Başqa bir şey bişirərdin də.Tezdən Əhəd də Sumqayıta gedir,yadından çıxıb?-- dedi.

Xavər arvad:

---A kişi,niyə yadımdan çıxır? Urbaşkasın( köynəyin) da yumuşam,quruyub.Qaldı ki,nə bişirəydim? Bir şey vardı ki? Oldu ,bişirmədim.Allah qoysa Əhəd də oxuyub qurtarar ,işləyər. Bax onda löyün- löyün yeməklər bişirərəm- deyib,hamıya çay süzdü.

Mürvət kişi üzünü Əhədə tutub,danışmağa başladı:

--Bala,sağ salamat get.Get fezoların( peşə məktəblərinin) birində oxu,bir yönnü sənət öyrən.işlərsən,bizə də kömək olarsan.Səni Sumqayıtda avtovağzalda Valeh qarşılayar,fezolara aparar- bunu deyib Əhədə bir az pul uzatdı.

Əhəd:

- Yaxşı qağa-- dedi.

Mürvət kişi:

---Tələf - xərc olma.Pis uşaqlara qoşulma.Lovğa ,təşər cavanlarla çox yoldaşlıq eləmə...

Xavər arvad ütüləri olmadığından Əhədin şalvarını Mürvətin yatdığı taxtın döşəyinin altına qoydu ki,qat kəssin.

Səhər tezdən Əhəd yuyundu ,şorla bir stəkan salma çay içib,əynini dəyişdi.Trapes şalvarı taxtın üstündəki döşəyin altından çıxardı,geydi.Sonra uzunqol urbaşkasını əyninə alıb,qollarını dirsəyə qədər qatladı. Qağasının nimdaş cörablarını geyəndən sonra basonuşkasını geyib,üstünü bağladı.

Qağasıynan ,nənəsiynən(anasıynan), qardaş bacıları ilə sağollaşıb, öpüşüb, rayon mərkəzinə gedən yük maşınlarının birinin kuzovuna qalxdı.Nənəsi onun arxasınca bir dolu parç( dolça) su atdı.

Sumqayıta gedən avtobusda yer olmadığından,sürücü ona bir taxta verdi ki,iki oturacağın arasına qoyub otursun.

Sumqayıtda avtobusdan düşəndə ,üstü qırmızı örtüklü stolun arxasında əyləşənlərdən bir neçəsi onu əhatəyə aldı Onlar peşə məktəblərinin müəllimləri idi. Məktəblərinə adam toplayırdılar.O zaman təbii ki, peşə məktəbləri ,texniki peşə məktəbləri çox idi.Seçim də çox idi."Fərasətli müəllimlər"də uşaq kasadlığı olmurdu .Kəndçiləri Valeh özünün işlədiyi zavod üçün kadrlar hazırlayan texniki məktəbin nümayəndəsi ilə danışdı.Əhədin pasportunu alan müəllim ( nümayəndə) onu birbaşa texniiki məktəbin yataqxanasına apardı.Dörd nəfərlik otaqda ona bir çarpayı göstərdi.

Valeh onu evlərinə gətirdi.Bir gecə onlarda olan Əhəd ertəsi gündən yataqxanada ona ayrılan otaqda məskunlaşdı.

Əhəd mərkəzi poçta gedib, kəndlərinin poçt rabitəsi ilə danışıq sifariş verdi.Telefonçunun səsi ətrafa yayıldı:

---Füzuli ilə danışmaq istəyən 5- ci kabinəyə.

Əhəd həmin kabinəyə daxil oldu Dəstəyi qaldırıb,kənddə poçtda işləyənlərdən atası Mürvəti çağırmağı xahiş etdi.Mürvət kişi Əhədin zəngini gözlədiyindən elə poçtun həyətində idi.

Danışdılar .Əhəd hər şeyi olduğu kimi dedi.

...Əhəd " məişət soyuducuları kompressorları üçün yığıcı - çilingər" peşəsini öyrənirdi.

Aylıq 35 manat stipendiya ( təqaüd ) alırdı.Evdən də hərdən pul göndərirdilər.Bulki,içində bir - iki dilim kolbasa ,bir şüşə limonad onun ən çox xoşladığı "obed"( nahar ) idi.Qazlı su avtomatlarından bir,üç ,beş qəpiklik siropsuz( şirəsiz) və siroplu sulardan içmək ona ləzzət verirdi.Hərdən qəpiyi olmayanda pul atılan yuvanın ( kassanın)üstündən vurur ,stəkana su tökülürdü.Bəzi uşaqların həmin o pul atılan yuvanın üstündən bir neçə dəfə yumruqla vurub,tökülən qəpikləri yığıb,ciblərinə doldurduqlarını da görmüşdü.

Yataqxanada otaq yoldaşları ilə pul qoyub, bir "VEF" markalı əl radioqəbuledicisi də almışdılar.Konsertlərə ,xəbərlərə qulaq asır,bazar günləri gündüz saat 2- də muğamat konsertini həmişə səbirsizliklə gözləyirdilər.

.. .Əhəd texniki məktəbi bitirdikdən sonra onu zavodda sarğı maşınlarının sarıyıcısı ,operator işinə qəbul elədilər.Bu avtomat dəzgahlarda soyuducu kompessorlarının stator nüvəsinin iş sarğı dolağı əməliyyatı yerinə yetirilirdi.

O illər zavodda çoxlu zay məhsullar çıxırdı.Zay məhsullarda "payın" müəyyən hissəsi bu dəzgahlara düşürdü.Dəzgahlar Yaponiya firmasına məxsus idi .Zavoda Rusiyadan və başqa müttəfiq respublikalardan mütəxəssislər dəvət olunurdular.Onlar isə yüksək əmək haqqı almaqlarına baxmayaraq, bizimkilərə heç nə öyrərmir," barmaqarası" baxırdılar.Guya ki, bizimkilərdən mütəxəssis alınmaz.

... Əhəd ,operator işini tam mənimsəmişdi.

Hərbi xidmətə getdi, bitirib yenidən artıq onun üçün doğma olan zavoda qayıtdı.Qazandığı əmək haqqlarından kəndə də göndərirdi.

Valideynlərinin istəyi ilə ,

öz kəndlərindən Solmaz adlı bir qızla ailə qurdu Zavodun müdiriyyəti yeni ailə quran ,əmək qabaqcılı olan Əhədi ailəli yataqxanada bir otaqla təmin etdi.Solmazı kənddən gətirdi Əhəd.

Solmaz təhsil almaq istədi .Əhəd ona etiraz etmədi. Kimya- texnologiya texnikumuna qəbul olunanda Solmazla bərabər Əhəd də çox sevindi.Axı o orta ixtisas təhsili belə almamışdı.

Əhəd artıq iş sarğı dəzgahalarını özü sərbəst sazlaya bilirdi.Onu sazlayıcl işinə keçidilər. Mexaniki - təmir sexindən keyfiyyətli dişli çarxlar,reduktorların keyfiyyətli təmirini, alət sexindən təmizlik sinfi texniki tələbatlara uyğun gələn sarğı iynələri ,şablonlar tələb etməyə başladı.Bəzən gecə səhərə qədər zavodda qalır,sazlama işləri ilə məşğul olurdu.

İşdən gələndə elə zamanlar olurdu ki,yata bilmirdi.Solmaz tələbə yoldaşları olan bir qız və bir oğlanla dərslərini hazırlayır: cizgilər çəkir,məşğələlərə hazırlaşır,kurs işləri yazırdılar . Solmazla Əhəd təsadüfi halda şəhərə gəzməyə çıxardılar.Əvvəllər Solmaz həyat yoldaşı Əhəddən incisə də,sonradan sanki hər şeylə barışmışdı,ona heç nə demir,qrup yoldaşları ilə gözəl vaxt keçirdiklərini söyləyirdi.

... Əhəd artıq Solmazdan bir soyuqluq hiss edirdi.Amma fərqinə varmırdı. Düşünürdü: " maaşım pis deyil,nə istəsə pul verirəm alır.Qrup yoldaşları ilə dərslərini hazırlayır,gəzməyə gedir.Inşallah mənim də işlərim qaydasına düşər.Ona çoxlu vaxt ayıraram. "

Solmazın davranışı isə getdikcə daha da soyuqlaşırdı. Artıq bir il idi ailə idilər.Uşaqları da yoxdu.

... Bir gün...bir gün işdən evə qayıdanda otaqlarını dağınıq vəziyyətdə görən Əhəd stolun üstündəki kiçik kağız parçasını oxudu:

"Sən məni axtarma .Məni dünyalar qədər sevən qrup yoldaşım Bəxtiyarı seçdim.Boşanmağa ərizə verə bilərsən."

Əhədi soyuq tər basdı.Bir neçə saatdan sonra özünə gəldi.

...Atası gilə xəbər verdi.Solmazla boşandılar.

Bir müddət sonra onunla bir sexdə işləyən Gülarə adlı bir qızla ailə qurdu.

Çoxlu fəxri fərmanlar alan Əhəd dəfələrlə "Sosializm yarışının qalibi" oldu."Əməkdə fərqlənməyə görə " medalı ilə təltif olunub,şəkli şəhərin " Şərəf lövhəsində" əmək qabaqcılları sırasında idi. Oğlu Mənsur və həyat yoldaşı Gülarə ilə onlara növbədənkənar verilən iki otaqlı mənzildə xöşbəxt günlərini yaşayırlar.Əhəd şəhərdəki texniki insititutun axşam şöbəsində təhsil alır.

Əhəd zavodda ictimai işlərdə fəal iştirak edir.Zavod yoldaşlıq məhkəməsinin üzvü ,sonra isə şəhər məhkəməsinə xalq iclasçısı seçilib.Müntəzəm olaraq məhkəmə iclaslarında iştirak edir.

...Məhkəmə zalında növbəti məhkəmə prosesi başlamaq üzrədir.Həyat yoldaşını öz evində başqa xanımla xəyanət etdiyini görən bir qadın həm ərinə,həm də onun məşuqəsinə mətbəx bıçağı ilə bir neçə zərbə endirmişdir.Bu gün o işə baxılacaqdı.

Katib elan edir:

---Qalxın ,məhkəmə gəlir.

Məhkəmə sədri, iclasçllar : Əhəd və digəri zala daxil olurlar.

Müttəhim kürsüsündə əyləşən qadınla Əhədin baxışları anidən toqquşur.Bu qadın Əhədin keçmiş həyat yoldaşı ,ona xəyanət edən Solmaz idi.Solmaz başını aşağı dikir.Əhədi yenə də soyuq tər basır...

Sədr məhkəmə iclasını təxirə salır.

...Məhkəmə bu dəfə Əhədin iştirakı olmadan başqa iclasçı ilə keçiriləcəkdi...

Bəhram Bilaloğlu - Danışmağa yer qalmadı

Sat, 17 Oct 2026 23:44:25 +0000

Danışmağa yer qalmadı,

Sözüm qaldı,gözüm qaldı.

Bu həyatdan doymayanlar

Can qurtardı,dözüm aldı.

Enişi nə,yoxuşu nə,

Çalışasan,vuruşasan.

Hörülən hər divarını

Uçurdasan,baş vurasan.

İz saxlayan izlər itə,

Alnındakı qırış kimi.

Böyüdükcə xəyalların

Plan ola yarış kimi.(ı)

Tab gətirmir söz ülgücü,

Kəsim-kəsim çarpazlaşa.

Yıxır ümid dirəyini

Yetmir əli dərd buzlaşa.

Əşrəf Veysəlli - NİYƏ AĞLAYIRSAN,AY QIZIM,NİYƏ

Sun, 18 Oct 2026 01:37:09 +0000

Göz aç, gördüyünü yaxından tanı,

“Yox”lara öyrəşib dili dünyanın.

Üzürsən tanrının verdiyi canı,

Niyə ağlayırsan,ay qızım,niyə?

Olum bir dərd bilən bəndə,ağlayım,

Büküb öz boynumu gendə, ağlayım,

Qoşulum qoy sənə mən də ağlayım,

Dünya vursun bizi görməməzliyə,

Niyə ağlayırsan,ay qızım,niyə?

Kərəmin dərd bilən Lələsi yoxsa,

Lələsiz dərdlərin çarəsi yoxsa,

Günahı düz çəkən tərəzi yoxsa,

Niyə ağlayırsan,ay qızım, niyə?

Əsrin hökmranı pul olub gedib,

İnsan öz nəfsinə qul olub gedib.

Bizim başımıza kül olub gedib,

Niyə ağlayırsan, ay qızım, niyə?

Ay anam,ay bacım, qarşında lalam,

Ərzin bu atgetməz işində lalam.

Qorxuram ağlamaq başında qala,

Dünya göz yaşıyla düzələr - deyə,

Niyə ağlayırsan, ay qızım,niyə?

Bulanan bu sular başdan bulanır,

Atılan çınqıldan, daşdan bulanır.

Qatılan bir damcı yaşdan bulanır,

Kimsə rəvac verir bu miskinliyə,

Niyə ağlayırsan, ay qızım, niyə?

Yaşamaq - yoxsula ağır şələdir,

Cığırlar cələdir, yollar tələdir.

Hələ ağlamaqlar bundan belədir,

Niyə ağlayırsan, ay qızım, niyə?

Şahverən Cavad - Yolun boğazından keçmir addımım

Sun, 18 Oct 2026 01:51:13 +0000

Günlər qışa çəkir payız ömrümü,

Adəmdən yol gələn qədim adamam.

Yoxuşda qar basmış cığırlar kimi,

Yolun boğazından keçmir addımım.

Gündə neçə fəsil dəyişir ürək,

Leylək yuvasında- ömür ağacım.

Kölgəsi üşüyən ağacların da

Payızda düşürmüş o şahlıq tacı.

Qışın yaxasını açır küləklər,

Qoca zirvələrə ilkin qar yağar.

Qocalıq meyvəsiz ağac kimidir,

Qonmaz budağına ala qarğa da.

Sinəsi şumlanmış dəniz kimiyəm-

İlhamım könlümə şeirlər əkir.

Vaxtın əlifbası- qırışlar imiş-

Üzümdə hər ilin şəklini çəkir.

15 . 10 . 2026

Şair Şahmar Əkbərzadəni deyirəm.. - Kamran Nəzirli

Sun, 18 Oct 2026 01:59:00 +0000

Elə adam var ki, tərifdən ötrü sino gedir, layiq oldu-olmadı, elə hey istəyir ki, onu tərifləsinlər. Vallah, heç harda, mənim getdiyim-gəzdiyim heç bir məmləkətdə belə şeylər yoxdur! Oralarda təbəqəsindən və səviyyəsindən asılı olmayaraq demək olar ki, hər bir adam təriflə nəzakəti ayırd edə bilir;

hər iki anlayışın sərhədini nə özü aşır, nə də başqalarına imkan verir ki, bunu etsin. Bax belə! “Tərif mədəniyyətini bizim gözümüzdən salıblar”. Bu, əziz və unudulmaz şairimiz və dostumuz, evimizdə ən çox arzu olunan adamlardan biri Şahmar müəllimin sözüydü. Şair Şahmar Əkbərzadəni deyirəm...

1984-cü ildən bəri mən onunla tez-tez olmasa da, vaxtaşırı görüşürdüm və belə görüşlərin birində söhbətimizin mövzusu da təriflə bağlı oldu. O, böyük Şəhriyarın Tehranda keçirilən beynəlxalq yubiley təntənələrində müsabiqə yolu ilə iştirak etmişdi, səfərdən təzəcə qayıtmışdı.

Dedi ki, “Şəhriyar yaradıçılığında metaforik rəmzlər”dən məruzə edib, tehranlılar və təbrizlilər onu dərin maraqla dinləyiblər. Hətta Şəhriyarın bacısı Seyid Səriyyə xanım onu “papaq altda yatan şair qardaşım” deyə çağırıb.

- Əslində xoş söz, səmimiyyətlə deyilən tərif, zəhmətin isti-isti qiymətləndirilməsi insanları qaranlıqdan işığa, cəhalətdən oyanışa, Şərdən Xeyirə səsləmək deməkdir,- Şahmar müəllim tərifi bir qədər də özünəməxsus şəkildə belə izah elədi.

- Nəzakətli tərif həm də mədəniyyətdir, - dedim.

O, dalğın gözlərini qıydı, əlini çal saçlarında gəzdirdi, sonra bir qədər qırışlanmış alnını ovuşdurdu, dedi:

- Ürəyim doludu, səninlə söhbət eləmək istəyirəm...

https://yazici.az/uploads/images/202610/image_870x_6ac7b88bc6d3b.jpg" />

Mən elə bilirdim ki, Qarabağın “qara bəxti”nə düşən şairimizin ədəbi aləmdə ağ günləri başlayıb. Onu Tehran, Təbriz, Moskva, İstanbul, Ankara, Nyu-York, Bonn... çap edir, tanıyır. Onu Bəxtiyar Vahabzadə, Çingiz Aytmatov, Məmməd Araz, Xəlil Rza Ulutürk tapıb, arayıb, meydana çıxarıb. Bəs ürəyi dolu şair nədən belə həzinləşib?

Qərara aldıq ki, piyada gəzək. Hökumət Evinin qabağından yolu keçib bulvara düşdük, dəniz qırağıyla söhbətləşə-söhbətləşə üzü yuxarı Şəhidlər Xiyabanına qədər gedib çıxdıq. Söhbətimizin mövzusu, məcrası tez-tez dəyişirdi...

O, ədalətli və səmimi adam idi, onun ürəyi uşaq ürəyi kimi təmiz və pak idi. Ədalət və həqiqət barədə dəqiq tərif verməsə də (əslində bunların heç birinin dəqiq resepti də yoxdur!) təbiətinə xas çılğınlıqla danışırdı:

- Bilirsən, dünən ədalətli hesab olunan əməllər bu gün bəzən cinayət sayılır. Məktəb bizə lenincəsinə, stalincəsinə, kommunistcəsinə yaşamağı, bəyləri, xanları ağına-bozuna baxmadan düşmən saymağı tövsiyə edirdi. Beriyaların güllələdiyi adamların çoxuna xalq xəlvətcə rəhmət oxuyurdu.

Mən də yavaş-yavaş “xalq düşmənləri” elan olunanların xalqın dostları olduğunu anlamağa başlayırdım. Atası, əmisioğlu, bibisi oğlu güllələnmiş anamın acı göz yaşları mənim ən ədalətli müəllimim oldu. İnanırdım ki, ədalət və həqiqət bərpa olunacaq.

Çünki sovet quruluşunun kökü yalan və tərif üzərində dayanırdı. Planlar saxta yolla doldurulur, yalan və gop uzaq ucqar kənddən Kremləcən ayaq tutub yeriyirdi. Rüşvət ədalətin də, həqiqətin də kürəyini yerə vururdu...Hələ üstəlik yalandan təriflər, əlçalmalar və alçalmalar...

https://yazici.az/uploads/images/202610/image_870x_6ac7b878aa638.jpg" />

Əlbəttə, biz yaxşı bilirdik ki, bütün bunları təkcə sovet dövrü doğmayıb. Şər və Xeyir cəmiyyət yarandığı gündən doğulub. İntəhası, bunlar bu və ya müəyyən dərəcədə ya artır, ya da azalır. Şahmarın bir şeri var, onu çox tez-tez deyirdi, mən də əzbərləmişdim.

Elə dərd var demək olmur heç kimə,

Həkim özü möhtac qalıb həkimə...

Yaxud,

Əməzəklər qoçulaşır ilbəil,

Qoç igidlər bacılaşır ilbəil,

Cibkəsənlər hacılaşır ilbəil...

...Biz Şəhidlər Xiyabanına çatanda mən onun həmin “Çərxi-Fələk” şerindəki bəndlərini dedim. Bir qədər susdu. Çox kövrəldi, xüsusən Şəhid məzarlarına baxanda halı bir neçə dəqiqə özündə olmadı, sonra qoluma girib astadan dedi:

- Müstəqilliyə qovuşandan və yüzlərlə, minlərlə şəhid verəndən bəri anlamışam ki, hürriyyət də, ədalət də, lap elə sənin bayaq dediyin o tərif mədəniyyəti də şüurlardan barınmalıdır. Yetkin şüura malik olmayan əhalidən xalq və millət ola bilməz...

...Şüur məsələsi! Çox önəmlidir, lap çox! Şərqi, Qərbi, Cənubu, Şimalı – Yer üzünün bu qütblərini qütbləşdirən Şüurdur. Fikrimcə, bizə millidən daha çox dünyəvi şüur gərəkdir! Dünyəvi Şüura malik olanlar daha firavan həyat sürürlər.

...”Qürbətin sarayından Vətəndə qəbir gözəl” deyən Şair Şahmar Əkbərzadə də dünyəvi şüura malik, ruhi sərhədlərə sığışmayan böyük Türk idi, Vətəndaş Ziyalı idi. Heyif ki, onu da qoruya bilmədik. Çox heyif!

31 avqust 2015-ci il

Əlisəfa Azayev - Böyük ağrı

Sun, 18 Oct 2026 01:24:21 +0000

Mən bu üç böyük ağrının səbəblərindən söhbət açmaq istəyirəm. Mətləbi çox da uzatmaq fikrində deyiləm. Ona görə bu mövzuya müraciət etdim ki, qoy Azərbaycan ictimaiyyəti kimin kim olduğunu az-çox hiss etsin. Axı bəzən biri elə kölgədə qalır, kimliyimizdən yaxınlarımız belə xəbərsiz olurlar. Belə isə dinləyin...

Birinci ağrı

01.10.2026-cı il tarixli gündə Azərbaycan Yazıçılar Birliyində 75 illik yubiley tədbirim olmalı idi. Anar müəllimin köməkçisi Rauf Arifoğluna müraciət etdim. Kitab-dəftərində həmin günü qeyd elədi. Mənə yaradıcılıq uğurları arzuladı. Ancaq sədrlə görüşə “yox” deyəndə, daha buna mən dözmədim. Sözlərimi dedim. O, incik halda Anar müəllimin yanına getdi. Sədr məni qəbul elədi. İkilikdə xeyli söhbətimiz oldu. Hətta dedi: "75 illik... Təbrik edirəm... İndi hələlik fəxri adların verilməsini dayandırıblar. 80 illikdə müraciət edərsən, bir iş görərik". Doğrusu, Anar müəllimin bu sözləri mənə çox xoş gəlməklə yanaşı, həm də bir qədər heyrətləndirdi. Respublikamızda yuxarı yuxarı yaş həddi, məncə, 72 ilə hesablanır. Elə pensiya, təqaüd məsələsində. 80 illiyə kim zəmanət verir ki, bu ömrü yaşayacağıq?! Qalmışdı həmin vəzifədə də olasan...

Bəlkə də elə bu səbəbdən tədbiri katiblərdən birinin aparması müşkülə döndü. Yenə sağ olsun yazıçı qardaşımız Elçin Hüseynbəylini. Bu ağır anlarda kara gəlib, əziyyətimizi çəkdi. Gözəl yazıçımız Mustafa Çəmənli ilə birlikdə.

O anlarda məclisə nəzər salanda görmək istədiyim üç insandan heç biri diqqətimi cəlb etmədi. Onun biri Milli Elmlər Akademiyamızın tənqid şöbəsinin baş elmi işçisi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Elnarə Qaraqözova idi. Bu təmkinli xanımı həmişə görəndə doğma anama oxşadar, onun özünü bir ləyaqətli xanım kimi aparmasından qürur duyardım. Ancaq kimliyindən xəbərsiz idim. Bəlkə o da heç məni tanımırdı. Ta "Ədəbiyyat qəzeti"ndə yazdığı "XXI əsrin Konan Doylu: Çingiz Abdullayev" yazısına kimi. Həmin qəzetdə özümə aid sətirləri oxuyanda çox təsirlənən, həyəcanlanan, kövrələn kimi oldum. Elnarə xanım şəxsən məni tanısaydı, yazı bu qədər təsir eləməzdi mənə. Deyərdim ki, xoş sözlərdi, yazıb da ünvanıma. Ancaq o məni şəxsən tanımırdı axı. O günə kimi belə bir insanın varlığından mən də xəbərsiz olmuşdum. Həmin yazı belə idi: "Detektiv janrın ədəbiyyatımızda ilkin nümunələri XX əsrdə yaranmışdır. Həsən Seyidbəylinin "Cəbhədən-cəbhəyə", Cəmşid Əmirovun "Qara Volqa", "Brilyant məsələsi", Əlisəfa Azayevin "Gecəyarı sui-qəsd", "Sirli əməliyyat" əsərləri janrın inkişafının ilkin etapını təmsil edirdi. Bəhs edilən əsərlər sovet ədəbiyyatı nümunələri kimi dövrün siyasi-ictimai tələblərini özündə ehtiva edirdi. Bununla yanaşı, həmin əsərlərin bu gün də oxucular tərəfindən sevildiyini, təkrar-təkrar oxunduğunu qeyd etməliyik". Bəli, həmin gün gözüm yollarda qaldı ki, Elnarə xanım tədbirə gələ, bu məsələlərdən söhbət aça. Məndə olan məlumata görə buna səbəb Akademiyada xarici qonaqların iştirakı ilə keçirilən yüksək səviyyəli seminar olub.

İkinci ağrı

Həmin tədbirdə mən onu da intizarla gözlədim. Filologiya elmləri doktoru Mərziyyə Nəcəfovanı. Ancaq o gələ bilməyəcəyi səbəbini əvvəldən bildirmişdi. Elə bu seminar səbəbindən.

Mərziyyə xanımla tanışlıqlarının çox maraqlı bir tarixçəsi var. Təqaüdə çıxandan sonra Bakıda, Memar Əcəmi metrosunun yaxınlığındakı mənzillərdən birində kirayədə yaşayırdılar. Arada qəzetlərə baxanda bir elan diqqətini cəlb etdi. 2018-ci ilin ədəbi prosesinə yekun vurulacaqdı. Dinləmək maraqlı olardı.

Tədbirin başlamasına hələ vardı. Dəhlizdə gəzinəndə qapının üstündəki yazı diqqətini cəlb etdi: “Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı”. Qapını döyüb, içəri girəndə iki gənc xanımın şirin-şirin söhbət etdiklərini gördü. Sarışın xanım soruşdu:

— Siz də yazarlardansınız?

— Bəli

— İsminiz?

— Əlisəfa Azayev.

O, dərhal yerindən qalxaraq, gülümsər halda səsləndi:

— Nə gözəl... Mən sizi tanımadan “Əsgər anası” povest kitabınızı oxumuş, elmi məqalə yazıb “Ədalət” qəzetində dərc elətdirmişəm.

Yazının əvvəl surətini çıxarıb mənə vermək istəsələr də, ağ vərəq tapılmadı. Əlacsız qalıb elə kitabı ona verəsi oldu. Akademiyadan çıxandan sonra yaxınlıqdakı parka gəldi. Skamyaların birində əyləşərək yazını maraqla oxumağa başladı. Demək olar ki, yazıda əsər ancaq təriflənirdi, tənqid yox idi.

Mərziyyə Nəcəfovanın general Polad Həşimovdan bəhs edən “General qətiyyəti” romanı haqqında yazdığı “Əlisəfa Azayevin əsərlərində general obrazı” yazısı da xoş qarşılandı. Müəllifin həmin yazısı Türkiyədə, Bolqarıstanda saytlarda dərc olundu. Yazı "Ədəbiyyat qəzeti"nin 26.10.2026-cı il tarixli nömrəsində də işıq üzü gördü.

Ancaq həmin gün yubiley tədbirimə məlum səbəbdən Mərziyyə xanım da gələ bilmədi. Nə də mən həmin məsələdən söhbət aça bildim.

Üçüncü ağrı

Yubiley tədbirimdə həsrətlə gözlədiyim insanlardan biri də AMEA-nın tənqid şöbəsinin elmi işçisi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Nurlanə xanım Məmmədova idi. Çox istəyirdim ki, həmin xanım şəxsən “Əsgər anası”, “Qanlı gündəlik” kitablarım əsasında hazırladığı, Türkiyədə Qarabağ mövzusunda keçirilən böyük bir konfransda məruzə etdiyi mövzu barədə burada söhbət açaydı. Həmin məruzə dərc olunmuş, dörd dildə çıxan — ingilis, rus, türk, Azərbaycan dillərində çap olunmuş həmin beynəlxalq jurnalı Akademiyamızın tənqid şöbəsində mənə təqdim edəndə qürurdan qəlbim dağa döndü. Onda Nurlanə xanımla da məni tanış etdilər. Arğaz, səmimi bir gənc xanım idi. Qonşu Ucar rayonunda doğulmuşdu.

Bu böyük xeyirxahlığına görə mən həmişə ona özümü borclu hesab edirdim. Akademiyanın saytında, ona məxsus səhifədə kimliyi barədə oxuyub, məlumatlanmışdım. Ad günü məlum idi. Həmin günün gəlməsini xeyli müddət gözlədi. Şəxsən bu məqsədlə Kürdəmirdən Bakı şəhərinə gəldim. Bilmədi ki, nə hədiyyə etsin ona. Sadəcə zərfə yüksək məbləğli bir əsginas qoyub ona hədiyyə etmək istədim. Nə alacaqdısa, qoy özü alsın.

Telefon zənginə Nurlanə xanım sakit halda:

— Bəli, eşidirəm, — dedi.

Səsim titrədi:

— Nur...la...nə xa...nım...

İlahi, bəlkə də bu ömrünün ən ağır anlarından biri idi. Xəcalət içində onu həyət qapısı önündə gözlədiyimi bildirdim. O anları xatırlayanda indi də əzab çəkirəm. Təbiətinə yad bir hərəkətlər idi. Heç nədən yersiz hərəkəti ilə onu da pis vəziyyətdə qoymuşdu.

Nurlanə xanımı təbrik etsə də, hədiyyədən qətiyyətlə imtina elədi. Hətta pərişan halda dedi: "Çox sağ olun... Zəhmət çəkmisiniz... Ancaq, inanın, mən onu götürə bilmərəm... Bir də ki, burada hər tərəf kameradı..."

Bizim ailədə həmişə qızlar çoxluğu olub. Beş bacım olduğu kimi, özümün də beş qızım olub, indi də var. Zarafatla hərdən qayınanam Əhli xalanın ünvanına deyərdim: "Allah kömək olsun ona... O qədər dedi ki: "Allah bundan üç dənə ver, beş dənə ver!" deyə-deyə beşə çatdırdı".

Ailə səmimiyyəti başqadı. Qızlarımı deyə bilməsəm də, bacılarım həmişə məni çox istəyiblər. Üç qardaş olmuşuq: Əlisəfa, Əliqasım, Əlisa. Atam Soltan zəhmətkeş, sürücü, sərt adam olsa da, çox qonaqpərvər, təsərrüfatçıl idi. Bu səbəbdən ehtiyacın nə olduğunu bilməzdik. Demək olar ki, vaxtaşırı həyətdə qoyun kəsilər, qonaq-qara olardı. Kürdəmirin bir nömrəli fotoqrafı erməni Qirişa ilə dost idi. Cəbhə yoldaşı Andrey qardaşına məktub qoyub dünyasını dəyişmiş ki, Kürdəmir rayonunun Qaramahmudlu kəndində belə bir adam var. Yanında ol, qəbul etsə, onunla dost ol, yoldaşlıq elə.

Həmin məktubla bir axşamüstü Qirişa ailəvi onlara gəldi. Əslən rus olan həyat yoldaşı Valya, övladları Emma, Zionik, Alla... Sonradan bu münasibət əsl dostluğa çevrildi. Bir müddət sonra atası şərtlənib tutulanda, il yarım həbsdə qalanda onlardan başqa qapılarını açan olmazdı. Demək olar ki, Qirişa hər həftə otuz kilometr yolu qət edərək onlara yedəkli motosikletinin yük yeri dolu ərzaq alıb gətirərdi. Orada nələr olmazdı: un, düyü, yağ, şirniyyat, müxtəlif çeşidli konfetlər, şokoladlar. Kiselin, şirin südün, kofenin nə olduğunu onda bilmişdilər.

Vaxtaşırı da onları təzə aldığı "Zaporojets" maşınına mindirib Bakıya, atası ilə görüşə aparardı. Nənəsi qatı dindar idi, oruc tutub namaz qılardı. Həmişə yemək yediyi qab-qacağını, çay içdiyi stəkanı onlardan qoruyardı. Elə ki, bu qayğıkeşliyi gördü, kövrəklik içində hey onlara dua edər, ünvanlarına xoş sözlər deyərdi.

Milli münaqişə dövründə onlar Kubana köçdülər. Vaxtaşırı atama məktublar yazardı. Erməniləri lənətləyirdi. Necə ki, böyük qızı Emmanı Stepanakertə gəlin köçürəndən sonra gəlib demişdi: "Yox... Soltan... Bunlar millət deyillər... Çox pis səhv eləmişəm... O qız orada bədbəxt olacaq..."

Elə sonradan bir xəbər bilinmədi də... Əvvəl özü, sonra həyat yoldaşı, oğlu da dünyasını dəyişdi. O nəsildən yeganə qalan qızı Alladı. İlahi, onun uşaqlığını necə də xoş xatirələrlə xatırlayır. İri, badam gözlü bir qız idi. Nurlu siması sanki işıq saçırdı. Bir dəfə ağır xəstələndi. Həkimlər qəribə bir əlac yolu dedilər: "Onu təyyarə ilə gəzdirmək. Yuxarıda təmiz hava alsın". Yazıq Qirişa qayğıkeş bir ata kimi hər şeyə getdi. O vaxtlar Kürdəmirdə pambığa gübrə, zəhər, şəpən təyyarələr vardı. "Kukuruznik" deyirdilər onlara. Qarabağ müharibəsində düşmənin yerini müəyyən etmək üçün uçurdurdular onları. Düşmən atəş açandan sonra oranı nişanlayıb məhv edirdilər.

Bəli, artıq 75 yaşı tamam oldu. Bu günlərdə yubileyini qeyd elədi. Bu illərdə nələr görmədi, nələrin şahidi olmadı. Xalq yazıçısı Çingiz Abdullayevə minnətdardı. Çox sağ olsun ki, belə xoş sözlər yazaraq “Ədalət hissi” yazısını “525-ci qəzet”də, “Ədalət” qəzetində dərc etdirdi. “Azərbaycan” qəzetinin baş redaktoru Bəxtiyar Sadıqovun deməsinə görə, həmin yazı onların da qəzetində dərc olunacaqdır.

ŞAİRLƏ GÖRÜŞ

Sun, 18 Oct 2026 01:23:19 +0000

Bu günlərdə tanınmış şair, nasir, puğblisist, Əfqanıstan və Birinci Qarabağ müharibələrinin iştirakçısı, qazi İmam Cəmilli ilə Gəncə MKS-də oxucularla görüşü keçirildi.

Oxucularla görüşə gələn şair əliboş gəlməmişdi. Bir-iki ay bundan öncə çapdan çıxan «Şərəflə yaşanmış bir ömrün dastanı» və «Təhlillər və mülahizələr» adlı kitablarının təqdimatı ilə oxucularını sevindirdi.

Tədbiri giriş sözü ilə açan Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Gəncə bölməsinin sədri, Əməkdar mədəniyyət işçisi şair-dramaturq Xəzangül xanım İmam Cəmillinin həyat və yaradıcılığı haqqında ətraflı məlumat verdi. Çıxışının sonunda Xəzangül xanım təqdimatı keçirilən kitabların İmam Cəmillinin 22-ci kitabı olduğunu xüsusi qeyd etdi. Yeni işıq üzü görən kitablarına görə müəllifi təbrik edərək, ona yeni yaradıcılıq uğurları arzuladı.

AYB-nin Gəncə bölməsinin məsləhətçisi, şair-nasir Aləmzər Əlizadə çıxışında İmam Cəmilli yaradıcılığında vətənpərvərlik mövzusunun aparıcı xətt olduğunu diqqətə çatdırdı.

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin «Xəbər az» portalının direktoru Dəniz Əlizadə çıxışı zamanı İmam Cəmilli yaradıcılığında dostluğa xüsusi səhifə ayırmasını, uzun illər dostluq etdiyi tanınmış həkim Azər İbrahimova həsr etdiyi «Şərəflə yaşanmış bir ömrün dastanı» adlı sənədli povestində və «Didərginlik ölümdən betərmiş» məqaləsində, üzrlü səbəbə görə yazıçı dostu Fazil Sənanın yubiley tədbirində iştirak edə bilmədiyinə görə yazdığı «Bağışla» şeirində səmimi ürək sözlərini qeyd edir.

Şair-nasir İqbal Baba İmam Cəmillinin əsərlərində müharibənin törətdiyi fəsadların insan taleyində sağalmaz yaralar qoyduğuna diqqət çəkməklə bərabər, xüsusi vurğuladı ki, müharibə mövzüsünda yazılmış hər bir əsəri müəllifin həmişə şahidi olduğu hadisələrdir.

Çıxışının sonunda İqbal Baba qeyd etdi ki, İmam müəllim nədən yazırsa yazsın, hadisədə milli psixologiyanı, milli mentaliteti, Azərbaycançılığı həmişə diqqətdə saxlayır.

Şair, əməkdar müəllim Saleh Qurbanov çıxışı zamanı İmam Cəmilli yaradıcılığının bədii məziyyətlərinə toxundu. Bir çox ədəbi janrlarda yazıb-yaradan müəllifin dilinin sadə, axıcı olması, xalq yaradıcılığından qaynaqlanması, yaratdığı obrazların hərtərfli1i təsvir edilməsi, obrazın dünyagörüşünə uyğun danışması oxucu diqqətini çəkən məsələlərdir.

Gəncə Dövlət Universitetinin dosenti, şair Fəxrəddin Sərrast çıxışı zamanı qeyd etdi ki, İmam Cəmilli yaradıcılığı XX əsrin sonu və XXI əsrin əvvəlində baş verən ictimai-siyasi hadisənin bədii səlnaməsidir.

Xüsusən, müəllifin yaradıcılığında otuz ilə yaxın torpaqlarımızın işğal altında olması, qaçqın və didərginliyin ağrılarının reallığa söykənərək hərtərəfli təsvir edilməsi indiki nəslin gələcək nəslə bir mesajıdır.

Şair-publisist Şəfəq Vilayətqızı çıxışı zamanı İmam Cəmillinin yeni kitabları haqqında öz fikrini bildirəndən sonra İmam Cəmilliyə həsr etdiyi şeirini oxudu.

İmam Cəmilli

O, şair doğulub, sözlə danışan,

Qəlbinin səsini yayar dünyaya.

Misra-misra dolar kükrəyər, daşar,

Sözünün hökmünü qoyar dünyaya.

Sükutu dinləyən, hər dərdi duyan,

Kədərin içindən doğandı İmam.

Hər damla göz yaşı, bir şeirə dönən,

Hissini içində boğandı, İmam.

İmamın qəlbində min dünya yatır,

Hər sözün içində duyğular var.

Qələm toxunanda lal vərəqlərə,

Sətirlər, misralar fəryad qoparır.

Hər zaman yüksəkdən qoy gəlsin səsi,

Yazsın eşqdən şeir İmam Cəmilli.

Vətən fədaisi, eşq fədaisi,

Həm qazi, həm şair İmam Cəmilli.

Şair-publisist Səlbi Baxış müəllifin yeni çapdan çıxmış kitabları haqqında mülazizələrini söyləyərkən «Təhlillər və mülahizələr» kitabında gedən məqalələr haqqında dedi:

– Bu kitabda yazıları oxuyarkən müəllifin gərgin zəhmətinin şahidi oluruq. Kitabda tanınmış qələm adamlarından Qərib Mehdi, Ələsgər Əlioğlu, Fazil Sənan, Həsən Göyçəli, Rəfail Tağızadə, Yusif Namazoğlu, Tofiq Əmrah, Taleh Cəfərov və başqalarının yaradıcılığına geniş güzgü tutulması İmam Cəmillinin gərgin zəhmətinin nəticəsi olaraq özünü təsdiq edir.

Səlbi Baxış çıxışının İmam Cəmillinin xoşagələn bir şeiri ilə yekunlaşdırdı.

Fazil Sənan çıxışında qeyd etdi ki, İmamla dostluğumuzun otuz ilə yaxın bir tarixi var. Dostumun bütün yaradıcılığı ilə yaxından tanışam. İmam haqqında bir monoqrafiya və iki hissədən ibarət «Özü də sözü kimi» xatirələrimi yazmışam. Bunlardan əlavə İmamın bir çox kitablarının redaktoru olmuşam. Demək olarki, İmamın bütün əsərləri mənim gözüm önündə ətə-qana gəlibdir.

İmamın yaradıcılığında, xüsusən nəsrində canlı həyat lövhələri, yaşanmış hisslər öz əksini tapıbdır. Bir çox əsərlərinin qəhrəmanı dostumun özüdür. Əlli ilə yaxın bədənində Əfqanıstan müharibəsinin askolunu gəzdirən İmam, əsərlərində öz ağrılarını bədii baxımdan məharətlə ümumiləşdirərək bugünkü gənclikdə müharibəyə nifrət hissi aşılayır. İmam Cəmilli şairliyindən, yazıçılığından əlavə təmənnasız və sədaqətli dostdur.

MKS-nin şöbə müdiri və tədbirin aparıcısı Aidə Abdullayeva çıxışı zamanı İmam Cəmilli yaradıcılığından danışarkən müəllifin əsərlərində hadisələrin günümüzlə səsləşməsini xüsusi olaraq vurğuladı. Poeziyasında təbiət və insan gözəlliyi ilə bərabər, bütöv Azərbaycan arzusuna nə vaxtsa nail olunacaq ümidi ilə oxucusunu inandırmağa çalışır. Aida xanım çıxışının sonunda şairin şeirini ruh oxşayan qiraətlə söyləməsi tədbir iştirakçılarında xoş əhval-ruhiyyə yaratdı.

Tədbir iştirakçılarından «Nur» ocağı ədəbi birliyinin rəhbəri Seyran Süleymanova, Tahirə Aslan, Ziyafət Həsənova, İlqar Müzəffəroğlu, Yusif Namazoğlu, Nailə Nubar, Məhəmməd Böyükkişiyev və başqaları İmam Cəmilli yaradıcılığı haqqında öz mülahizələrini söylədilər.

MKS-nin sədri Səbinə Cəlilzadə çıxışında qələm adamlarının yaradıcılığına həsr olunmuş belə tədbirlərin tez-tez keçirilməsinə dəstək olacağını qeyd etdi.

Tədbirin sonunda İmam Cəmilli ona göstərilən diqqətə görə tədbir iştirakçılarına və başda Səbinə Cəlilova, Aidə Abdullayeva olmaqla MKS-nin bütün işçilərinə öz minnətdarlığını bildirdi.

Sonda müəlliflə xatirə şəkli çəkildi.

Fazil Sənan,

10.10.2026

Bu dövlət bizimdir - Məmməd Qədir

Sun, 18 Oct 2026 01:25:06 +0000

Oynadır çoxunu əcnəbi çalğı,

Gəlir bu nağıldan qəsdin havası.

Vətən savaşında birləşən xalqı,

Neçə yerə bölür hicab davası.

Həqarət püskürür, hərzə paylaşır,

Hər növ şəbəkədə, min cürə postlar.

Sevgi yoxa çıxır, kin aşıb daşır,

Düşmənə çevrilir dünənki dostlar.

Sözləri çəp gəlir evin içində,

İmanda suçlayır oğul atanı.

Şeytan cövlan edir elin içində,

Görən kim azdırıb bu şarlatanı?

Daha düşmən olub qardaşa qardaş,

Xoruz da boşayıb tərs fərəsini.

O gün də şeytana atılan bir daş,

Çatlatdı təhsilin pəncərəsini.

Heç kim esidəmmir heç kimin səsin,

Sözü tutmaq olmur çalğı içindən.

Məqsəd bu deyilmi, aydınlar desin,

Bölüb parçalamaq xalqı içindən?

Bu millət bizimdir, bu dövlət bizim,

Qalxan bayrağımız bir daha enməz.

Hamı düşmənidir birliyimizin,

Bu çətin donəmdə lal qalar dinməz.

Milli birlik üçün, ayılaq, duraq.

Nahaq yoxa çıxa, yenə haqq qala.

Desinlər:- Yox, təzə nağıl uyduraq,

Hicab boşa çıxdı, keçək saqqala...

Vəli Xramcayli- Xramçayın sahilində

Sun, 18 Oct 2026 01:25:22 +0000

Bu çay mənə körpəlikdən tanışdı,

Pıçıltısı dünənimdən danışdı,

Sinəm üstü körükləndi, alışdı,

Keçən günü keçirdikcə gözümnən.

Səhər tezdən sahilində bitərdim,

Dalğasında gizlənərdim itərdim,

Sinə gərib dalğasını ötərdim,

Sevinc, fərəh tökülərdi üzümnən.

Ürəyimdə təkcə bu çay yaşardı,

Hər yaz ağzı qəzəblənib daşardı,

Sıska gördüm, gözüm, könlüm yaşardı,

Dərin yerlər aşağıydı dizimnən.

Qızıl qaya karıxmışdı elə bil,

Sınıq-körpü sınıxmışdı elə bil,

Buraxmırdı darıxmışdı elə bil,

Oxuyurdum hər daşının üzündən.

Əbülfət Mədətoğlu : - Mən Sevgidən və Ümiddən yazdım.

Sun, 18 Oct 2026 01:27:09 +0000

Bütün hallarda insanı yönəldən, onun məramını, məqsədini diri tutan, ayaqda saxlayan daxili inamdı, yəni Ümiddi. Bu mənada səninlə üz-üzə dayanan, səni bərkə-boşa çəkən, bəzən haqlı, bəzən haqsız qınayan hər kəsin içində həmin o Ümid onun öz istəyinə, öz daxili aurasına görə formalaşır. Yəni kim necədirsə, əxlaqı, dünyagörüşü, mənəviyyatı hansı nüanslarla cilalanıbsa elə Ümidi də ona bab gəlir, onun oxşarı, lap bir az da kobud desəm tayı olur. Çox təəssüf ki, bəzən bu ölçülər bir-birinə elə sarmaşıq kimi sarılır ki, dayanıb təəccüb etməkdən, təəssüf etməkdən başqa əlindən heç nə gəlmir. Deməli, Allahın yaratdığı bəndə özünün içində yaratdığı ilə bir harmoniya təşkil edir və sonda da əlini dizinə çırpıb gileylənməyə üzü də qalmır. Nə isə…

Gerçək olan budur ki, normal, müsbət auralı Allah bəndəsi hər yerdə və hər zaman işıq kimi, nur kimi görünür, duyulur, hiss edilir. Ona görə də həmin adamların alnı qırışanda, gözlərinə bulud gələndə çevrədəkilər dərhal duyurlar, hiss edirlər. Ona təsəlli verməyə can atırlar. Hətta yol göstərib məsləhətlərini də əsirgəmirlər. Burda da bir səbəb var. O da həmin insanın haqq etdiyi və Allahın da ona mükafat olaraq alın yazısında işarələdiyi işıq olmaq qismətidi. Məhz həmin o qismət onun Ümidə doğru gedən yoluna da işıq salır. Nəticədə tarazlıq yaranır. ,.

Mən bu fikirləri bilgisayara bir az qarmaqarışıq, xaotik şəkildə diktə elədim. Çünki yazımı başqa aurada yazmağa kökləmişdim özümü. Lakin bir an içimdə elə bilgisayar yazarının özünün də əhvalında qanqaraçılıq yarandı. Necə deyərlər, bir milçək bir könül bulandırdı. Nəticədə fikir haçalandı. Sözlər pərən-pərən düşdü. Elə o zaman kəsiyində dilimin ucundan «nə isə»… fikiri uçub getdi. Demək səbrimi cilovlamaq, sözümün əvvəlinə qayıtmaq üçün bir pauza etmək istəyi özünü büruzə verdi. Mən də həmin istəkdən sonra yenidən qayıtdım fikirlərimin başlanğıcına…

Bu, bir həqiqətdir ki, insan ümidlə yaşayır. Ona görə də min illərin bir deyimi hər zaman təkrarlanır. O fikiri kimin ifadə etdiyini, kimin ilk dəfə dediyini bilmirəm. Amma bu gün bildiyim odur ki, «Sonuncu ölən ümiddi!». Bax, elə mənim də istəyim, məramım, lap açığı can atdığım həmin o pir bildiym, and yeri bildiyim Ümid yeridi, Ümid evidi, Ümid ocağıdı. Bütün varlığımla o yerə, o evə, o ocağa pərvanəyəm. Bilirəm ki, qanadları güclü, qaməti şax olan sevginin Ümidi də dəyanətlidi, güclüdü və o, insanın ruhunu da, ürəyini də özü ilə çəkib aparır, götürüb gedir öz evinə, öz yerinə, öz ocağına. Bax, bu məqamda özün də hiss etmədən bütün yaşantılarını gözünün önündən keçirirsən. Ağrıları da, intihar cəhdini da, sevindiyin məqamı da, hətta gördüyün yuxunu da təkrar çözürsən. Düşünürsən ki, bütün bunlar sənin Ümidlə arandakı məsafəni qısaldacaq. Sənin dözümün, inadın, Ümidin əlini sənə tərəf bir az da uzadacaq. Nəhayətdə sən rolunu tamaşaçısız oynayan aktyor kimi çətin duruma düşməyəcəksən. Sənin tamaşaçın Ümid olacaq…səni səsləyən Ümid. Elə bu məqamın da içindəkilər sözə çevriləcək, şeir olacaq:

Qəflətən bir udum su -

kəsdi nəfəs yolunu...

Ölüm səhnəsidi bu -

O, oynayır rolunu -

Alqışsız...

Tamaşa bir pərdəli...

Mövzu isə intihar...

Baş qəhrəman bir dəli -

coşar, özün unudar -

Alqışsız...

Həsrətin dırnaqları

qartal caynağından sərt...

Çək köhnə qarmaqları -

Ürəyi bir yolluq çərt -

Alqışsız!..

Əlində quru ləçək

Yaşı on il əvvəl on!..

Səhnəyə atdın əlcək -

Pərdə enir...bu da SON!..

Alqışlar...

Bəli, heç bir alqışa ehtiyac duymasam da, gerçəklik özü səni o alqışlara bükəcək, kipriklərini yaşa bükdüyü kimi, yanaqlarını təbəssümə bükdüyü kimi. Bir də görəcəksən ki, sənin dünyan öz rəngarəngliyi ilə, öz istisi ilə nə qədər doğmadı və sənin dünyanda sənin qonağın da, sığındığın da, oxşadığın, baxışlarınla öpdüyün o varlıq həm də sənin Ümidindi. Sən onun külək dağıdan saçını küləyin əlindən almaq üçün az qala təbiətə, yəni küləyə üsyan etməyə də hazır olursan. İstəmirsən ki, sənin baxışından, sənin nəfəsindən başqa ona toxunan, onu seyr edən, onu oxşayan başqa bir nəfəs, başqa bir nəsə olsun. Bu, nə qısqanclıqdı, nə xudbəsənlik, nə də özündən razılıq. Bu heç bədgümanlıq da deyil. Yəni Ümidə güvənin, inamın yerdən göyə qədərdir. Onun barəsində yalnız yaxşı, gözəl nə varsa onları düşünüb və onları Ümidə aid edirsən. Ancaq nə edəsən ki, bir aşiq dəliliyi də var. Bax, küləklə vuruşmaq istəyən də, gözləri ilə saçını sığallayan da, baxışları ilə üz-gözündən öpən də həmin o dəli aşiqdi. Deməli, bu dəliliyi də hər gün alovlandıran, onu hər gün yenidən dünyaya gətirən, mənim inancıma və məntiqimə görə təbii ki, Ümiddi. Deyə bilərsiniz ki, Ümid elə belə yaranmır. Onu kimsə nə iləsə, necəsə ortaya qoyur, ona stimul verir. Müəyyən mənada sizinlə razıyam. Çünki hətta qarşılıqsız sevgi də ümid yaradır. Çünki sevdiyin var. Onun yerişi, duruşu, varlığı, lap deyək dönüb sənə ötəri baxmağı da Ümiddi. Elə bu qarşılıqlı və qarşılıqsız məqamların bəhrəsi olan Ümid də özü-özlüyündə yeni xəyalların, yeni düşüncələrin, yeni pıçıltıların rüşeyminə çevrilərək həmin o dəli aşiqi yerlə, göylə, dörd divarla, ağacla, güllə, bir sözlə, hamı ilə və hər kəs ilə elə özünü özünlə də həmsöhbət edir. O məqama, o ana qədər ki, sən Ümid qığılcımı görürsən və onda:

Bir ocaq közərir, bir tüstü qalxır

Köklənib diqqətim baş verənlərə...

Ürəyim susaraq kənardan baxır -

Qəmin divarına, daş verənlərə!..

Titrədir ruhumu həzin bir avaz,

Gözümün kökündə sular lillənir...

Kədərim dərindi, ümidim dayaz -

Dilim tərpənməmiş ağrı dillənir...

Baxıb, vərəq- vərəq yaddaş dəftərin,

Kiprik ucu ilə sığallayıram...

Üzümə oxunan ömrün səhflərin-

Qəbul eləmirəm - cığallayıram...

Nədənsə bənzətdim dar ağacına -

Közərən ocağın tüstü dirəyin....

Səni and verirəm, gülüm, saçına -

Ovut, səni sevən şair ürəyin!

İnsanın iç dünyasının bir istəyi də olub həmişə. Bu istək isə umacaq deyil, tələb deyil… Sadəcə bir ülfət, bir səmimiyyət, bir diqqət, lap elə bir iynə ucu boyda təbəssümdü. Bunu ona görə xüsusi vurğulayıram ki, dünyada elə adam yoxdur ki, onun ovunmağa, onun təsəlliyə ehtiyacı olmasın. Şəxsən mən az qala bütün gecə və gündüzü həmin o məni ovudacaq anı gözləyirəm, arzulayıram. Ona ehtiyacımı gizlədə bilmirəm. Çünki ovunanda hiss edirəm ki, yaşamaq həvəsim, yaşamaq istəyim Ümidə çevrilir, olan Ümidimi artırır. Deməli, məni ovudacaq həmin o nəsnə, yəni söz, hərəkət, kimlər üçünsə mənasız, gərəksiz ola bilər. Heç ağıllarının ucundan da gəlib keçməz. Mən səsini eşidəndə, addımlarının yaratdığı səsi duyanda, baxışını görəndə, lap elə şəkilinlə göz-gözə gələndə ovunuram. Həmin an mənə elə gəlir ki, o səsi də sən özün göndərdin, o şəkildə də mənimlə birbaşa danışdın. Özünəməxsus addım səsinlə özün içimdən, ürəyimdən, olduğun məkandan gəlib getdin. Və bütün bunları ona görə etdin ki, ayaqda qalım, yıxılmayım. Məncə bu, xoşbəxtlik dərmanıdı. Məncə bu xilaskarlıq missiyasıdı. Məncə bu həmin o yazı boyu vurğuladığım Ümidin diktəsidi. Cəm halında götürəndə bu Allahımın Sənə, qəlbinə, ruhuna mələklər vasitəsilə çatdırdığı mesajdı. O sənin xilaskar mələk olduğunu sənə xatırladır. O sənin Ümid olduğunu yadına salır. Ona görə də sən mənim gözlədiyim, axtardığım, aradığım, səsinlə, özünlə, bütövlükdə mənim ürəyimi bir anlıq da olsa ovudursan. Mənim ruhumu bir anlıq da olsa Ümid qapısından içəri keçirirsən.

Kimsə bu hisləri, bu duyğuları müxtəlif yerə yoza bilər. Kimsə bunu ötəri bir yazı kimi, gündəmin içində olmaq istəyi kimi də dəyərləndirə bilər. Amma bütün bu dediklərimə və verilən qiymətlərə baxmayaraq, mən hər kəsin bildiyi kimi , yalnız Allahdan və Səndən yazıram. Və yalnız Allahın və Sənin mənim həyatımda Ümid olmanızı təkrar-təkrar vurğuladığımı bilənlər bilir, bilməyənlərin də nə zamansa biləcəyinə şübhəm yoxdur. Ən azından ona görə ki, istəyimin adı Ümidli Sevgidi. Həmin sevgi ovutmağa da, yaşatmağa da qadirdi. Yəqin ki, bununla bağlı kimsə mübahisə etməyəcək. Çünki hər kəsin qəlbində öz sevgisi, öz ümidi var və mən də hər kəsə öz sevgisi, öz Ümidi ilə baş-başa qalmağı, əl-ələ tutub könülləri rahat olan, ruhları sevinən Ümid evinə doğru yol getməyi arzu edirəm. Və nəhayət:

Gecikdim bu axşam, deyəsən bir az

Bəlkə də yubandım, ya da ləngidim...

Amma düşünməki edib sənə naz -

Dalğalı dəniz tək indi səngidim!..

Fikrim də, ruhum da həmişəki tək,

Qoşa izimizlə gəzib bu gün də!..

Yaddaşında canlat - xəlvət şəklin çək -

Məni o şəkildə göstər bu gündə!

Bir az da yorulmuş, bir az da küsgün -

Üzünə təbəssüm mehi dəyməyən...

Sənin dediyin tək, şükürsüz, üzgün -

Elə həmənkiyəm - özün təkləyən!..

Tanrı sərhəddin də aşıbdı sevgim-

Çünki inadım da ölçüsüz olub.!

Düşünmə, mən dünən səni az sevdim -

Bu gün Yer kürəsi sevgimlə dolub!

Hə, mən yazımın sonuna gəlib çıxana qədər yəqin ki, sizlərə nə demək istədiyimi çatdıra bildim. Və çatdıra bilmədiklərimin də fərqinə vardım. Amma gəlin birlikdə etiraf edək ki, mən Sevgidən və Ümiddən yazdım. İstədim ki, gözümün önündə olan və ürəyimdə yaşayan, ruhumda mənimlə hər yeri dolaşan O mənə ÜMİD olduğunu bilsin!..

Qarabağın tarixi taleyi Qabilin poetik düşüncə müstəvisində

Sun, 18 Oct 2026 01:27:39 +0000

Rahilə Abdinova,

Azərbaycan Texniki Universitetinin nəzdində Bakı Dövlət Rabitə və Nəqliyyat Kollecinin müəllimi

Xalq şairi Qabil (1926-2007) Azərbaycan poeziyasının özünəməxsus dəsti-xətti ilə seçilən, yaradıcılıq axtarışlarını mövzu və ideyalar aləmini ictimai məna və məzmunla cilalayan müqtədir qələm sahiblərindən biri kimi tanınır. Həyat və zaman, insan və cəmiyyət münasibətləri haqqında poetik mühakimələr yürütmək, münasibət hədəfi seçilən taleyüklü məsələlərə fəal vətəndaşlıq mövqeyindən yanaşma sərgiləmək şairin yaradıcılığına xas olan aparıcı məziyyətlər kimi diqqəti cəlb edir.

İnsanın daxili-mənəvi aləmi, hissi-duyğusal yaşantıları Qabilin şair qələmində fərqli bir rakursdan dəyərləndirilir. Onun zəngin obrazlar qaleriyasında insanın dözüm və dəyanəti, şərəf və ləyaqəti, haqsızlığa qarşı üsyankar xarakteri ilə seçimli bir səciyyə daşıyır. Fikrimizi əsaslandırmaq üçün yalnız bir nümunə gətirməklə kifayətlənmək olar: hurifi ideyalarını dini-fəlsəfi aspektdə tərənnüm edən İmadəddin İmadəddin Nəsimi haqqında poema-epopeya insan ləyaqəti və hakim üsul-idarə paradiqması belə bir həqiqəti yetərincə təsdiqləmək gücündədir.

Cəmiyyətdə baş verən ictimai-siyasi proseslər təbii ki, insan faktoruna, onun sosial-iqtisadi, mənəvi-psixoloji durumuna əsaslı təsir göstərir. Keçən əsrin 80-ci illərinin sonları, 90-cı illərinin əvvəlləri belə gərgin situasiyalarla müşayiət olunan dönəm kimi insan talelərini sınağa çəkdi.

Tarixin arxivinə gömülən Sovet İttifaqının süqutu, düşünülmüş şəkildə qızışdırılıan millətlərarası münaqişələr, Azərbaycanda törədilən qanlı yanvar hadisələri, süni şəkildə yaradılan Qarabağ problemi, bir-birinin ardınca itirilən yaşayış məskənləri bir çox sənətkarlar kimi Qabilin yaradıcılığını da nastolji hiss və hüzn üstə köklədi.

Paytaxt Bakıya, onun mərkəzi meydanlarının birində nəhəng abidəsi qoyulan “qızıl ordu”nun qoşun birləşmələrinin əliyalın dinc əhalinin üzərinə yürüdülməsini əsrin ən böyük terror və vandalizm aktı kimi dəyərləndirən şair klassik üslubda qələmə aldığı “Mərsiyə”sində baş verən, az sonra daha geniş miqyas alacaq faciələrin anonsunu, bu qanlı faciələrin baiskarlarının üç üzünü, simasızlığını kəskin ifşa obyektinə çevirirdi.

//Gecəni atəş ilə qırmızı qan eylədilər, Xalqımı-millətimi gülləbaran eylədilər// - mətlə beyti ilə başlayan mərsiyə baş verən qanlı hadisələrə yetkin bir sənətkar-vətəndaş münasibətinin xarakterik bir nümunəsi idi. Burada Qabilin klassik ənənəvi janrın poetikasına gətirdiyi ideya-məzmun yenilikləri də özünün diqqətçəkici məqamları ilə yadda qalır. Baş verən hadisələrdən dolayı iztirab və axıdılan göz yaşları ilə yanaşı, insan qanına susayan cəlladları, onların havadarlarını suçlayan ittihamnamə cəhdi də özünü bu şeirdə qabarıq şəkildə nümayiş etdirməkdə idi:

Qəbrin üstndə də heç kukla olar çanta ilə?

Ağ gəlinlik fatası... qırmızı, al lenta ilə.

Bəs Kremlin görəsən fərqi nədir xunta ilə?!

Açınız tarixi, həm indi elə, onda elə...

Gecəni atəş ilə qırmızı qan eylədilər,

Xalqımı-millətimi gülləbaran eylədilər.

Baş verən faciəvi hadisələrin miqyas və coğrafi konturlarının Qarbağ ərazilərinə fokuslanması Azərbaycan xalqını daha ciddi sınaqlar qarşısına çəkdi. İtirilən doğma yurd yerləri, şəhidlik, əsir və itkin düşənlərin naməlim taleyi, çadır şəhərçikləri, humanitar və xeyriyyə cəmiyyətlərinin yardım bağlamalrı... daha nələr Qarbağ savaşının məhrumiyyət dolu mənzərələri idi.

Qabilin “Şəhid sayılmayır”, “Şəhid anası”, “Alışmayın çadırlara”, “Ümid sənədir ancaq” şeirlərində Qarabağ işğalının insan talelərinə gətirdiyi iztirab dolu yaşantılar təfsilatı ilə canlandırılır. Ancaq onu da birmənalı şəkildə bildirmək lazımdır ki, Qarabağ mövzusu yalnız adları sadalanan bu şeirlərlə məhdudlaşıb qalmır.

“Nisbi sakitlik nədir” adlı şeirdə Qabil ciddi hərbi-siyasi məsələləri münasibət müstəvisinə çıxarır, nisbi sakitliyin arxasında düşmənin gizləyəcəyi məkir və hiyləni ayıq-sayıqlıqla nişan verən mətləbləri diqqətə çatdırır. Poeziya səngərindən səslənən bu fikirlər şairin ictimai-siyasi lirikasına özünəməxsus çalarlar gətirir, mövcud vəziyyətin tələbləri ilə yaxından səsləşməsi ilə əlamətdar məziyyətlər qazanır. Təbiətin özündə sakitliyin, sükunətin sonradan qorxunc faciələrə, fəsadlara gətirib çıxaracağının qorxu və vahiməsi də burada real vəziyyətlə müqayisəyə gətirilir:

Mən tufanın əvvəlki

Sükutundan qorxuram.

Təbiətin bu təslim

Süqutundan qorxuram.

Sonrakı bəndlərdə Qabil nisbi sakitliyin hərb və döyüş meydanında törədə biləcəyi faciələri birər-birər sadalayır, nisbi sakitliyin məğlub durumda olan tərəf üçün elə böyük uğur vəd edəcəyinə şübhə ilə yanaşır:

Nisbi sakitliyin də

Sonrakı dəhşəti var.

Toxtaq tapmış düşmənin

Amansız vəhşəti var.

Burada şair daimi sülhü vəd etməyən nisbi sakitliyin, elə müvəqqəti atəşkəsin özünün də gözlənilən təxribatlara yol açacağını bədii suallar vasitəsilə ifadə etməyə nail olur: // Qəfil həmlə-hücumun, Həsrətindəsən məgər? Möcüzəli yardımın, Möhlətindəsən məgər? //

Elə ilk baxışda bir qədər qeyri-adi təsir bağışlayan “Nəsimi bazarında” adlı şeirdə döyüş və mübarizə əzminə “fasilə elan edən” atəşkəsin özünə, azsaylı Qafqaz xalqlarından olan çeçenlərin işğala, milli dirçəlişə qənim kəsilən “böyük qardaşların” siyasi aventurasına qarşı barışmaz mücadiləsinə münasibət konkret detal və təfərrüatlarla özünün poetik ifadəsini tapır. Burada mühbaribə və onun gətirdiyi sosial-iqtisadi sıxıntı və məhrumiyyətlər də şairin diqqətindən kənarda qalmır: //Nəsimi dönməzliyi Axtarıram, camaat! Nəsimi sönməzliyi Xalqa lazım bu saat. Hədər misal çəkmirəm Nəsimi bazarını Nəsimi bazrında Görüb qan ağlayıram Millətin ruzgarını //

Qabil Nəsimi bazarındakı mənzərəni sadəcə nəql etmir, xalqın yurd, torpaq itkilərini unutqanlıqla qarşılamaq faciəsindən əndişələnir. O, çeçen mücahidlərini də əbəs yerə nümunə kimi gətirmir:

Çeçen küçələrində

Körpə kamikadzelər

Dağ boyda tank üstünə

Fəda olmağa gəlir...

Nəsimi bazarında

Bizim də ki, uşaqlar

Cındır əski əlində

Maşınlara şığıyır,

Şüşə silməyə gəlir.

Şeirin sonrakı misralarında şair bədii sual vasitəsilə iki Qafqaz evindəki fərqli vəziyyətlər üzərində düşünüb daşınır: // Nəsimi bazarına Niyə Çeçenistannan Əsmir odlu küləklər?Atəşkəslə nə sayaq, Sakit olsun ürəklər. //

İşğalla barışmaq, onun insan talelərinə gətirdiyi faciələrə laqeyd qalmaq, unutqanlıq kimi hallara sərt və kəskin münasibət Qabilin şeirlərinə ictimai kəsər və məzmun aşılayan mühüm məziyyətlərdən biridir.

Bu baxımdan “Çadırlara alışmayın” şeirində səsləndirilən fikirlər xalqı ən çətin məqamlarda belə öz mübarizə əzmindən çəkinməməyi, saraylardan, imarətlərdən çadır sakinlərinə çevrilmələrini sükutla qarşılamaqdan çəkindirən ibrətamiz poetik düşüncələrdir: // Cərgə-cərgə, düzüm-düzüm, Görüb qan ağlayır gözüm... Millətimə budur sözüm: Çadırlara alışmayın! //

Əslində şair bütün dünyanın gözü qarşısında sıralanan çadırları insanlığa sığışmayan məhrumiyyətlər və sosial faciələr kimi qələmə alır. Milli qürura, mentalitetə yad olan bu mənzərəni şair çadır sakinlərinə belə xatırladır:

Tayfa deyil, millətik biz,

Bir evik, bir külfətik biz,

Saraylara şəhrətik biz

Çadırlara alışmayın!

Şair bu həqiqətləri və gerçəklikləri lokal bir coğrafi ərazinin timsalında dünya ictimaiyyətinin, beynəlxalq təşkilatların diqqətinə çatdırmaq vəzifəsini poeziyanın tribunasından ucadan səsləndirmə nail olur.

Heç təsadüfi deyil ki, Qarabağla, onun taleyi ilə bağlı ictimai müzakirələrdə Qabilin dilindən səsləndirilən: // Ümid sənədir ancaq, Azərbaycan əsgəri! // siyasətdən uzaq bir qələm sahibinin ictimai-siyasi gedişatı uzaqgörənliklə dəqiq dəyərləndirən yanaşması idi.

Dövlət xadimlərinin, siyasət adamlarının xalq diplomatiyasının gözəl nümunəsi olan bu poetik çağırışın tamamilə düzgün və vaxtında səsləndirildiyini etiraf etmələri, illər sonrası gerçəkləşməsi bir daha onun həqiqiliyini təsdiqləmiş oldu.

Araşdırmalar göstərir ki, Qabilin yaradıcılığında klassik janrlar azlıq təşkil edir. Bunu şairin yardıcılığında məhdud bir məziyyət kimi dəyərləndirmək təbii ki, düzgün olmaz. Fikir verilərsə, şair 20 yanvar faciəsini matəm, hüzn üstə köklənmiş mərsiyə janrında qələmə alırsa, Şuşanın iririlməsini qan ağlayan qəzəlin təsirli beytlərində nalə çəkən kaman kimi dilləndirir:

Xar olub Xarı bülbül, Cıdır düzü qan ağlayır,

Deməyin Qabilə siz əsla qəzəlxan, Şuşasız.

(“Şuşasız”qəzəli)

Azərbaycan dövlətinin hərbi-siyasəti qüdrəti Qabilin belə kədərli notlar üstə köklənən beytini təkzib edən bir həqiqəti dünya ictimaiyyətinin diqqətinə yönəltdi. Bu, Qabilin //Ümid sənədir ancaq, Azərbaycan əsgəri!// çağırışının həm də poetik təntənəsinin və həqiqətinin əyani şəkildə təsdiqlənmə anıdır.

Ramiz Qusarçaylı - Şeirdən uçdu bülbüllər

Sun, 18 Oct 2026 02:04:31 +0000

Şeirdən uçdu bülbüllər

Yerinə qarğalar gəldi.

Ağ atlı oğlan nə gəzir,

Nağıldan qarğılar gəldi.

Ruh daşındı bazarlara,

Can yoluxdu azarlara,

İstedadlı yazarlara

Tələlər, qurğular gəldi.

Şər suvardı pir gülləri,

Kin sovurdu tər gülləri,

Silib nöqtə-vergülləri

Durğusuz durğular gəldi.

Dibçəklərə qondu yazlar,

Ən baş oldu ən dayazlar,

Mənimsəndi imtiyazlar,

Arxalı oğrular gəldi.

Güldülər türkəm deyənə,

Azıxam, Ərkəm deyənə,

Vətənə Məkkəm deyənə,

Məsciddən sorğular gəldi.

El ayırdı el bir olan,

Toz böyütdü xəlbir olan,

Xəyanətlə əlbir olan

Divanlar, yarğılar gəldi.

Ya intihar, ya da çəpik,-

Bir bəladı,-

lirik, epik...

İnfarktın biri bir qəpik,

Çox baha ağrılar gəldi...

Üzlərdə boya birliyi,

Gözlərdə röya birliyi,

Sözlərdə riya birliyi,

Nə qolay qovğalar gəldi.

Şeirdən uçdu bülbüllər

Yerinə qarğalar gəldi...

Tahir Rzayev, millət vəkili : - "Heç bir dövlət Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxilə edə bilməz."

Sun, 18 Oct 2026 01:29:41 +0000

“İranın şovinist dairələri uzun illərdir Azərbaycanda təxribatlar törətməyə, insanları qarşı-qarşıya qoymağa və Azərbaycanın uğurlarına kölgə salmağa çalışırlar. Vətən müharibəsindəki qələbəmizdən sonra bu cəhdlərin sayı xeyli artıb. Çünki İranın millətçi rəsmiləri qələbəmizi həzm edə bilmirlər. Azərbaycanın Cənubi Qafqazda güclənməsini istəmirlər və davamlı olaraq təsir mexanizmi kimi təxribatlara, qarşıdurmalara, böhtanlara və yalan məlumatlara əl atırlar”.

Yenises.az xəbər verir ki, bunu açıqlamasında millət vəkili Tahir Rzayev deyib. O əlavə etdi ki, son günlər baş verən hadisələr bunu bir daha göstərir:

“Bu gün hicab məsələsini gündəmə gətirən və müəyyən dairələri qızışdıran da İran rəsmiləri və onların nümayəndələrinin bəyanatlarıdır. Bu məsələ İslamın təhqir edilməsi, İslam dəyərlərinə hörmətsizlik kimi təqdim olunur. Əslində isə vəziyyət belə deyil. Bu gün məktəblərdə vahid geyim formasının tətbiqi, nizam-intizamın təmin edilməsi, şagird geyimlərinin məktəbin qaydalarına və təhsil mühitinə uyğunlaşdırılması dövlətin də, xalqın da istəyidir. Şagirdlər bir-birindən geyimlərinə görə fərqlənməməli, geyimlərinə görə utanmamalı və özlərini sərbəst hiss etməlidirlər. Məktəbdə ilk növbədə təlim-tərbiyə, elm və qaydalara riayət olunması vacibdir. Çünki məktəb gələcək üçün ləyaqətli vətəndaşlar yetişdirir, elmli və savadlı insanların formalaşmasına xidmət edir.

Təəssüf ki, bu gün məsələ əxlaq və din pərdəsi altında şüara çevrilib və müəyyən dairələrin təsiri ilə qarşıdurma yaratmaq məqsədinə xidmət edir. Heç bir dövlət Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxilə edə bilməz. Prezident İlham Əliyev dəfələrlə bildirib ki, Azərbaycan müstəqil siyasət yürüdür. Bu siyasət sülhə, demokratiyaya, tolerantlığa və insan hüquqlarına əsaslanır. Yolumuz və məqsədimiz aydındır. Biz heç bir ölkənin daxili işlərinə qarışmadığımız kimi, başqa dövlətlərin də Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxilə etməsinə imkan verməyəcəyik. Təəssüf ki, Azərbaycan İranla münasibətləri daim yaxşılaşdırmağa çalışsa da, müəyyən dairələr bu münasibətlərə kölgə salmağa cəhd göstərirlər. Saxta bəyanatlar yayır, reallığı əks etdirməyən fikirlər və mülahizələr ortaya qoyur, dindən təsir vasitəsi kimi istifadə edirlər. Bu, qəbuledilməzdir. Azərbaycan dövləti və hüquq-mühafizə orqanları belə hallara qarşı mübarizə aparır və bu mübarizə ardıcıl şəkildə davam etdirilməlidir”.

Qəşəm Nəcəfzadə - Son şeir

Sun, 18 Oct 2026 01:44:42 +0000

Bir yerim olsaydı, küsüb gedərdim,

Köpəyoğluyam bir də qayıtsam geri.

Ay, Ay, işığını nərdivan eylə,

Çək məni yanına, ağlat bu yeri.

Bunun çayına da, dənizinə də,

Suyuna, qumuna, pişiyinə də,

Lap məsçidinə də, kilsəsinə də,

İsaya da, Musanın əsasına da

Saqqalısına da, kosasına da,

Əlvida deyibən şüa içində,

Qızdırma içində çıxıb gedirəm,

Amma bir ev var ki, pəncərəsindən,

Xəlvətçə o evə baxıb gedirəm.

Görmək istəmirəm sifətimi də

Şəklimi versələr, cırıb ataram.

Ağrıdır canımı, ev-eşik, yastıq,

Başımı buluda qoyub yataram.

Şeir xasiyyətimi unutdum daha,

Bu gündən qələmi tuturam topa.

Hər şey uydurulub oğul, qız, nəvə,

Hər şey uydurulub ana və ata.

Durub məndən ötrü ağlayan qadın,

Həyatın ən qəddar təşbehi sənsən.

Görən kim uydurub sənin ərinəm,

Görən kim uydurub sən sevgilimsən?

Şeir də yalandı, kağız yanırsa,

Yaddaş pozulursa, səslər sönürsə.

Dünyanın ən gözəl adamı gəlib,

Gözün görə-görə birdən ölürsə...

Guya ki, deyirlər oğlumsan mənim,

Nə sənə atayam, nə də qızıma.

Ürəyimdən çıxan bu son şerimi,

Atıram küçədə itin ağzına

Məmməd Araz - ƏLVİDA, DAĞLAR!

Sun, 18 Oct 2026 01:23:35 +0000

Bəlkə bu yerlərə bir də gəlmədim,

Duman, salamat qal, dağ, salamat qal.

Dalımca su səpir yoxsa buludlar?

Leysan, salamat qal, yağ, salamat qal!

Qıy vuran qartallar yox oldu çəndə,

Nərgizlər saraldı şehli çəməndə.

Ey qaragöz pəri, dalımca sən də

Boylan, salamat qal, bax, salamat qal!

Gəldim, qarşıladı güllər-çiçəklər,

Gedirəm, əl edir boz biçənəklər.

Nidamı çaylara dedi küləklər:

Bulan salamat qal, ax — salamat qal!

Dağların pələngi, şiri də sənsən,

Şairi də sənsən, şeri də sənsən.

Varı, bərəkəti, xeyri də sənsən,

Çoban, salamat qal, sağ-salamat qal!

Xəyalə Sevil -Bir balaca qız var, qalıb keçmişdə.

Sun, 18 Oct 2026 01:27:24 +0000

Axır vaxtlar tez-tez dönüb baxıram,

Bir balaca qız var, qalıb keçmişdə.

Kim nə bildi nəyi necə yaşadı,

Gör nə boyda bir ömür var bu işdə?

Axır vaxtlar tez-tez dönüb baxıram,

Yağış yağır, külək keçir üstümdən.

Nə görünür, nə duyulur, amma ki,

Bir yaralı ürək keçir üstümdən.

Axır vaxtlar tez-tez dönüb baxıram,

Baxıram ki, uzaqlaşır getdikcə.

Gözlərimin rəngi, nuru azalır

Uşaqlığım gözlərimdən itdikcə…

Bəhram Bilaloğlu - İman insanı cəmiyyətdən uzaqlaşdırmaq üçün deyil...

Sun, 18 Oct 2026 02:08:31 +0000

İnsan bəzən dinlə dövləti, inamla vətəndaşlığı bir-birinə zidd anlayışlar kimi təqdim etməyə çalışır. Halbuki insanın mənəvi dəyərlərə bağlılığı onun yaşadığı cəmiyyət qarşısında məsuliyyətini aradan qaldırmır. Əksinə, həqiqi inanc insanı daha məsuliyyətli, daha ədalətli və başqalarının haqqına daha hörmətlə yanaşan bir şəxsiyyətə çevirməlidir.

Qurani-Kərimdə insanın ictimai məsuliyyəti və idarəçilik qarşısındakı mövqeyi ilə bağlı mühüm bir çağırış var.Nisa surəsinin 59-cu ayəsində buyurulur:

“Ey iman gətirənlər! Allaha itaət edin, Peyğəmbərə itaət edin və özünüzdən olan ixtiyar sahiblərinə də...”

Bu ayədə birbaşa “Hansı ölkədə yaşayırsansa, onun bütün qanunlarına əməl et” ifadəsi işlənməsə də, ayənin məzmunu cəmiyyətdə idarəçilik və məsuliyyət məsələlərini düşünmək üçün mühüm əsas verir. İtaət anlayışı da ədalət və haqq prinsiplərindən ayrı nəzərdən keçirilməməlidir.

Bir ölkədə yaşamaq yalnız həmin ölkənin torpağında məskunlaşmaq deyil. Orada yaşayan insanların hüquqlarına hörmət etmək, ictimai asayişin qorunmasına töhfə vermək və qanuni öhdəliklərini yerinə yetirmək də bu həyatın bir hissəsidir.

Təsəvvür edin, hər kəs öz istəyini qanun hesab etsə, nə baş verər? Sürücü yol hərəkəti qaydalarını özünə aid bilməz, sahibkar vergi öhdəliyindən yayınmağı bacarıq sayar, bir başqası isə öz mənafeyi naminə başqasının haqqını tapdalayar. Belə bir cəmiyyətdə azadlıqdan danışmaq mümkün olarmı? Əlbəttə, yox. Çünki birinin məsuliyyətsizliyi digərinin haqqını əlindən alar.

Qanunların əhəmiyyəti də məhz burada üzə çıxır. Qanun cəmiyyətin ortaq yaşayış qaydalarını müəyyənləşdirir. Onun məqsədi insanların hüquqlarını qorumaq, münasibətlərdə nizam yaratmaq və hər kəsin məsuliyyət sərhədini müəyyən etməkdir. Qanuna hörmət yalnız cəzadan qorxmaq deyil, başqasının haqqını öz haqqın qədər dəyərli bilməkdir.

Məsələnin başqa bir tərəfi də var. Qanuna riayət etmək haqsızlığa boyun əymək demək deyil. İnsan qanuni yollarla öz hüququnu tələb edə, yanlış qərarlara etiraz edə və ədalətsizliyin aradan qaldırılması üçün mübarizə apara bilər. Çünki qanuna hörmətlə ədalətə sədaqət bir-birinə zidd deyil. Əksinə, sağlam cəmiyyətin təməli onların birlikdə mövcud olmasındadır.

Qurani-Kərimin Maidə surəsinin 1-ci ayəsində belə buyurulur:

“Ey iman gətirənlər! Əhdlərə vəfa edin...”

Bu ayə insana üzərinə götürdüyü öhdəlikləri unutmamağı xatırladır. İnsan verdiyi sözə, bağladığı müqaviləyə və üzərinə düşən məsuliyyətə ciddi yanaşmalıdır. Cəmiyyət içində yaşamaq da qarşılıqlı hüquq və vəzifələri qəbul etməyi tələb edir.

Bəzən insan dini dəyərlərdən danışır, lakin gündəlik həyatında bu dəyərlərin tələb etdiyi məsuliyyəti unudur. Başqasına ədalət tövsiyə edir, amma özü qaydaları pozur. Haqdan danışır, amma haqqın yalnız özünə aid olduğunu düşünür. Halbuki mənəviyyat insanın özünə sərf edən prinsipləri seçməsi deyil, çətin məqamlarda belə ədalətli olmağa çalışmasıdır.

İman insanı cəmiyyətdən uzaqlaşdırmaq üçün deyil, cəmiyyətə faydalı etmək üçün də mənəvi istiqamət verməlidir. İnsan yaşadığı ölkənin qanuni qaydalarına hörmət etməklə öz inancından uzaqlaşmır. Əksinə, başqalarının hüquqlarını qorumaqla, ictimai məsuliyyətini yerinə yetirməklə və ədalətə sadiq qalmaqla mənəvi dəyərlərini əməli şəkildə göstərə bilər.

Unutmayaq ki, insanın vətənə, cəmiyyətə və insanlara münasibəti də onun xarakterini üzə çıxarır. İbadət şəxsi inancın ifadəsidir, amma məsuliyyət insanın həm özünə, həm də başqalarına münasibətində görünür.

Həqiqi mənəviyyat yalnız müqəddəs sözləri dilə gətirmək deyil, həmin sözlərin tələb etdiyi məsuliyyəti həyatında daşımaqdır. Çünki insanın inancı vicdanında, vicdanı davranışında, davranışı isə cəmiyyətə münasibətində görünür.

Qəşəm İsabəyli - QAZAX POMİDORU

Sun, 18 Oct 2026 01:53:35 +0000

Yay ki, oğrun-oğrun burnunu göstərməyə başlayır, ayağım açılır “Meyvəli”yə – çöllər gözəli “Qazax pomidoru”nun sorağına çıxıram.

Adının əvvəlinə haqlı-haqsız “Qazax...” sözünü qoysalar da, insafən onun Qazaxdan heç xəbəri də olmur. Ağstafalılar əkib-becərib, daşıyıb tökürlər Bakı bazarlarına. Hər dəfə ətdi-mətdi-ləzətdi bu gombul “gözəl”i əlimə alanda, üzümə işıq düşür. Ağzımın suyu şoraba olur, desəm, inanmayın, amma... nə deyəcəyimi arif adamlar bilməmiş olmaz.

Şərq alimləri bazara-güzara az-az getməyi məsləhət bilsələr də, mənim ən çox üz tutduğum yer elə “Meyvəli” olur. Üzdən də olsa pomidor satanlar məni yaxşı tanıyır, mən də onları. Amma bir dəfə, həmin bu bazarda çox da təmtəraqlı olmayan taxta qutulardakı pomidorlar diqqətimi çəkdi. Əvvəl bu gözəllərə baxdım, sonra da yanında duran, tanımadığım orta yaşlı xanıma. Göz-gözə gələndə alverçi ədasından çox, xəstə balasını həkimə göstərən ana kimi dilləndi:

–Bizdən də alın...

Bir qədər aralıda dağ kimi qalanmış pomidor qutularının arasından mənə təhdidedici nəzərlərlə baxan köhnə tərəf-müqabilimin zəhmindən çəkinmədim:

–Neçəyədi, bacı?!

–Təki alın.

–Qaşı-gözü olmur ki, almağın. – Arabaçıya göz elədim. Tez iki qutunu seçib qoydu tərəziyə. Hesabı kəsib, hətta xanımın adını da öyrəndim, telefonunu da.

–Neçə yazdı bu pomidorun şitilindən alıb əkmək istəsəm də, bir adam da gətirmir, – dedim.

–Bu il kecdi, gələn il Bəsdi bacın sənə şitil gön¬dərər...

Düz doqquz ay sonra Ağstafadan zəng gəldi:

–Qardaş, axşam avtovağzala dəy, iki yüz şitil göndərirəm sənə...

–Bəsdi bacı, adın qədər göndərəydin gərək, iki yüz çoxdu.

–Danadişi kəsəni, çor vuranı... tor tutanı... alma satan... qoz satan... Hələ ək, görək, nə qalır torpaqda. Üç manat verərsən sürücüyə, dalıyca da... adımı...

–Yox-yox, dərmandı, şitildi, ağac tingidi... pulunu verməsəm götürmürəm.

–Niyə?

–Bitməz.

–Yetim malıdı bəyəm?! Alnımın təriylə becərmişəm.

Axşama yaxın avtobus gəldi.

***

Aylar ötdü...

Bir gün yenə də “Meyvəli”yə getmişdim. Gördüm bir qadın bir yığın göyəm qutusunu qoyub qabağına, çıxdaş eləyir.

–Neçəyədi? – soruşdum. Nə cavab verdiyini anlamadım, amma əlimlə baxdım ki, göyəm bir az ötüb. – Pomidor satanlar nədənsə gözə dəymir.

–Hələ tezdi.

–Bir Bəsdi bacı var, mənə bu il xeyli şitil göndərmişdi.

–Əkdiniz?

–Çox idi... əkdim. – yenidən əyildim göyəm qutularının üstünə. Birdən telefonuma zəng gəldi. Ordan aralanıb, əlimi sürüşdürdüm ekrana. – Salam, salam, Bəsdi bacı! Nə var-nə yox, necəsiniz?! Adını çək... deyiblər. İndicə bir qadınla sizin haqqınızda danışırdım. Xeyirxahlığınızdan danışırdım.

–Soruş, gör, məni tanıyıb eləyir bəlkə?!

–Bu dəqiqə... – Çevrilib göyəm satan qadına tərəf gəldim, telefon qulağındaydı, məni görüb, gülümsədi.

–Xanım, Bəsdi bacını tanıyırsınız?!

–Ay saqqalı ağarmış, özümü də tanımıram?!

–Nəəə?!... Bəsdi bacııı?! Sən idin indi mənimlə danışan?! – Bir xeyli güldüm.

–Şitillərə gübrə ver, solmasın.

–Pomidoru nə vaxtı gətirirsən?

–“Allah qoysa” de!

***

15-20 gün keçməmiş yenidən “Meyvəli”yə çevirdim maşının ağzını. Gördüm bir kişinin qarşısında beş-altı qutu pomidor var.

–Bazar olsun!

–Çox sağ olun. Keçən il də sizə pomidor satmışdım.

–Hardansan, nəsə yadıma sala bilmirəm?

–Yarı yerazam, yarı Salyanlı.

–İkili vətəndaşlığın ziyanı dəymir ki, sənə?

–Nə ziyanı, xeyri dəyir hətta. Salyanlı görəndə “Salyanlı” oluram, yeraz görəndə isə – “yeraz”. Deyin, görüm, nə qədər alacaqsınız mənim bu əvəzsiz likopenimdən? Prostatın bundan yaxşı dərmanı yoxdu. Gündə birini yeyin, nuş canın olsun, görün necə sağaldır sizi! Buyurun bu qutuları götürün, götürün, qəhvəyidi.

–“Bəsdi” dedin, Bəsdi bacı yadıma düşdü.

–Allah şəfasını versin!

–Necə yəni?!

–Ağır xəstədi, özü də çox ağır. Bəlkə də son günlərini yaşayır!

–Bu nə deməkdi?! Bir ay qabaq burda görmüşdüm onu, göyəm satırdı!

–At ölüncə otlayar, deyiblər. Göyəm də onun gününü göy əskiyə bükdü. Xeyli ziyana düşdü.

Ürəyimdə, bunun danışığına bax, dedim. Yəqin öz pomidorunu işə keçirtmək üçün Bəsdi bacıya xəstəlik yaxır. Qəribə insanlar var dünyada, vallah...

Pomidor qutularını maşına qoyub, gətirdim evə.

Seçib ayıranda gördüm ki, bir xeyli əziyi, çürüyü var içində. Gül kimi arvadı xərçəng xəstəsi edən bundan artıq olmaz ki!

Sonralar “Meyvəli”yə yolum düşəndə onu görən kimi yolumu dəyişirdim.

Bir gün də Rövşənə rast gəldim.

–Pomidorun var?

–Maşın yarım saatdı ki, gəlib. Zoğal qutularını

boşalt¬sınlar ki, pomidorun da yolu açılsın.

Birdən Bəsdi bacı yadıma düşdü:

–Nə əcəb gəlmir Bəsdi bacı görünmür?

Rövşən mat-mat üzümə baxdı:

–Bəsdi bacı? Bəsdi bacı nə gəzir?!

–Necə yəni?!

–Az qalıb qırxı da çıxa. Yazığın qalmağa evi də yox idi. Hətta Rusiyaya, Türkiyəyə də getmişdi, əli gətirmirdi.

–Nə idi xəstəliyi?

–Nə olacaq, zəhrimardan?!

–Heç oxşamırdı.

–Kasıb olsa da, gözü tox idi. Birimizə də dərdini açmadı. Sanki qorxurmuş, ona kömək eləyərik. Son nəfəsində deyib: “Görünür mən doğulmalı deyiləmmiş! Kiminsə yerinə doğulmuşammış. Ona görə də Allah məni xoşbəxt eləmədi...”. İndi rahatam. Heç olmasa gordan evə gedirəm. Bundan sonra çapalamaram daha!”

01-06.10.2026

Əlirza HƏSRƏT - BU PAYIZ BİR "SARI GƏLİN"Dİ ELƏ

Sun, 18 Oct 2026 01:31:22 +0000

"Vağzalı" səsidir Göy gurultusu,

Bu payız bir "Sarı gəlin"di elə.

Çiynimə bir yarpaq düşdü budaqdan,

Dedim,bəlkə sənin əlindi elə.

Şimşək işığıdır bu eşqə butan,

Durna qatarına daş atmaq xətan.

Payız nəğməsiylə başını qatan,-

Sənin ürəyindi,dilindi elə.

Bir qərib ahına düşüb yanırdıq,

Yağışı bu oda məlhəm sanırdıq.

Buludun altında daldalanırdıq,

Gün çıxdı,yerimiz bilindi elə.

GORANBOY - Zəka Vilayətoğlu

Sun, 18 Oct 2026 01:47:12 +0000

https://www.youtube.com/embed/k3SffA38OOc" width="640">

Rüstəm Behrudi - "GİZLƏN Kİ MƏN SƏNİ GÖRƏ BİLİM"

Sun, 18 Oct 2026 01:27:37 +0000

Dünyada ən böyük dəyər müstəqil və azad düşüncənin qələbəsidi məncə!

Allahlar olan yerdə allah olmadığı kimi,azadlıq başına tac qoyub taxta oturanda azadlıq da bitir!

Taxt-tac varsa, azadlıqdan söhbət gedə bilməz!

İslam ərəb əxlaqından , tabularından, mədəniyyətindən doğan inanclar sistemidi.

Balaca qız cocuqlarına qarşı öz çirkin ehtiraslarını gizədə bilməyən ərəblərin yaratdıqları bir düzməcədi hicab!

Belə çıxır ki, hicabsız gəzən bütün qadınlar əxlaqsızdır?!

Bu gün hicab , sabah 9 yaşında qızları yatağa sürükləmək!

Ona doğru getmirikmi?!

Meydanda "yaşasın şəriət" bağıran hansı ağıldan kəm ,9 yaşındakı qızını bir. "kişiyə"

verər ki?! Ən sonuncu azərbaycanlı belə bunu eləməz!

Deməli məqsəd başqaı!

Azərbaycan dövlətçiliyinin qanunlarına zərbə endirmək, onu zəiflətmək , Azərbaycanı Əfqanıstanın, İranın, ərəb dünyasın gününə salmaq!

Buna yol verək olmaz!

Yetkinlik yaşına çatmamış, müstəqil mühakimə yürütmək gücündən məhrum qızcığazları bürünməyə məcbur eləmək

düzgün deyil!

Buraxın bu cocuqları öz uşaqlıq dünyalarını yaşasınlar!

Yetkinlik yaşına çatanda ən doğru qərarı onların özləri verəcəklər!

Bu ən doğu yoldu məncə!

Konfutsinin məhşur bir kəlamı var:

"Gizlən ki , mən səni görə bilim!"

Nə demək istədiyimi ,yəqin ki anladınız!

Məmməd Araz - TANRIM, MƏNİ MƏNDƏN QORU

Sun, 18 Oct 2026 01:28:52 +0000

Tanrım, məni məndən qoru bu yaşda:

Hər döngəyə döndərməyim döngəmi,

Boyaqçıdan borc almayım rəngimi,

Zurnaçıya pay verməyim cəngimi...

İnsana yad insanlığım göyərsə,

Yaxşı şumda yamanlığım göyərsə,

Köhnə kösöy şeytanlığım göyərsə,

Tanrım, məni məndən qoru bu yaşda.

Döyülməkdən əyilməyim qorxulu,

Bir qədəhdə əriməyim qorxulu,

Bir ipliyə əyrilməyim qorxulu,

Tanrım, məni məndən qoru bu yaşda.

Ağıla hay ulduz axdı, ay axdı,

Ağılsız baş gödənçiyə ayaqdı.

Bədəməl də ha çeynədi, ha yaxdı,

Tanrım, məni məndən qoru bu yaşda.

Bu dəyirman: nahaqqı dən, haqqı dən,

Bölən böldü: nahaqqı tən, haqqı tən,

Nahaqqa tən olan yerdə haqq itən...

Tanrım, məni məndən qoru bu yaşda.

Birdən qəfil yada gəlsə: Dahilik!

İçimdən bir səda gəlsə: Dahilik!

Vay odu ki, əda gəlsə: Dahilik!

Tanrım, məni məndən qoru bu yaşda.

Birdən çaşam; "yeni dəbdi" - desələr,

Hırıltıya: "nə qəh-qəhdi" - desələr,

Qırıltıya "nə cəh-cəhdi" - desələr...

Tanrım, məni məndən qoru bu yaşda.

Tapqır bildim, quşqun bildim yaltağı,

Alçağa da alçalan gör alçağı.

Ağlamalı bir məqamdı çal-çağır!..

Tanrım, məni məndən qoru bu yaşda...

Bəla budur: dəmli ola bu dəsgah,

Sonra ipək mənni ola bu dəsgah,

Sonra məzar yonlü ola bu dəsgah...

Tanrım, məni məndən qoru bu yaşda.

(1986)

Sabir Rüstəmxanlı - LƏYQƏTLİ ÖMÜR YOLU

Sun, 18 Oct 2026 01:26:22 +0000

Görkəmli ədəbiyyatşünas-alim, füzulişünas, şair, tərcüməçi, gözəl insan, vəfalı dost Ayaz Vəfalı 3 gün öncə dünyaya gözünü yumdu. Onun haqqında 2 il öncə yazdığım bu yazını paylaşmaqla ona Allahdan rəhmət diləyirəm.

****

Heç kimə maddi və mənəvi borcum yoxdur. On yeddi yaşımdan, yəni kənddən çıxandan, evimizdə şərt kəsmişdim ki, məndən narahat olmasınlar, özüm-özümü dolandıracağam. Beləliklə, tələbəliklə yanaşı, bir fəhlə həyatı yaşadım, qarşıma çıxan bütün müşkülləri, çətinlikləri özüm həll etdim. Üstümdə xırda zəhmətləri olan yaşlı yazıçı və alimlərimiz həyatdan köçüb gediblər. Amma onlara da borclu qalmamışdım, onlar haqqında da sözümü demişdim. Lakin həyat yolumun müəyyənləşməsində xidməti olan tək bir adam var ki, özümü ona borclu sayıram.

Onunla tanışlığımız 1967-ci ilin may ayından başlanır. 4-cü kurs tələbəsi idim, “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzetində boş yer olduğunu deyən bir dostumun məsləhəti ilə qəzetin baş redaktoru Hüseyn Abbaszadənin qəbuluna getdim və qəzetdə işləmək istədiyimi bildirdim. O, hələ yaxından tanımadığım, adını ancaq mətbuatdan duyduğum Ayaz Vəfalını çağırdı və dedi: “Başqa iki nəfər də müraciət edib. Bunların üçünə də məqalə ver, qoy redaktə etsinlər. Hansının işini bəyənsən onu işə götürərik”.

Ayaz Vəfalı iki nəfərlə yanaşı, mənə də iri bir məqalə verdi. Hansısa kitab haqqında 24 səhifəlik resenziya idi. Yazını oxudum və artıq saydığım bütün parçaları ixtisar elədim, təhlilləri dəqiqləşdirdim, cümlələri düzəltdim. 5-6 səhifəlik normal bir rəy qaldı. İşimiz bitəndən sonra Ayaz Vəfalı yazıların 3-nü də gözdən keçirib bizi Hüseyn Abbaszadənin otağına apardı. Baş redaktor yazılara diqqətlə baxandan sonra o biri iki yazını kənara qoyub mənim oxuduğum yazını əlində qaldırıb “sən burda bir şey qoymamısan ki!” – dedi. Mən “Onu yalnız bu şəkildə qəzetə vermək olar” dedim. Hüseyn müəllim gülümsədi və Avazın rəyini soruşdu, Ayaz Vəfalı “Hüseyn müəllim, bu iki nəfər də savadlıdır, qələmləri var. Amma bu oğlanın başı var”, – dedi.

Bu sözlə mənim həyatımın yeni bir mərhələsi başladı. Hüseyn Abbaszadənin “sabahdan işə çıx!” sözləri mənim üçün bayram idi.

Bu vaxt universitetdə müəllimim olmuş Bəxtiyar Vahabzadə içəri girdi. Mənim nəyə gəldiyimlə maraqlanandan sonra baş redaktora dedi: “Hüseyn, mənim çox tələbəm olub, amma beləsi olmayıb. İşə qəbul elə, peşman olmazsan”.

Beləliklə, 1967-ci il may ayının 13-də mən Ayaz Vəfalının başçılıq etdiyi Tənqid və Ədəbiyyatşünaslıq şöbəsində kiçik ədəbi işçi kimi fəaliyyətə başladım. Həmin gün Nərimanov mühafizə idarəsindəki qarovulçuluq işimə çıxmadım, heç sonuncu maaşımı almağa da getmədim, çünki mən artıq böyük nüfuzu olan “Ədəbiyyat və İncəsənət” qəzetində işə qəbul edilmişdim. “Bu gün get, sabah gəl!” sözlərini eşitmədən, çək-çevirə salınmadan, rüşvət və minnət tələb edilmədən, atamın hansı vəzifə sahibi olması soruşulmadan, sən hələ tələbəsən, dərsə getməlisən, deyilmədən, SV tələb edilmədən... İndikilərin qulağına qurğuşun...

Qəzetdə şeirlərimdən öncə kitablar haqqında rəylərim, ədəbi proses haqqında xəbərlərim və yazılarım çap olundu.

Bir il sonra universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirəcəkdim. Amma mənim ən böyük universitetim “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti oldu. Burda Sabir Əhmədli, Qabil, Emin Mahmudov, Adil Babayev, Məmməd Əkbər, Gündüz Abbasov, Rasim Səfərov, İsrail Mustafayev kimi görkəmli şair və yazıçılar, qəzet işini mükəmməl bilən mütəxəssislər işləyirdi. “Ədəbiyyat və İncəsənət” qəzeti ənənəvi olaraq milli mədəniyyətin ən ciddi təbliğatçısı olmuşdur. Amma ən maraqlı tərəfi qəzetdəki saf mənəvi mühit idi və bu mühit məncə indiyə qədər davam edir.

Redaksiya heyəti səmimi bir ailəyə bənzəyirdi. Bəzən işdən sonra kollektivin böyük bir hissəsi əvvəlcədən müəyyənləşmiş “ənənəvi” yerlərdə oturur və redaksiyadakı söhbətlər yemək süfrəsi ətrafında davam etdirilirdi. Bu barədə maraqlı xatirələr var, bəzilərini də yazmışam. Ancaq Ayaz Vəfalı bu məclislərə qatılmazdı. Özünə xas, saf bir təbəssümlə təkliflərdən imtina edərdi. İş qurtarsa da, saatlarla oturub qəzetinin ən ağır şöbəsinin materiallarını redaktə edərdi. Öz dediyi kimi, “iynəylə gor qazar”, gələn yazıları təmizləyərdi. Bəzən bu təmizləmə işi müəlliflərin mövqeyinə ifrat dərəcədə müdaxiləyə çevrilirdi. Mən buna qarşıydım. Amma sonralar mən həmin şöbənin müdiri olanda gördüm ki, ədəbiyyatşünaslıq və ədəbi tənqid sahəsində səliqəli, fikrini aydın ifadə edə bilən müəlliflər barmaqla sayılacaq qədər azdır. Bu mənada Ayaz Vəfalının mövqeyi doğru idi. O, kələ-kötür dildə yazılmış, fikri aydın olmayan heç bir yazının qəzet səhifələrinə çıxmasına icazə vermirdi. Öz səliqəli xətti ilə yazıları qəzetin ümumi səviyyəsinə və mövqeyinə uyğun bir vəziyyətə gətirməyənə qədər yazıb-pozurdu. Təcrübəsi maraqlı idi və mən onun yanında hiss olunmadan redaktə işinin, dil üzərində əsməyin nə demək olduğunu öyrəndim və bu sahədə indiyə qədər də iddialıyam. Dilə həssaslıqla yanaşmağı, hər bir nöqtənin, vergülün yerində olmasını, dil pintiliyinin yolverilməzliyini o zaman öyrəndim. Ayaz Vəfalı, eyni zamanda, tənqidi yazılarda obyektivliyin, ədəb-ərkanın qorunmasının tərəfdarı idi. Bəzən bir yazı onun masasının üstündə günlərlə qalırdı. Bu məni əsəbiləşdirirdi. Amma sonra görürdüm ki, belə yubanmalar səbəbsiz deyil. Həm qəzetin nüfuzunun, həm də müəlliflərin qorunmasına xidmət edir. İndi də onun təmkini ilə mənim üsyankarlığımın bir arada necə yola getdiyinin səbəbini bilmirəm. Amma biz dostlaşdıq və hətta sonralar mən Ayaz bəyin oğlunun kirvəsi oldum.

Ayaz Vəfalı ədəbiyyata şair kimi gəlmişdi. “Yarım əsrlik yol” adlı iri həcmli, məqalələrinin, şeir və poemalarının, tərcümələrinin toplandığı kitabın ilk səhifəsində öz insan və sənətkar mövqeyini yığcam bir şəkildə belə ifadə edir:

Əlim qələm tutdu,

tale yar oldu,

Müəllimim neçə sənətkar oldu.

Xeyir-dua verdi böyüklər mənə,

Hərəsi bir cürə səbəbkar oldu.

Bu dörd misrada Ayaz Vəfalının öz ədəbi taleyinə və həyatından gəlib keçmiş insanlara, qolundan yapışmış ağsaqqallara olan səmimi bağlılığı əksini tapmışdır. Qəzetdəki birgə fəaliyyətimiz dövründə mən onun mütəvazi həyat tərzinə, məclislərdən, dəbdəbəli təriflərdən uzaq qaçmasına baxmayaraq çox böyük çevrəsinin olduğunun, ədəbiyyatımızın demək olar ki, bütün ağsaqqalları ilə çox mehriban ünsiyyətinin şahidi oldum.

Onlardan biri, Xalq yazıçısı, akademik Mirzə İbrahimov Ayaz Vəfalı haqqında yazırdı. “O, gözümdə həmişə sakit, mülayim, xeyirxah, təmkinli görkəmi ilə canlanır... O, yavaş-yavaş, tələsmədən, səliqə ilə külüng çalan, hər hansı bir binanın özülünü hazırlayan, o bina üçün hamar və tarazlı daşlar yonan, sonra da onu qaydasıyla tikməyə başlayan bənnanı xatırladır”.

Bu sətirlər Ayaz Vəfalının şair, ədəbiyyatşünas, qəzetçi xarakterini çox dəqiqliyi ilə səciyyələndirir.

Ədəbiyyat qəzeti doğrudan da bir məktəb idi.

Bir müddət qəzetin baş redaktoru olmuş Məmməd Cəfər sonralar fəxrlə yazırdı: “Məndən soruşsaydılar ki, “Haranı qurtarıbsan?”– bitirdiyim məktəbləri sayandan sonra deyərdim:– Bir də Ədəbiyyat qəzeti məktəbini qurtarmışam”.

Əslində mən də bu məktəbin məzunuyam.

“Yarım əsrlik yol” kitabı Ayaz Vəfalının ədəbi həyatının bir güzgüsüdür. Bu güzgü onun mövzu dairəsinin bütün genişliyini, müxtəlif janrlarda uğurlu fəaliyyətini əks etdirir.

Görkəmli şair və alim qardaşımız “qələm və qan qardaşlığı” ilə bağlı olduğumuz xalqların ədəbiyyatını da daim araşdırmış, təbliğ və təhlil etmişdir, “Yarım əsrlik yol” kitabı onun həm də tərcüməçilik məharətinin, çətin həyat yolunun əks-sədası olan son dərəcə təsirli şeirlərinin dəyərini göstərir. Məncə, Ayaz Vəfalı poetik yaradıcılığının bir hissəsini qəzetçiliyə, Füzuli irsinin araşdırılmasına, Əlişir Nəvainin “Leyli və Məcnun” poemasının dilimizə çevrilməsinə qurban vermişdir. Çünki toplu halında oxunan şeirləri Ayaz Vəfalının poeziyaya necə güclü bir ilhamla, dağ çeşmələri kimi saf bir dillə, müharibə dövrünün uşaqlarına məxsus geniş ictimai təfəkkürlə gəldiyini aydın göstərir.

Eşit, ana, eşit, Vətən –

Eşidin məni.

Sizin üçün götürmüşəm

Bu bir kəlməni.

Mən o yükü daşıyaram

Qüdrətim olsa.

Ömrü belə yaşayaram

Möhlətim olsa.

Baxarsınız, görərsiniz –

Düz deyərsiniz;

Vəfalıyam, vəfasızam –

Siz deyərsiniz.

Ayaz Vəfalı ömrü boyu ana dilinə, ədəbiyyata, haqqa, ədalətə, milli ideallarımıza Vəfalı oldu...

Ayaz Vəfalının atası II Dünya müharibəsindən qayıtmamışdı. Bu ağrı ömrü boyu onun ürəyini tərk etməmişdi. Bəlkə buna görə müharibə mövzusunda yazılmış əsərlərə xüsusi həssaslıqla yanaşırdı.

Ayaz Vəfalının ədəbi taleyində Füzuli irsinin və Kərkük-türkman ədəbiyyatının araşdırılması və Füzulinin özbək sələfi Əlişir Nəvainin əsərlərinin tərcüməsi özəl yer tutur. O, türk dünyasını və bu dünyanın bədii irsini həmişə bütöv görmüş, bütöv təhlil etmiş və tanıtmağa çalışmışdır: Krımlı, Tatarıstanlı, Özbəkistanlı, Kərküklü, Azərbaycanlı...

…

Ömrünü ədəbiyyatımızın inkişafı və təbliğinə həsr etmiş görkəmli elm-mədəniyyət xadiminin, vəfalı şair-alim dostumuzun xatirəsi həmişə yaşayacaqdır

Bəhram Bilaloğlu - Əlacsız əlaca əlac tapanda

Sun, 18 Oct 2026 01:38:52 +0000

Əlacsız əlaca əlac tapanda,

Verilən məsləhət gərək deyildir.

Sənin tövsiyən də,şirin sözün də,

Kövrək o ürəyə dirək deyildir.

Əlindən gələsi xeyir yoxdusa,

Əlini açmağın fikrini duyma.

Əli açıqlılar dərinə getməz,

Yetiş öz əqlinə nadana uyma.

Günəşə bənzəməz hər gördüyümüz,

Gecə ay olarlar,gündüzsə ulduz.

Ey üzü nur olan,batini zəhər,

Üzməyin kimsəni,etməyin yalqız.

Heç kəs yanımızda durmayacaqdır,

Cənazə namazı bitəndən sonra.

Kimsəni incitmək şərəf gətirməz,

Şərəf,ləyaqətin gedəndən sonra.

Elnur Uğur Abdiyev -Neftçaladan- Şuşayadək,

Sun, 18 Oct 2026 01:26:53 +0000

Neftçaladan- Şuşayadək,

Az yol çəkmədi gözlərim.

Bu günü dünən, biri gün,

Elə həsrətlə gözlədim.

İnandım başından elə,

Sonuna, yurdum, ordumun.

İnandım bir gün gələcək,

Bəxti güləcək yurdumun.

Yoldaşım oldu inamım,

Sirdaşım oldu ümidim.

Bildim illərlə döyüşdə,

Qələbə mənimdi, mənim.

Qalib olmaq ayrı hisdi,

Ona ürəkdən yol keçir.

Qalib oğulun boynuna,

Nə qədər desən qol keçir.

İndi gözlərimlə deyil,

Əlimlə çəkirəm yolu.

Laçınım, başına dönüm,

Ey Şuşam, qurbanın olum!

Fərhad Tapdıqoğlu - Yuxumu oğurlayır gecələr...

Sat, 17 Oct 2026 20:12:31 +0000

Düşüncələr

Həmdəmim ,həmdərdim olan növbəti gecə yuxumu oğurlayıb, öz qaranlıq ağuşunda gizlədib.

Əvəzində xəyallarım yanımdadır.Xəyallarımın qanadlarının üstündə oturub, uçuram atalı-analı,kəndli-kəsəkli ,elli-obalı günlərimə...

Nə yaxşı ki,xəyallarımı təqib etmirlər...

Bu gecə ən yaxın dostum ,sirdaşım xəyallarımdır .

Bir azdan Səhər qapımı döyüb ,məni xəyallarımdam ayıracaq...

Hələ ki ,uçuram...

Körpəliyimdən qocalığıma gedən yoldayam...

Darıxmağım ömrünün qış fəslini yaşayır...

Darıxmağımın qışı soyuq keçir,çox soyuq...

Üşüdür tir-tir titrədir məni darıxmağımın qışı...

Sağ ayağına ayaqqabının sol tayını ,sol ayağına isə sağ tayını geyinən ( taykeş) uşaq kimiyəm...

Sıxıntı...büdrəmələr...

Üzümə açılan səhərlərin gözləri çox zəifləyib...eynək taxırlar üzümə açılan səhərlər...

Səhərlərimin gözləri müayinə olunmayıb ki,müalicə olunsunlar...özləri seçiblər eynəyi...

Səhərlərimin taxdıqları eynək yaxını görmək üçündür deyəsən...

Mən isə Səhərlərin gözlərindən uzaq düşmüşəm, uzaqlardayam... görmürlər məni...

Fərhad Tapdıqoğl

Adilə Nəzər -AŞIQ NƏCƏFİN XATİRƏSİNƏ

Sun, 18 Oct 2026 01:53:36 +0000

Göyçə mahalı, Daşkəndli Aşıq Nəcəf haqqında yəqin ki, hamı məlumatlıdır. Oxumayanlar da oxusunlar vikipediyadan. Aşıq Ələsgərin şagirdi olub. Ermənilər 1919 -cu ildə işgəncə verib beş oğlu ilə birgə öldürüblər. Cəmi 7-8 şeiri qalıb, o da demək olar ki, həyatını əks etdirir.

*Elə bu da şeir deyil, ustadın şəhidliyini təsvir etmək istədim. Bütün Şəhidlərimizlə birgə onları da rəhmətlə yad edək.

Ruhları şad olsun

AŞIQ NƏCƏFİN XATİRƏSİNƏ

Bu dünyada olum, bir də ölüm var,

Hər olanın Birdi ümid-pənahı.

Ölüm var ki, quş köçü tək həzindi,

Ölüm də var zülüm kimi, İlahi.

…Göyçə elli, Daşkəndliydi o aşıq,

Usta idi saz çalıb söz qoşmağa.

Boy-buxunu, can-cüssəsi yaraşıq,

Qurban gedib dogma yurda, torpağa.

Zalım yağı amanına baxmayıb,

Doğru gəlib fələyin çaş vaxtına.

Düşmən tutub əl-qolunu bağlayıb,

Sanki düşüb namərdin boş vaxtına...

Hanı o göz bu əzaba baxası,

Belində qaynar samovar daşıyıb.

…Belə zülmü müsəlmanlar ağası,

İmam Əli, İmam Hüseyn yaşayıb.

Ümid sınıb, əl götürüb bəndədən,

Son anadək dualara sarılıb.

Dağlanıbdı neçə yerdən bir bədən, –

Övladları at dırnağı sürülüb…

Aman Allah, duymayıbsan çağrını,

Necə çəkib o zülmü, o zilləti?!

Cəllad elə bağlayıb ki, ağzını,

Heç sənə də çatmayıb şikayəti.

…Bir məclisdə xatırlandı o aşıq,

Baxdım ki, göy üzü sədəf-sədəfdi.

Altı ulduz göydə olub sarmaşıq, –

Beş oğluydu, bir də Aşıq Nəcəfdi.

16.03.2023

Əlizadə Nuri - Çiçək olmaq zülüm işmiş

Sat, 17 Oct 2026 20:11:31 +0000

Gedir suların savaşı,

Axan selin içində.

Bizimki köz axtarmaqdı

Köhnə külün içində...

Dərd pir olub-biz nəzirik,

Fərman gəlsə- müntəzirik.

Dirilik suyu gəzirik

Biz bu lilin içində.

Ümid nəymiş?- sınıq dişmiş,

Bu ömür də bir gərdişmiş.

...Çiçək olmaq zülüm işmiş

Bu zibilin içində