TƏNHA GECƏLƏRİM

Divarlar daralır, tavan alçalır,

Sükut ən uca səslə qışqırır içimdə.

Çöldən yağış döyür pəncərəmi,

Göy üzü hönkürür mənim yerimə,

Yuyur küçələrin toz basmış üzünü yağış,

Təkcə ruhumun qübarı qalıb islanmamış.

İçəridə isə bir saat var,

"Tik-tak"ları ilə ömrümü doğrayan bir cəllad kimi...

Hər səs bir zərbədir bu sükutun bağrına,

Zamanın çarxı ilişib qalıb,

Bir nöqtəyə zillənən baxışlarımın hüzununda.

Mən bu gecənin içində deyiləm,

Gecə mənim içimdədir—

Qaranlıq bir quyu kimi.

Yağışın pıçıltısı suallarıma cavab deyil,

Sadəcə boşluğun musiqisidir.

Və o saat səsi... sanki deyir ki:

"Hələ də burdasan, hələ də tək..."

Gecə — aynadır,

Özünlə üz-üzə qalmağın qorxunc dürüstlüyü.

Maskalar düşür, rollar bitir,

Yağışın ritmi saatın səsinə qarışır,

Mənəvi bir sarsıntı başlayır ruhumun dərinliyində.

Ulduzlar gizlənib buludların arxasında,

Mən isə bu iki səs arasında sıxılıb qalmışam:

Biri göydən tökülən kədər,

Biri ömürdən gedən kədər...

Bu sükutun dili olsaydı, bütün fəlsəfələr susardı,

Çünki tənha bir ürəyin sarsıntısı

Heç bir kitaba sığmazdı...

Sevil Azadqızı

30.03.2026

Şeirin Bədii Təhlili:

Sevil Azadqızı tərəfindən yazılmış “Tənha gecələrim” şeiri insanın daxili tənhalığını, zamanın ağırlığını və ruhun səssiz iztirabını fəlsəfi-psixoloji çalarlarla ifadə edən lirik nümunədir və bu mətnin əsas gücü hadisələrin deyil, hisslərin təsvirinə söykənməsindədir. Şeir ilk misralardan etibarən məkanın daralması ilə başlayır. Divarların daralması və tavanın alçalması fiziki deyil, psixoloji sıxıntının bədii simvoludur və bu, oxucuda dərhal tənhalıq atmosferi yaradır. Sükutun “ən uca səslə qışqırması” ifadəsi isə paradoksal bədii təsvir kimi diqqət çəkir və göstərir ki, insanın iç dünyasında bəzən səssizlik sözlərdən daha güclü olur. Yağış obrazı burada təkcə təbiət hadisəsi deyil, daxili ağrının simvoludur. Göy üzünün hönkürməsi şairənin hissləri ilə eyniləşdirilir və beləliklə, insanla təbiət arasında mənəvi paralellik qurulur. Xüsusilə “ruhumu­n qübarı qalıb islanmamış” misrası şeirin fəlsəfi mərkəzlərindən biridir, çünki burada zahiri təmizlənmə ilə daxili ağrının sağalmaması arasında dərin ziddiyyət göstərilir. Saat motivi isə zamanın qəddarlığını simvolizə edir və “tik-tak” səsinin cəllad kimi təqdim olunması həyatın yavaş-yavaş əldən getməsi ideyasını gücləndirir. Bu motiv şeirin psixoloji ağırlığını daha da artırır. Şairə gecəni təsvir etməklə kifayətlənmir, onu insanın daxilində yaşayan bir varlıq kimi təqdim edir və “mən bu gecənin içində deyiləm, gecə mənim içimdədir” misrası poetik baxımdan çox uğurlu fəlsəfi nəticə yaradır, çünki burada tənhalıq artıq xarici vəziyyət deyil, insanın daxili kimliyinə çevrilmiş bir hal kimi təqdim olunur. Şeirin son hissəsində ulduzların gizlənməsi ümidsizliyin dərinləşdiyini göstərir və iki kədərin – göydən tökülən və ömürdən gedən kədərin qarşılaşdırılması insanın həm taleyə, həm də zamana qarşı gücsüzlüyünü ifadə edir. Ümumilikdə bu şeir hissin səmimiliyi, metaforaların dərinliyi və psixoloji təsvirlərin canlılığı ilə seçilir və orta səviyyəli poetik təhlil baxımından demək olar ki, əsas ideya insanın ən böyük həqiqətlə, öz daxili təkliyi ilə üz-üzə qalmasıdır. Müəllif bunu sadə sözlərlə deyil, obrazlı və fəlsəfi bir dillə ifadə edir ki, bu da oxucuda həm kədər, həm düşüncə, həm də mənəvi sarsıntı hissi yaradır. Uğurlarınız davamlı olsun inşallah əziz və dəyərli şairə bacım.