Burhan Ağayev Poeziyasına Ədəbi Bədii Baxış
HƏQİQƏT BİR...
Həqiqət bir incə teldir,
Yalan isə coşqun dəniz.
Zaman əsən qara yeldir,
Sovurur hər nə var təmiz.
İtdi insaf bir iz kimi,
Ruhumuzda var min əzab.
Ömür donan bir buz kimi,
Suallara yoxdur cavab.
Bağban yatdı, bağça qaldı,
Tikan boğdu gülün səsin.
Ağıl azdı, yol qaraldı,
Dərd də olub çoxdan dərin.
Məna itdi söz içində,
Kərəm yanmır daha odda.
İnsan azıb öz içində,
Mərdlik qalıb köhnə adda.
İnsaf gəzir uzaqları,
Dünya dönüb bir bazara.
Qurduq qəliz duzaqları,
Vicdan gedir ağ məzara.
Xeyir qaçıb hər ötəndən,
Zirvə qalıb çən içində.
İnsaf umma hər yetəndən,
Haqq boğulur mən içində.
Susur dəniz, yatır dalğa,
Sahil artıq yada qalıb.
Gülü satdıq bir budağa,
İnsaf sönən oda qalıb.
Şeirin Bədii Təhlili:
Dəyərli yazarımız Burhan Agayevin bu şeiri mənəvi aşınma, vicdanın itməsi və cəmiyyətdəki dəyərlər sisteminin alt-üst olması mövzusunda yazılmış kədərli bir haraydır. Müəllif müasir dünyada haqqın və ədalətin arxa plana keçməsini, insanların maddiyyata, yəni bazara meyil etməsini və daxili mənliyini itirməsini qələmə alıb. Əsas ideya vicdanın və mərdliyin qorunub saxlanılmasının çətinliyidir. Şeir güclü təzadlar üzərində qurulub. Həqiqət "incə tel" kimi zərif, yalan isə "coşqun dəniz" kimi qüdrətli təsvir olunur. "Xeyir" və "Şər", "Gül" və "Tikan", "Vicdan" və "Bazar" qarşılaşdırılaraq mənəvi təzad qabardılır. "Bağbanın yatması" – rəhbərliyin, himayənin və ya böyüklərin öz məsuliyyətini itirməsi; "Gülün boğulması" – məsumluğun və gözəlliyin zülm qarşısında aciz qalması; "Haqqın mən içində boğulması" – insanın eqosunun, yəni nəfsinin ədalətdən üstün gəlməsi deməkdir. Şeir axıcı, klassik heca vəzninə yaxın bir ritmlə yazılıb. Müəllif "Kərəm" obrazına müraciət edərək milli-mənəvi köklərə toxunur, lakin bugünkü reallığın bu dəyərlərdən nə qədər uzaq olduğunu vurğulayır. Əsərdə dərin bir pessimizm və təəssüf hissi hakimdir. "Vicdanın ağ məzara getməsi" ifadəsi mənəviyyatın ölümünə işarə edən ən sarsıdıcı bədii təsvirdir. Şeir oxucunu "öz içində azmamağa" və itirilmiş vicdanı axtarmağa səssiz bir çağırışdır. Sizə cansağlığı və yaradıcılıq uğurları arzulayıram, əziz qardaşım Burhan müəllim! Yazın, yaradın, yazan qələminiz susmasın!
Sevil Azadqızı
17.04.2026