Gecənin ağırlığı

Çiyinlərimdən basır,

Allah məni bu gecə

Ayaqlarımdan asır-

BULUDDAN...

Ulduz axır, gözümün

Pərdəsinə toxunur,

Pıçıltılarım zilin

Pərdəsində oxunur -

UMUDDAN...

Açıq qalan əllərim

Gecəni səssiz didir,

Göyərən ümidlərim

Deyir, tay gecə bitir -

UMUDLAN!!!

Şerin bədii təhlili:

Əbülfət Mədətoğlunun bu şeirii insan ruhunun qaranlıq, tənhalıq və ümid arasındakı çarpışmasını simvollarla ifadə edən dərin fəlsəfi-lirik nümunədir. Müəllif fiziki reallıqla metafizik dərəcədə böyüyən daxili iztirabları ustadcasına birləşdirir.

Əsərin əsas ideyası insanın ən dözülməz mənəvi ağrılardan keçərək işığa və sabaha inanmasıdır. Gecə simvolu: Şeirdə "gecə" sadəcə sutkanın bir vaxtı deyil, insanın ruhunu sıxan bədbinlik, tənhalıq və suallar dünyasıdır. Şair insanın acılar vasitəsilə təmizləndiyini və göylərə yaxınlaşdığını göstərir. "Gecənin ağırlığı çiyinlərimdən basır...":

Müəllif ilk misradaca mücərrəd bir məfhumu (gecəni, kədəri) konkretləşdirir, ona fiziki ağırlıq verir. "Allah məni bu gecə Ayaqlarımdan asır BULUDDAN!..":

Bu şeirin ən güclü və orijinal təsviridir. Ayaqdan asılmaq cəza və işgəncə elementidir, lakin bu asılma yerə deyil, buluda doğrudur. Şair çəkdiyi əzabla sanki göylərə ucalır, yerin cazibəsindən və maddi sıxıntılardan qopur.

"Ulduz axır gözümün Pərdəsinə toxunur...": Kosmik bədii təsvirdir. Kainatdakı hərəkətlə insanın daxili hissləri birləşir. Ulduzun axması ümidin qığılcımı kimi insanın birbaşa gözünə, ruhuna toxunur. "Gecəni səssiz didir...":

Dua və ya imdad üçün açılan əllər, qaranlığı parçalayan, səssizliyi yaran bir silaha çevrilir. Şair sözlərin səslənməsi və yazılışı

Şeirin sonunda söz həm böyük hərflərlə yazılır, həm də nida işarələri ilə bir əmrə, çağırışa və səs-küyə çevrilir. Göyərən ümidlər artıq pıçıltı deyil, gecənin bitdiyini müjdələyən güclü bir nəriltidir. Şeir qısa misralarla yazılıb və bu, oxucuda sürətli ürək döyüntüsü, təlaş və gərginlik hissi yaradır.

Müəllif qaranlıq (gecə) ilə işıq (ulduz, göyərən ümidlər, tay gecə bitir) arasında kəskin kontrast quraraq təsir gücünü artırır. Beləliklə, bu şeir insanın qaranlıq sınaqlardan keçərək öz daxili işığını – Ümidini tapmasının poetik manifestidir. Müəllif bədbin sətirlərlə başladığı şeiri oxucunun ruhuna işıq salan böyük bir nikbinliklə tamamlayır.

 Sevil Azadqızı

Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi.

Filoloq. AJB, AYB-nin üzvü. Ədəbi təhlil-tənqidçi.

Yazar-publisist