Sevil Azadqızının -"Bir gilə ümid ..."-ə BAXIŞI
Əbülfət Mədətoğlu Qələmimdən
Bir gilə ümid ...
Bax gör, yaraşırmı bu qəm -
Mübarək! - söylə geyinim.
Bir az üşüyən kimiyəm -
Geyinsəm, isinər əynim!
Açarı pas tutmuş bəxtin,
Görmədim heç bir xoş vaxtın!
Sən ay, sevilən xoşbəxtim,
Danışdır, açılsın eynim!
Qıymasan da sözə, dilə
Baxışınla ümid çilə!
Düşsün mənə bircə gilə -
Mən də susum, az deyinim!
Şeirin bədii təhlili:
Əbülfət Mədətoğlunun "Bir gilə ümid..." şeiri insanın daxili tənhalığını, intizarını və ümid axtarışını minimalist, lakin dərindən təsirli bir dillə ifadə edən lirik nümunədir. Şeirin əsas mövzusu həsrət, bəxtdən giley və ümidin xilasedici gücüdür.
Müəllif bəxtindən gileylənsə də, sevgini və ümidi son sığınacaq kimi görür. Buradakı "qəm" obrazı insanın əyninə oturan, lakin ruhunu üşüdən bir libas kimi təsvir olunur.
Şeir az sözlə böyük məna yükü daşıyan bədii təsvir vasitələri ilə zəngindir: "Açarı pas tutmuş bəxt" ifadəsi uğursuzluğun, qapanıb qalmış taleyin çox güclü bədii təsviridir. "Geyinsəm, isinər əynim" ifadəsində isə qarşı tərəfin verəcəyi müsbət reaksiyanın (sevginin) insanı isidən bir geyimə bənzədilməsi diqqət çəkir. "Üşüyən kimiyəm", "xoşbəxtim", "pas tutmuş bəxt".
Lirik qəhrəmanın özünü "bəxti pas tutmuş", müraciət etdiyi şəxsi isə "sevilən xoşbəxt" adlandırması daxili bir kontrast yaradır. Şeir klassik heca vəznində (8-lik heca) və axıcı xalq şeiri üslubuna yaxın yazılmışdır.
Nəfəsli və ritmikdir. Şeirdə daxili ritm və qafiyələr (geyinim , əynim ,eynim , deyinim) elə qurulub ki, poeziyanın musiqiliyi ön plana çıxır. Müəllif mürəkkəb fəlsəfi terminlərdən qaçıb. "Eynim açılsın", "az deyinim" kimi xalq danışıq dilinə xas ifadələr şeirə səmimiyyət və təbiilik qatır. "Bir gilə ümid..." bədbinliklə nikbinliyin sərhədində dayanan bir ruhun harayıdır.
Şair insana təsəlli vermək üçün böyük fədakarlıqlara ehtiyac olmadığını, bəzən sadəcə "bircə gilə" ümid dolu baxışın belə bir insanı xilas etməyə yetəcəyini bədii şəkildə sübut edir.