İnsan bu dünyaya göz açdığı ilk andan etibarən onu görünməyən, lakin hər an hiss olunan bir qüvvə müşayiət edir. Bu qüvvə nə gözlə görünür, nə əllə tutulur, nə də ölçü vahidləri ilə hesablanır. Amma onun təsiri nəfəs qədər yaxındır. Həmin qüvvənin adı sevgidir. Kainatın yaranışında hökm sürən ilahi nizam yalnız fiziki qanunlarla məhdudlaşmır. Cazibə qüvvəsi cisimləri bir-birinə yaxınlaşdırdığı kimi, sevgi də ruhları, qəlbləri və taleləri bir-birinə bağlayır. Elə buna görə də demək olar ki, sevgi yaradılışın görünməyən qanunudur. Bu qanun pozulduqda insan daxilən boşalır, cəmiyyət mənəvi dayaqlarını itirir, dünya isə öz ahəngini yavaş-yavaş itirməyə başlayır.

Yaradan kainatı yalnız qüdrəti ilə deyil, həm də mərhəməti və sevgisi ilə yaratmışdır. Günəş hər səhər heç kimdən əvəz ummadan işığını yer üzünə saçır, çaylar dayanmadan axır, ağaclar meyvəsini insanlardan əsirgəmir, torpaq hər toxuma qucaq açır. Təbiətin bütün bu səxavəti əslində sevginin görünən təzahürüdür. Sevgisiz yaradılışın davamlılığı mümkün olmazdı. Hər canlı başqa bir canlının varlığına bağlıdır. Bu bağlılıq isə məhz görünməyən sevgi qanununun nəticəsidir.

İnsan nə qədər elm öyrənsə də, nə qədər sərvət toplasa da, ürəyində sevgi yoxdursa, onun mənəvi aləmi natamam qalacaqdır. Çünki sevgi ruhun nəfəsidir. Ruh sevgidən məhrum olduqda insan yaşasa da, daxilən solmağa başlayır. Maddi zənginliklər qəlbin boşluğunu doldura bilmir. Qəlbi işıqlandıran yalnız sevgidir.

Azərbaycan şairi və mütəfəkkir düşüncəli qələm sahibi Sona Vəliyeva sevgini çox dərin və hikmətli ifadə ilə xarakterizə edərək yazır: "Sevgi insanı saflaşdıran ilahi qüvvədir." Bu fikir əslində sevginin mahiyyətini tam şəkildə ifadə edir. İnsan sevəndə kinindən uzaqlaşır, nifrətini unutmağa başlayır, bağışlamağı öyrənir. Sevgi insanın daxilindəki mənəvi çirkləri yuyub aparan ilahi bir nurdur. Saflaşan qəlbdə isə mərhəmət, vicdan və şəfqət çiçək açır.

Tarix boyu böyük şəxsiyyətlərin həyatına baxdıqda onların uğurlarının kökündə yalnız ağılın deyil, sevginin də dayandığını görürük. Vətən sevgisi qəhrəmanlar yetişdirib, elm sevgisi alimlər yaradıb, insan sevgisi xeyriyyəçiləri tarixə yazdırıb. Deməli, bütün böyük işlərin başlanğıcında görünməyən bir sevgi toxumu vardır.

Sona Vəliyevanın digər bir hikmətli fikri isə belədir: "Sevgi dua qədər müqəddəsdir." Həqiqətən də, necə ki, dua insanı Allaha yaxınlaşdırır, sevgi də insanı mənən ucaldır. Dua səmimiyyət tələb etdiyi kimi, sevgi də yalnız saf qəlbdə yaşayır. Riyakarlıq olan yerdə nə dua qəbul olar, nə də sevgi yaşaya bilər.

İnsan yalnız başqa insanı deyil, həyatı, təbiəti, torpağı, ağacı, çiçəyi, quşu da sevməyi bacarmalıdır. Çünki sevgi yalnız insanlar arasında deyil, bütün yaradılmışlar arasında mövcud olan mənəvi bağdır. Təbiəti sevən insan onu dağıtmaz, heyvanı sevən ona əziyyət verməz, Vətəni sevən onu qoruyar.

Bu düşüncəni Sona Vəliyevanın poetik misraları daha gözəl ifadə edir:

"Çiçəyə, yarpağa yazıb sevgini,

Küləklə, yağışla, günəşlə yolla."

Bu misralar göstərir ki, sevgi yalnız dillə deyil, yaradılışın bütün ünsürləri ilə danışır. Külək sevgini pıçıldayır, yağış onu torpağa yazır, günəş isə öz şəfəqləri ilə bütün dünyaya yayır.

Sevgi ailənin möhkəmliyi, dostluğun sədaqəti, valideyn mərhəməti, övlad məhəbbəti, müəllim fədakarlığı, həkim vicdanı və insanlığın ən böyük sərvətidir. Əgər insanlar bir-birini daha çox sevsəydilər, dünyada müharibələr azalardı, nifrətin yerini mərhəmət alardı, insanlar bir-birinin göz yaşını silməyi bacarardı.

Sona Vəliyeva yazır: "İnsanı Allaha yaxınlaşdıran ən gözəl yollardan biri sevgidir." Bu fikir insanın mənəvi yüksəlişinin əsas sirrini açır. Allah sevgini insan qəlbinə əmanət olaraq yerləşdirib. Kim bu əmanəti qoruyursa, o, Yaradanın razılığına doğru addımlayır. Çünki Allah sevgini sevənlərin qəlbində təcəlli etdirir.

Sevginin qəribə xüsusiyyəti ondadır ki, bölündükcə azalmaq əvəzinə artır. Bir təbəssüm başqa bir təbəssüm doğurur, bir xoş söz başqa bir ürəyə ümid verir, bir yaxşılıq saysız-hesabsız yaxşılıqların başlanğıcına çevrilir. Dünyanın ən böyük möcüzələri də məhz bu görünməyən sevgi qanununun nəticəsidir.

Sona Vəliyevanın məşhur fikirlərindən biri də belədir: "Sevgi sarmaşıq gülüdür, divar nədir, hasar nədir..." Doğrudan da, həqiqi sevginin qarşısında nə məsafə dayanır, nə zaman, nə sərhəd, nə də divarlar. O, ürəkdən ürəyə yol tapır, daşları belə çiçəyə çevirə bilir. Sevginin sərhədi yoxdur, çünki o, ruhun dilidir.

İnsan həyatının ən çətin anlarında onu ayaqda saxlayan ümidin özü də sevgidən doğur. Sevgisi olan insan sabaha inanır, çünki qəlbində işıq yaşayır. Sevgisiz insan isə ən işıqlı gündə belə qaranlıq görə bilər. Buna görə də sevgi təkcə hiss deyil, həm də yaşamaq gücüdür.

Sona Vəliyevanın daha bir hikmətli ifadəsi mövzunu tamamlayır: "Sevgi yoludur, getdikcə işığı cəzbə çəkər." İnsan sevgi yolunda addımladıqca daxilindəki qaranlıqlar işığa çevrilir. Çünki sevgi insanı kamilliyə aparan mənəvi yoldur. O yolun sonunda isə nur, mərifət, hikmət və ilahi yaxınlıq dayanır.

Beləliklə, sevgi sadəcə bir duyğu deyil, yaradılışın görünməyən qanunu, kainatın mənəvi cazibə qüvvəsi, insan ruhunun əbədi işığıdır. O, insanı saflaşdırır, dua kimi müqəddəsləşdirir, Allaha yaxınlaşdırır, qaranlıq yolları işıqlandırır və bütün yaradılmışları görünməyən tellərlə bir-birinə bağlayır. Sevgi olmayan yerdə həyat yalnız mövcuddur, sevgi olan yerdə isə həyat həqiqi mənasını tapır. Elə buna görə də insanın ən böyük vəzifəsi sevgini qorumaq, yaşatmaq və onu xeyirxahlıq, mərhəmət, vicdan və imanla birlikdə gələcək nəsillərə ötürməkdir. Çünki sevgi Allahın insan qəlbinə bəxş etdiyi ən qiymətli nemət, yaradılışın ən böyük sirri və bütün kainatı ayaqda saxlayan görünməyən ilahi qanundur.

Sevil Azadqızı

Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi.

Filoloq. AYB, AJB-nin üzvü

Ədəbi təhlil-tənqidçi. Yazar-publisist

04.07.2026