Əbülfət Mədətoğlunun "Ürəyim" şeiri, lirik qəhrəmanın öz daxili dünyası, hissləri və mənəvi təlatümləri ilə baş-başa qaldığı, səmimiyyəti ilə seçilən bədii bir etirafdır.

Müəllif bu əsərdə ürəyi sadəcə bir insan orqanı kimi deyil, hisslərin, ziddiyyətlərin və ilahi sevginin kəsişmə nöqtəsi kimi təsvir edir. Şeirin əsas mövzusu insanın daxili dünyası və duyğularının mürəkkəbliyidir. İdeya isə ürəyin hər cür çətinliyə, kədərə və ziddiyyətə rəğmən, yaşamaq gücünü məhz sevgidən və ümiddən alması fikridir. Müəllif göstərir ki, ürək həm real dünyadan (ağıldan), həm də xəyallardan (nağıllardan) bəhrələnən canlı bir aləmdir.

Şeirin bədii təsir gücünü artıran ən mühüm məqam təzadlar üzərində qurulmasıdır. Müəllif insanın daxili aləmindəki ziddiyyətləri paralel şəkildə təqdim edir: "Bir az ağıl dəlisidi, Bir az nağıl dəlisidi..." – Burada realizmlə (ağıl) romantizm (nağıl) qarşı-qarşıya qoyulur. Ürək həm həyatın real qanunlarına tabedir, həm də nağıllara inanacaq qədər uşaq saflığındadır. "Bir az gülüş istəklidi, Bir az kədər dəstəklidi..." – Sevinc və kədərin ürəkdə eyni anda mövcudluğu, insanın emosional zənginliyini göstərir. Müəllif şeirin emosional yükünü artırmaq üçün orijinal metafora və epitetlərdən istifadə etmişdir: "Öz-özünün zəlisidi" ifadəsi ürəyin özünü bitirən, öz hissləri ilə özünü yeyib-bitirən bir varlıq olduğunu bədii şəkildə ifadə edir. "Ümid pətəyi" və "Allah ətəyi" metaforaları mənəvi saflığı və inamı simvolizə edir. Gecə ovqatlıdı", "sabah sovqatlıdı", "böyük sevgi məsləklidi" kimi ifadələr şeirə bənzərsiz lirik boyalar qatır.

Ürəyin gah qaranlığa (gecəyə) bürünməsi, gah da gələcəyə (sabaha) ümidlə baxması bu bədii təyinlərlə canlandırılır. "Göydən uca - on qatlıdı" misrasında ürəyin mənəvi aləminin, duyğularının miqyası kainat qədər böyüdülür.

Şeir dördlük şəklində, heca vəznində yazılmışdır. Hər bəndin sonunda təkrar olunan "Ürəyim!" nidası əsərdə nəqarət funksiyasını yerinə yetirir. Bu təkrar şeirə daxili bir ritm və musiqililik bəxş edir. Oxucunun diqqətini daim ana obyektə (ürəyə) yönəldir. Hər bənddə açılan fərqli emosional qatları vahid bir mərkəzdə birləşdirir.

Şeirin son bəndi əsərin ideya tamamlanmasıdır: "Bir az Allah ətəyində, Bir az ümid pətəyində... Vurur, bir qız ürəyində Ürəyim!" Müəllif sonluqda ürəyi ilahi məqama (Allah ətəyinə) ucaldır, onu ümidlə bəsləyir və ən nəhayət, onun əsl yaşamaq səbəbini tapır: Sevgi. Lirik qəhrəmanın ürəyinin "bir qız ürəyində vurması" onun fədakarlığını, öz eqosundan keçib başqa bir varlıqda yox olmaq, onunla bütövləşmək bacarığını nümayiş etdirir. Əsər saf, ülvi və bəşəri bir məhəbbətin təsdiqi ilə yekunlaşır.

Sevil Azadqızı

20.09.2026