İnsan varlığının ən dərin sirri sevgi ilə başlayır. Bəşərin yaranmasının mahiyyətinə diqqətlə baxdıqda aydın olur ki, insan sadəcə maddədən ibarət bir varlıq deyil. O, ruh, vicdan, mərhəmət, şəfqət və sevgi daşıyan ilahi bir mövcudluqdur. İnsan torpaqdan yaradılmışdır, lakin onun qəlbinə üfürülən ruh ilahi mənşəyə malikdir. Məhz bu ilahi ruhun ən böyük təzahürü sevgidir. Sevgi insanı digər canlılardan fərqləndirən, onu ucaldan və kamilləşdirən ən müqəddəs mənəvi qüvvədir.

Müqəddəs kitablarda Allahın insanı yaratması təsadüfi bir hadisə kimi deyil, böyük bir hikmətin nəticəsi kimi təqdim edilir. İnsan sevgini dərk etmək, sevmək və sevilmək qabiliyyəti ilə yaradılmışdır. İnsan qəlbi sevgi ilə qidalanmadıqda, o, mənəvi boşluğa düşür. Çünki sevgi insanın mənəvi nəfəsidir. Necə ki, bədən hava olmadan yaşaya bilmir, ruh da sevgi olmadan yaşaya bilmir.

Mövlana Cəlaləddin Rumi yazırdı:

"Sevgi elə bir dənizdir ki, nə başlanğıcı var, nə də sonu."

Bu fikir sevginin sonsuz və ilahi mahiyyətini açıqlayır. Sevgi insan düşüncəsinin sərhədlərinə sığmayan, kainatı əhatə edən mənəvi bir həqiqətdir.

İnsan tarixinin bütün böyük hadisələrinə nəzər saldıqda görürük ki, sevgi bəşəriyyətin hərəkətverici qüvvəsi olmuşdur. Ananın övladına məhəbbəti, insanın vətənə bağlılığı, dostluğun sədaqəti, haqq və ədalət uğrunda mübarizə, bunların hamısının təməlində sevgi dayanır.

Mahatma Qandi demişdir:

"Sevginin olduğu yerdə həyat vardır."

Bu qısa, lakin dərin mənalı fikir insan həyatının fəlsəfəsini açıqlayır. Həyat yalnız nəfəs almaq deyil. Həyat sevə bilmək, mərhəmət göstərə bilmək, başqasının ağrısını öz ağrısı kimi hiss etməkdir. İnsan qəlbində sevgi öldükdə, o, zahirən yaşasa da, mənəvi baxımdan ölməyə başlayır.

Sevgi ilahi mahiyyətə malik olduğu üçün insanı kamilləşdirir. İnsan sevərkən öz mənfəətindən uzaqlaşır, başqası üçün yaşamağı öyrənir. Fədakarlıq, mərhəmət və bağışlama duyğuları sevginin doğurduğu ən gözəl mənəvi xüsusiyyətlərdir.

Lev Tolstoy yazırdı:

"Harada sevgi varsa, orada Allah vardır."

Bu fikir təsadüfi deyil. Çünki Allah insanın qəlbinə sevgi hissini yerləşdirməklə onu öz rəhmətindən bir damla ilə mükafatlandırmışdır. İnsan başqasını sevərkən əslində Yaradanın yaratdığı gözəlliyi sevir. Buna görə də sevgi insanı mənəvi yüksəlişə aparan müqəddəs bir körpüdür.

Böyük Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvi sevgini kainatın əsas qüvvəsi hesab edirdi. Onun məşhur fikri belədir:

"Dünya sevgidir, qalan hər şey elmdir."

Nizami burada sevginin yalnız hiss olmadığını, həm də varlığın əsasını təşkil edən ilahi həqiqət olduğunu göstərir. Elm insanı bilikli edə bilər, lakin sevgi onu insan edir. Çünki biliyin olmadığı yerdə insan yenə də mərhəmətli ola bilər, amma sevginin olmadığı yerdə mərhəmət, vicdan və mənəviyyat quruyur.

Bəşərin yaranmasında sevginin ilahi mahiyyəti insanın özünü dərk etməsində də görünür. İnsan yalnız sevdiyi zaman öz varlığını daha dərindən anlayır. Sevgi insana mənəvi göz verir. O, başqalarının sevincini, kədərini və ehtiyaclarını daha həssas şəkildə hiss etməyə başlayır. İnsan öz daxilindəki sonsuzluğu da məhz sevgi vasitəsilə kəşf edir.

Viktor Hüqo deyirdi:

"Həyatın ən böyük səadəti sevilməyimizə inanmaqdır."

Bu fikir göstərir ki, insanın ən böyük mənəvi ehtiyacı sevgidir. Sərvət, şöhrət və hakimiyyət müəyyən zaman üçün insanı sevindirə bilər, lakin sevilmək hissi ruhu qidalandıran əbədi bir ehtiyacdır.

Bəşər tarixində peyğəmbərlərin, filosofların və dahilərin insanlığa verdikləri ən böyük mesajlardan biri məhz sevgi olmuşdur. Çünki sevgi nifrətin dağıtdığını qurur, ayrılığı birliyə çevirir, qaranlığı işıqlandırır. Sevgi yalnız iki insan arasındakı hiss deyil, o, insanın Allaha, təbiətə, vətənə, insanlığa və bütün yaradılışa qarşı mənəvi bağlılığıdır.

Müqəddəs Avqustin deyirdi:

"Sev və istədiyini et."

Bu sözün mənası odur ki, həqiqi sevgi ilə yaşayan insan pislik edə bilməz. Çünki sevgi vicdanı oyadır, mərhəməti gücləndirir və insanı xeyirxahlığa yönəldir.

Əslində bəşərin yaranmasının məqsədi də sevgi vasitəsilə kamilliyə yüksəlməkdir. İnsan dünyaya yalnız yaşamaq üçün deyil, həm də sevməyi öyrənmək üçün gəlmişdir. Dünyanın bütün müharibələri, düşmənçilikləri və faciələri sevgisizliyin nəticəsi olmuşdur. İnsan sevgidən uzaqlaşdıqca mənəviyyatdan, ədalətdən və həqiqətdən də uzaqlaşır.

Beləliklə, sevgi bəşərin yaranmasının təsadüfi deyil, ilahi mahiyyətinin ayrılmaz hissəsidir. İnsan torpaqdan yaransa da, onu ucaldan, mənalandıran və əbədiyyətə bağlayan məhz sevgidir. Sevgi Allahın insan qəlbinə bəxş etdiyi ən müqəddəs əmanətdir. O, insanı özünə, cəmiyyətə və Yaradanına bağlayan görünməz bir işıqdır. Sevgi olmayan yerdə həyat yalnız bioloji mövcudluqdur, sevgi olan yerdə isə insan öz həqiqi mənəvi varlığına qovuşur. Buna görə də demək olar ki, bəşərin yaranmasının ilahi sirri sevgi ilə başlayır, sevgi ilə davam edir və yenə də sevgi ilə əbədiyyətə qovuşur.

 Sevil Azadqızı

27.06.2026